Alle artikelen
De nieuwe permanente expositie Archeologie van Nederland in het Leidse Rijksmuseum van Oudheden bestrijkt zo’n 300.000 jaar en beslaat drie lange, smalle zaaltjes. De vraag is: hoe maak je een inspirerende tentoonstelling uit botjes en scherven? De tentoonstellingsmakers van het RMO slaagden hier met een paar mooie vondsten op bewonderenswaardige wijze in.
Geluiden zijn de eerste. Geroezemoes van een menigte, gegrom van dieren: ineens hoor je ze als je bij een bepaald deel van de expositie staat. De tweede vondst is een lange witte golvende band. Die stelt de bodem van ons land voor. De meeste objecten liggen in deze band, verscholen in vitrines. Het lint loopt helemaal door de drie smalle ruimtes die de tentoonstelling beslaat.
De derde vondst zijn geheime slaapplaatsen. Je ziet ze niet, want ze zijn verstopt onder en achter vitrines. Kinderen vinden ze toch en gaan erin liggen. Er is een bed van een boer uit de bronstijd, bestaand uit takken met een deken, een Vikingbed, een bed uit een Romeinse villa en een uit de Middeleeuwen. Dat ligt het lekkerst, hoorde ik uit betrouwbare bron.
Effectief zijn ook de teksten. Sommige worden gepresenteerd in de vorm van raadsels. Hoe weten we dat Neanderthalers in groepen joegen, hoe weten we dat ze neushoorns aten? De teksten vertellen welke aanwijzingen botten en vuurstenen kunnen geven. Over een vindplaats van vuurstenen gereedschappen uit 11.650 v.Chr. staat er dat er zowel vakkundig bewerkte splinters zijn gevonden als fragmentjes van mindere kwaliteit. Gaf hier een vader zijn zonen les?
Een paar onopvallende vuurstenen blijken na lezing van de bijbehorende tekst afkomstig uit echte vuursteenmijnen. Rond 3500 v.Chr. lagen die in Limburg. Maar liefst 8000 kilo vuursteen per maand dolven de steentijdmensen hier, met de hand. Puntje van aandacht: omdat de ruimte klein is en de teksten onmisbaar zijn, loont het de moeite om drukke (zondagmid)dagen te mijden. Zonde als je de teksten niet kunt lezen.
Ten slotte is de tentoonstelling mooi, op een subtiele manier. Motieven van aardewerk uit de bandbekercultuur zijn verwerkt in het lint langs die periode. Gouden munten worden zacht belicht, opgehangen aan dunne draadjes.
Uiteindelijk kom je via Romeinen en Vikingen dicht bij het heden uit. Daar zie je onder andere een theepot, een wijnfles, pijpenkoppen en versierde kommetjes, uit de Vlaardingse herberg De Visscher, eind achttiende eeuw. Met een boog gooide de keukenmeid ze eens in de beerput. Nu staan ze zo te glimmen dat je trek krijgt in een soepje.
Conclusie: niet missen. Charmante tentoonstelling!
Archeologie van Nederland
Rijksmuseum van Oudheden
Rapenburg 28, Leiden. Open: di-zo 10-17 uur, in schoolvakanties ook op ma. Info: 071-516 31 63 of www.rmo.nl
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Vuursteenmijnen en Vikingbedden
Hoor je daar sneeuw knerpen onder behendige jagersvoeten? In het halfdonker verschijnt een vuurplaats. Daarnaast liggen dierenbotjes, een verkoold appeltje, een dito hazelnoot. Taaie mannen, vrouwen en kindertjes zaten ooit rond deze stenen, die toen gloeiden. Nu turen bezoekers in opperste concentratie naar voorwerpen en teksten. Dit deel van de expositie gaat over het gure...
Heleen Kuipers-Rietberg leidde de grootste verzetsorganisatie van WOII
Een vrouw leidt de grootste verzetsorganisatie tijdens de Duitse bezetting. Heleen Kuipers-Rietberg wordt gedreven door haar geloof.
Nationalistische generaals zagen de Spaanse Burgeroorlog als kruistocht
Catalonië heeft een lijst naar buiten gebracht met buitenlandse strijders die sneuvelden tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Op de lijst staan veertig Nederlanders.
De ruimtewedloop was ontzettend kostbaar
Rusland heeft voor het eerst in bijna vijftig jaar een maanlander gelanceerd. In 1961 wilde president Kennedy per se ‘voor het einde van dit decennium een mens op de maan zetten'.
Maarten van Rossem
Op 25 januari jongstleden overleed de Amerikaanse socioloog Daniel Bell. Bell werd op 10 mei 1919 geboren als Daniel Bolotsky, zoon van Joodse immigranten uit Oost-Europa. Hij werd al op zijn dertiende lid van de Young People’s Socialist League en maakte in 1932 op straat propaganda voor de totaal kansloze socialistische kandidaat voor het presidentschap,...
Jolande Withuis
Bijstandsmoeders sneeuw laten ruimen – het lijkt nogal voor de hand liggend, gezien de overlast en gebroken ledematen die sneeuw en gladheid met name bejaarden en invaliden bezorgen. Het is een curieuze tegenstrijdigheid dat vrouwen wel binnenshuis de allersmerigste rommel mogen opruimen, maar dat het taboe is dat zij iets dergelijks buitenshuis zouden doen, ten...
De afstandelijke versus invoelende aanpak
Ze vertegenwoordigen twee uitersten in het literatuuronderzoek rond 1900: de degelijke neerlandicus Jan te Winkel en de bevlogen letterkundige W.G..C. Byvanck. De eerste had het dorre imago van de afstandelijke, neutrale wetenschapper die vooral graag classificeerde. Hij produceerde eindeloze reeksen lijstjes, bijvoorbeeld van ‘Nederlandsche Vischnamen’ of van ‘Tooneelstukken vertoond op de Amsterdamsche Schouwburg tusschen 1815...
Lezersforum: ‘Een goede biografie is een feest’
De lezers van Historisch Nieuwsblad zijn de hausse aan Nederlandse biografieën nog niet zat. Van de 182 mensen die deze maand hebben gereageerd is 74 procent het oneens met de stelling ‘In Nederland worden te veel biografieën geschreven’. Slechts 11 procent is het hiermee eens. ‘Een goede biografie is een feest om te lezen,’ vindt...
Film: Signalementen
Hollands Spoor door het verledenSource 1 Media, € 24,99‘Met inspanning van alle krachten zal het ons gelukken om van de Nederlandse Spoorwegen een bedrijf mooier, sneller en comfortabeler dan voorheen te maken.’ Horen we de directeur van de NS spijt betuigen over de haperende treinen in de afgelopen winter? Nee, het citaat komt uit de...
Film: Schoongepoetste Windsors
Lastig, een stotterende koning, want het volk houdt van meeslepende retoriek. Een met zijn stem worstelende koning roept ongemakkelijke gevoelens op. Ziehier het probleem van koningszoon Albert, die nooit de ambitie had om de Engelse troon te bestijgen. Hij moest er in 1936 als George VI toch aan geloven, omdat zijn broer Edward (Edward VIII...
De overheid, dat zijn wij
Over de huidige gelijkstelling van democratie met het parlement zouden de oude Atheners verbijsterd zijn geweest. Zij waren veel directer bij het bestuur betrokken: op een gewone Atheense werkdag was één op de zes burgers in politieke functie. Toch kan het Atheense systeem wel degelijk worden beschouwd als voorloper van de moderne democratie. Welke moderne...
Schaduwvrouw met een voorliefde voor breien
De Franse geschiedenis kent tal van dramatische momenten, en de exodus van juni 1940 kan hiertoe zeker worden gerekend. De verrassend snelle Duitse opmars door Noord-Frankrijk joeg naar schatting 8 miljoen Fransen uit hun huizen, de straat op richting zuiden. Hele streken, steden en dorpen raakten ontvolkt. Eindeloze colonnes vluchtelingen ontwrichtten de infrastructuur. In het...
