Alle artikelen
In de Middeleeuwen was de Doorluchtige Republiek Venetië een grootmacht. De stadstaat dreef handel tot in China en had zelfs koloniën.
Eeuwenlang was Venetië een factor van belang in het Middellandse Zeegebied. De ligging op eilanden in een lagune beschermde de stad tegen vijandige legers. Aan het hoofd stond vanaf de achtste eeuw de doge, een militaire aanvoerder en ondergeschikte van de Byzantijnse keizer. Toen het Byzantijnse Rijk aan invloed verloor, gingen de Venetianen steeds meer hun eigen gang. De doge ontwikkelde zich eerst tot een absoluut vorst, later tot een democratisch gekozen beschermheer van de republiek. Hij had ook een belangrijke ceremoniële functie. Elk jaar trouwde hij symbolisch met de Adriatische Zee door vanaf een speciaal schip een ring in het water te werpen.
Meer beeldessays lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Handel was een belangrijke inkomstenbron voor de Venetianen. De elite van de stad bestond dan ook uit scheepskapiteins en kooplieden, terwijl in de rest van Europa de adel werd gevormd door grootgrondbezitters. Venetië had lange tijd een monopolie op de handel met de Levant. Veel producten uit het Midden- en Verre Oosten werden door Venetianen vanuit het oostelijke Middellandse Zeegebied naar Venetië gebracht. De stadstaat vormde zo een belangrijke schakel in de Zijderoute van en naar China.
Ideale samenleving
Inwoners van Venetië geloofden dat zij de uitverkoren opvolgers waren van de Romeinse Republiek. Zij zouden de ideale vrije, tolerante samenleving van de Romeinen voortzetten. Dit idee stond bekend als de ‘mythe van Venetië’.
Buitenlandse handelaren kregen alleen onder strenge voorwaarden toegang tot de Venetiaanse markt. Zo mochten de Duitsers uitsluitend opereren vanuit een eigen handelshuis, het Fondaco dei Tedeschi. Die fondaco was gevormd naar het Arabische voorbeeld van de funduq, waar christelijke handelaren in de Arabische wereld in huisden. De Duitsers hadden het monopolie op de handel naar het noorden, maar mochten hun waren niet doorvoeren naar de Middellandse Zee. Later kregen de Turken een Fondaco dei Turchi.
Door hun economische en politieke macht beheersten de Venetianen ook hun directe achterland. En dankzij hun superieure scheepsbouw konden ze zelfs overzeese gebieden toevoegen aan hun rijk. Wel werd Venetië voortdurend bedreigd door grote buren als het Frankische, Byzantijnse en Habsburgse Rijk. Maar die wisten de stad nooit in te nemen.
Overzeese koloniën
Vanaf de dertiende eeuw veroverden de Venetianen gebieden in het oostelijke Middellandse Zeegebied. Het grootste deel van de oostelijke Adriatische kust, Cyprus en Kreta gingen horen bij het overzeese rijk, de zogeheten Stato da Mar.
Na 1500 verloor Venetië aan invloed. West-Europese handelaren voeren zelf het Middellandse Zeegebied steeds verder binnen en vonden een nieuwe route naar de Oost, om Afrika heen. Dat ondermijnde de Zijderoute en de Venetianen raakten hun monopolie op de handel met het Oosten kwijt. Vanaf de zeventiende eeuw kreeg de stad een nieuwe bron van inkomsten, die nog steeds belangrijk is: toerisme.
De glorie van Venetië
Toeristen die Venetië willen bezoeken, hebben vanaf deze week een toegangskaartje nodig. In de Middeleeuwen was de Doorluchtige Republiek Venetië een grootmacht.
Thijssen was een man om van te houden
Ruim dertig jaar werkte Peter-Paul de Baar aan een biografie over Theo Thijssen. En dat is te merken. Het boek wemelt van de veelzeggende details.
Reizigers leden onder hitte, dorst en bandieten
Middeleeuwers die door de woestijn reisden, kregen het advies altijd een ijzeren staaf mee te nemen. In Anthony Bale's boek 'Op reis in de Middeleeuwen' wemelt het van zulke tips.
Sam van Houten joeg iedereen op de kast
Coen Brummer laat zien hoe Samuel van Houten steeds conservatiever werd en in 1917 zelfs dwarslag bij de invoering van het algemeen mannenkiesrecht.
Radicale partijen in Nederland
CPN, NSB, Provo, de Rode Jeugd, PVV en Forum voor Democratie hebben één ding gemeen: ze zijn radicaal. Hans Schoots schreef een boek over dit soort bewegingen.
De Romeinse keizer bekeken als instituut
In haar boek over Romeinse keizers neemt Mary Beard de lezer mee in haar wetenschappelijk onderzoek. Ze toont haar vondsten en de twijfels erover.
Villa met uitzicht op Auschwitz
'The Zone of Interest' won dit weekend meerdere prijzen. De film toont het leven van Auschwitz-commandant Rudolf Höss, die met zijn gezin in een villa woont aan de rand van het kamp.
Rapito: katholieken ontvoeren Joods kind
Rapito (‘Ontvoering’) van toont de geschiedenis van Edgardo, een 6-jarig Joods jongetje dat in 1858 door de roomse autoriteiten in Bologna werd ontvoerd.
Een torenhoge rekening uit het verleden
Philip Dröge vertelt over de dood van Nellie Kershaw in 1924. Haar huisarts vermoedde dat het iets te maken had met haar werk in een industriële spinnerij.
Hoe krijg je grip op de wereld?
Volgens columnist Beatrice de Graaf is de zoektocht naar houvast in onzekere tijden een constante door de geschiedenis.
‘Ook wij kunnen collectief gek worden’
In de late Middeleeuwen liet de christelijke theologie zich beïnvloeden door het volksgeloof. Dat leidde tot het levensgevaarlijke idee dat er heksen bestonden en dat die moesten worden uitgeroeid. De Zweedse historicus Dick Harrison waarschuwt in zijn nieuwe boek 'Heksenjacht' voor dit soort gekte. ‘Wij geloven dat heksenjachten niet meer bestaan. Maar in andere delen van de wereld komen ze nog steeds voor.’
De desillusie van Kronstadt
In 1921 liet Sovjetleider Vladimir Lenin een opstand van jonge, idealistische matrozen in Kronstadt keihard neerslaan.
