Johannes Houwink ten Cate

Amsterdam leverde zijn Joden uit aan de Duitsers, concludeert het NIOD

Eerst waren er excuses van het Amsterdamse gemeentebestuur, pas daarna verscheen het bijbehorende onderzoek van het NIOD. Beide trekken dezelfde conclusie: de gemeente gaf volle medewerking aan het beleid van de Duitse bezetter om Amsterdam judenrein te maken. Maar waar burgemeester Femke Halsema koos voor het perspectief van de slachtoffers, staat het NIOD vooral stil...

De Joodse Raad is toch weer de zondebok

De EO-serie De Joodse Raad is in de media geprezen als waarheidsgetrouw en begripvol. Op beide kwalificaties is veel af te dingen, schrijft emeritus-hoogleraar Johannes Houwink ten Cate.

Genuanceerd beeld van Joodse Raad

De Joodse Raad staat al sinds de bevrijding ter discussie. Waren de leden collaborateurs, konden ze niet anders of probeerden ze erger te voorkomen?

BOEKEN: De huizenhoge burenruzie in het Jodendom

Het doel van Aan de Vooravond, de briljante geschiedenis van het Europese Jodendom in het Interbellum, is uiterst ambitieus. De Britse historicus Bernard Wasserstein wil de cultuur laten zien van de tien miljoen joden in het Europa van 1939. Zo neemt hij afstand van de Holocaust-historiografie, voor zover die op de daders is gericht....

Genadebrood van de nazi’s

De Duitse bezetter drong Nederlandse Joden de Joodse Raad op. Aanvankelijk hadden de leden de hoop familie en vrienden te kunnen behoeden voor deportatie. Maar die bleek niet terecht. Iedereen moest naar Westerbork, en verder. Voordat 60.000 Amsterdamse Joden – volgens de definitie van het bezettingsbestuur – werden afgevoerd, werden ze uitgesloten. Ze werden paria’s. Het...

Adolf Hitler was in de Eerste Wereldoorlog een waardeloze soldaat

In Mein Kampf en in zijn toespraken schiep Adolf Hitler de mythe dat hij als soldaat tijdens de Eerste Wereldoorlog met overgave had gevochten aan het front. In werkelijkheid was hij een Etappenschwein, een lafaard. Veel van zijn vroegere kameraden moesten na de Eerste Wereldoorlog dan ook niets van hem hebben. Rijkskanselier en rijkspresident Adolf...

Advocaten verzetten zich uit natuurlijke plicht

Kort voor de bevrijding zette de verzetspers de aanval in op de advocatuur. Eerder al was de Hoge Raad mikpunt van kritiek geweest, omdat die na de Duitse inval was aangebleven. Maar ook omdat de Raad had berust in het ontslag van zijn Joodse president en de wetten van het bezettingsbestuur niet had willen toetsen....

Slordig boek over vervolging collaborateurs

Na de bevrijding maakte zich van de Nederlanders een ware volkswoede meester. Ten minste 300.000 mensen werden toen verdacht van een vorm van collaboratie met de nationaal-socialisten of lidmaatschap van een ‘landsverraderlijke’ organisatie als de NSB. Tussen de 120.000 en 150.000 verdachten werden in afwachting van hun berechting onder vaak armzalige omstandigheden geïnterneerd. In hun...

Held en collaborateur tegelijk

Nadat Steven Spielberg het wereldwijde kassucces Schindler’s List had gemaakt over de dubieuze zakenman Oskar Schindler in bezet Polen, gingen anderen op zoek naar een eigen Schindler. Italianen, bijvoorbeeld, ontdekten Giorgio Perlasca, een overtuigd fascist die zich in 1944 uitgaf voor Spaans ambassadeur in bezet Boedapest en zo duizenden Joden redde. En in Osnabrück publiceerde...

Samuel D. Kassow ‘Wie schrijft onze geschiedenis. Het dramatische verhaal van het verborgen archief van het getto van Warschau’

Op 18 september 1946 groeven Polen en schaarse Joodse overlevenden onder het puin van Nowolipkistraat 68 in Warschau naar het archief van het getto. Nowolipkistraat 68 was een Joodse basisschool geweest. Nadat de deportaties van de Warschause Joden naar Treblinka in juli 1942 waren begonnen, had de schooldirecteur in de kelders van het gebouw dit...

Het Complete Derde Rijk

Toen de Britse historicus Richard J. Evans ongeveer tien jaar geleden begon aan zijn driedelige geschiedenis van het Derde Rijk, moest hij natuurlijk aan zijn lezers – en misschien ook wel aan zichzelf – uitleggen waarom hij dit deed. Terecht zette hij bij die gelegenheid uiteen dat er maar heel weinig synthetische studies van het...

Het hakenkruis brengt verlossing op aarde

Kleio, de muze van de geschiedschrijving, heeft, schreef H.W. von der Dunk ooit, duizend ogen. Maar de taal die zij spreekt, moet wel de Duitse zijn. In de inleiding van zijn nieuwe geschiedenis van het Derde Rijk in drieduizend bladzijden schat de Brit Richard J. Evans, bekend van zijn hoofdrol in het proces tegen Holocaust-negationist...