Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

Bedrijfsgeschiedenis is een interessante tak van het historisch bedrijf, maar een slechte bezigheid voor historici die niet willen inschikken. Na misschien wel jaren serieus onderzoek kan het zomaar gebeuren dat de opdrachtgever zo schrikt van de waarheidsvinding van de historicus, dat diens werk in de kluis verdwijnt. Het is een vak voor nederige historici, mensen die hun vak interessant, inspirerend en misschien belangrijk vinden, maar die niet moeilijk doen over een witte vlek in het beeld.

        Onder de potentiële opdrachtgevers van de professionele historicus zit echter een veel gevaarlijker soort dan de doorsnee-firma met een half lijk in de kast: de Staat der Nederlanden. Dat hebben de historici Gert Oostindie en Inge Klingers vorige maand ondervonden. Van hun hand had Knellende koninkrijksbanden moeten verschijnen, een monumentale maar vooral officiële geschiedschrijving van de dekolonisatie van Suriname en de Nederlandse Antillen in de afgelopen halve eeuw. Het boek zal voorlopig niet verschijnen omdat de toestemming van het ministerie van Binnenlandse Zaken (de opdrachtgever) ontbreekt. Dat heeft weer te maken met het ministerie van Algemene Zaken, dat de tekst van Oostindie en Klingers moet beoordelen, omdat de historici gebruik hebben gemaakt van de archieven van dat ministerie. Volgens Algemene zaken hebben Oostindie en Klingers veel te ruim geput uit geheime stukken, met name de notulen van de ministerraad. Dus hulde het ministerie zich maandenlang in stilzwijgen, om de uitgave te blokkeren op een moment dat de drukpersen bij wijze van spreken al waren aangezet.
        Dat is frustrerend voor de auteurs en hun uitgever, maar vooral een buitengewoon gênante gang van zaken voor de overheid. In ambtenarenland is op het ene ministerie bedacht dat het wel mooi zou zijn om in een groot geschiedkundig werk het recente (post-)koloniale verleden vast te leggen – ook de terugtredende overheid is immers niet vies van prestige. Dat echte historici iets anders leveren dan een kleurig fotoboek met bijpassende onderschriften, was daar misschien zelfs tot een enkeling doorgedrongen. Bij de buren van Algemene Zaken in ieder geval niet: daar is bij het lezen van de tekst van Knellende koninkrijksbanden een paniek losgebroken zoals dat alleen onder ambtenaren kan gebeuren. Er stonden zoveel onbetamelijkheden in het boek dat het eigenlijk niet de moeite was om ze aan te wijzen.
        Als er in het Antillen-dossier van de ministerraad honderden zaken staan die koste wat kost geheim moeten blijven is dat reden voor parlementaire actie. En als de feiten in werkelijkheid nogal meevallen – wat ongetwijfeld het geval zal zijn – dan is de staat druk doende zichzelf belachelijk te maken. Want wie niet tegen een stootje kan, moet geen mensen betalen om zijn eigen verleden naar boven te halen en al helemaal niet de pretentie hebben de officiële geschiedschrijving van een democratische staat te initiëren. Historici zouden er goed aan doen de Staat der Nederlanden voorlopig bovenaan de lijst van onbetrouwbare opdrachtgevers te plaatsen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.
Column

Commentaar

Bedrijfsgeschiedenis is een interessante tak van het historisch bedrijf, maar een slechte bezigheid voor historici die niet willen inschikken. Na misschien wel jaren serieus onderzoek kan het zomaar gebeuren dat de opdrachtgever zo schrikt van de waarheidsvinding van de historicus, dat diens werk in de kluis verdwijnt. Het is een vak voor nederige historici, mensen...

Lees meer
Column

Bommeljé

April is de wreedste maand voor dichters, maar december is dat voor historici. Dit is de tijd waarin een ieder het verleden wil afschudden, dat plots zwaar en ongewenst lijkt. Goede voornemens staan klaar de toekomst tegemoet te marcheren, bewapend slechts met valse hoop, zelfbedrog, en een suïcidaal verlangen naar het slagveld der geschiedenis. December...

Lees meer
Column

Mulder: Arron

We hebben weken van herdenkingen achter de rug. Een kwart eeuw geleden kaapten Molukkers voor het eerst een trein (de herdenking van de tweede treinkaping hebben we er meteen maar aangeplakt). Eveneens een kwart eeuw geleden werd Suriname onafhankelijk. Toevallig – of misschien juist niet – stierf ten tijde van die herdenking de eerste premier...

Lees meer
Artikel

Nieuwe Media: Stoom

De uitvinders van de stoommachine zetten een revolutie in gang. Ook in het internettijdperk blijven de ingenieuze vindingen van de pioniers verbazen. Beroemde scène uit de Donald Duck: Guus Geluk doet mee aan een prijsvraag, de beslissende vraag luidt: ‘Wie vond de stoommachine uit?’ In opperste verbijstering roep de verwende neef van Donald uit: ‘Wat?’...

Lees meer
Artikel

Brieven: Weinreb

In ‘Brieven’kunnen lezers hun mening geven over artikelen die in Historisch Nieuwsbladverschenen zijn. De redactie behoudt zich het recht voor om brieven in te korten. In haar artikel ‘De nieuwe Weinreb-affaire’ in Historisch Nieuwsblad (2000/8) bestrijdt Regina Grüter mijn boek Willem Frederik Hermans, de geschiedkunde en het fenomeen Friedrich Weinreb. Daarin heb ik aan de...

Lees meer
Artikel

Stille getuigen: Het graf van Greet Hofmans

De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het graf van Greet Hofmans (1894-1968) op begraafplaats Zorgvlied te Amsterdam. Een kleine witte steen met slechts haar naam en twee data siert het graf van Greet Hofmans. Hij ademt eenvoud, de laatste...

Lees meer
Artikel

Beeldgeheim

Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Deze keer een poging van de tv-presentatoren Mieke van der Weij en Herman Beliën. ‘Op de foto zie ik een auto, die ik zou dateren aan het begin van de twintigste eeuw. Helaas heb ik te weinig kennis van auto’s om er preciezere uitspraken over...

Lees meer
Artikel

De Vooruitgang: Bovenwijdte: 85; Taille: 57

Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Deze keer een artikel van Alkeline van Lenning waarin zij het veranderende ideaalbeeld van vrouwen onderzocht aan de hand van de maandelijkse playmate in Playboy. Alkeline van Lenning kan er nog steeds niet over uit. Kranten en tijdschriften belaagden de docent vrouwengeschiedenis aan...

Lees meer
Artikel

De man op het bankbiljet van 10.000 yen

Japan viert in februari de honderdste sterfdag van schrijver en pedagoog Fukuzawa Yukichi (1835-1901). Fukuzawa liet het Japanse volk kennis maken met de westerse wereld en begeleidde de grootste omwenteling die Japan heeft meegemaakt: van een gesloten, feodale landbouwstaat naar een open, democratisch industrieland. Hij leerde er zelfs Nederlands voor. In februari is het honderd...

Lees meer
Artikel

Dachau en de varkens

De vergelijking van Robert Long van de bio-industrie met de concentratiekampen is zo gek nog niet. Dezelfde mechanismen die Duitsers (en Nederlanders) maakten tot passieve toeschouwers bij de jodenmoord doen ons nu de ogen sluiten voor de gruwelen in de vleesindustrie. We weten allemaal dat J.J. Voskuil de auteur is van de veeldelige serie Het...

Lees meer
Het opgejaagde leven van Gerrit Jan van Heuven Goedhart
Het opgejaagde leven van Gerrit Jan van Heuven Goedhart
Artikel

Het opgejaagde leven van Gerrit Jan van Heuven Goedhart

Ruud Lubbers treedt 1 januari aan als Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen. Het Commissariaat (UNHCR) bestaat dan vijftig jaar. Vrijwel vergeten is dat de eerste Hoge Commissaris ook een Nederlander was: jurist, journalist en verzetsman Gerrit Jan van Heuven Goedhart. In tegenstelling tot de bijna mystiek redenerende jezuïetenleerling Ruud Lubbers was domineeszoon Van Heuven Goedhart een...

Lees meer
Artikel

Marx moet maar even in de ijskast

Wat willen we nog met Karl Marx? Zijn ideologie is dood, zijn hoofd siert wodkaflessen en IT-reclames. De ‘meest invloedrijke denker van de afgelopen duizend jaar’ moet maar even in de ijskast. Om Marx en zijn werk te waarderen moeten we eerst terug naar de archieven. De mensheid vierde eind 1999, volgens menigeen een jaar...

Lees meer
Loginmenu afsluiten