Alle artikelen
Martin Sommer
‘Dat is een dom idee van mensen die zich laten meeslepen door hun pro-Europese sentimenten. En die niks begrijpen van het belang van nationale solidariteit voor defensie. Begin jaren vijftig opperde de Franse premier René Pleven al het idee van een Europese Defensie Gemeenschap. De Amerikanen hadden toen de handen vol in Korea, en drongen er bij de Europeanen op aan meer verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen defensie.
H.L. Wesseling heeft in zijn prachtige biografie van Charles de Gaulle, De man die nee zei, beschreven hoe de Franse oorlogsheld in ruste zich daar fel tegen verzette. Met als doorslaggevend argument dat geen Franse soldaat ooit onder een Duitse officier zou willen dienen. Het plan werd door het Franse parlement verworpen. De Gaulle had terecht gewezen op het solidariteitsprobleem in een transnationaal leger.
Wij hebben daar zelf nog niet zo lang geleden een nare ervaring mee gehad: bij de val van Srebrenica. De Nederlandse regering had herhaaldelijk bij de Franse opperbevelhebber van de VN-troepen aangedrongen op bombardementen op Servische stellingen om de Nederlandse troepen in de enclave te ontzetten. Die weigerde dat op bevel van president Jacques Chirac, die een geheime deal met de Serviërs had gesloten omdat dezen een groep Franse soldaten gegijzeld hielden. Dit illustreert precies mijn punt dat nationale solidariteit altijd boven internationale solidariteit zal gaan.’
Beatrice de Graaf
‘Dat is exact wat de geallieerde mogendheden dachten toen ze in 1815 Napoleon voor de tweede keer moesten verslaan. In 1814 was Napoleon ternauwernood op de knieën gedwongen: de eenheid onder de meer dan een miljoen geallieerde manschappen — die geen centrale bevelvoering kenden — was ver te zoeken geweest. En tsaar Alexander I en koning Friedrich Wilhelm III van Pruisen schoven herhaaldelijk hun generaals terzijde, omdat ze meenden op hun eigen tactische inzicht te kunnen vertrouwen.
In 1815 pakten ze het daarom anders aan. De hertog van Wellington kreeg het centrale commando over álle troepen van de coalitie en zorgde voor een vrijwel naadloze communicatie tussen de legermachten. Na Waterloo besloten de geallieerden dat opperbevel te handhaven en een Europees leger van 1,2 miljoen soldaten op de been te houden tot de situatie in Europa was gestabiliseerd. Het respect dat de generaals hadden voor Wellington speelde daarbij een belangrijke rol.
Je zou hieruit kunnen concluderen dat een Europees leger alleen kans van slagen heeft als er een grote gemeenschappelijke vijand is, en de machthebbers hun wederzijds wantrouwen kunnen opschorten — zoals dat in de Tweede Wereldoorlog ook het geval was. Maar je zou evengoed kunnen concluderen dat een Europees leger niet mogelijk is als de Britten en de Russen erbuiten blijven.’
Eva Rovers
‘Een Europees leger beschouw ik op z’n best als een noodzakelijk kwaad. Een sterkere samenwerking en solidariteit binnen de NAVO zouden het overbodig maken. Maar nu een van de belangrijkste NAVO-lidstaten wordt geleid door een grillige president, die samenwerking en solidariteit beschouwt als een gevaar voor zijn land, begrijp ik dat Angela Merkel en Emmanuel Macron met dit idee komen. Ook omdat we de gevolgen van een mogelijk harde Brexit nog niet kunnen inschatten.
De vraag is alleen of veiligheid wel echt de enige reden is, want er spelen grote financiële belangen mee. De Europese wapenindustrie heeft in Brussel een flinke vinger in de pap, en die heeft uiteraard alle baat bij een dergelijke ontwikkeling. Niet in het minst bij het Europees Defensiefonds voor militair onderzoek.
We mogen nooit vergeten dat de Europese Unie ooit is ontstaan als vredesproject. De opbouw van een Europees leger en het aanjagen van de Europese wapenindustrie staan daarmee op gespannen voet. Misschien moeten Macron en Merkel toch nog eens Immanuel Kants filosofische schets Zum Ewigen Frieden lezen. In dat werk, dat de grondleggers van de EU mede inspireerde, onderzoekt Kant de voorwaarden voor blijvende vrede. Hij noemt demilitarisering en samenwerking binnen een federatie van vrije staten als belangrijke voorwaarden voor een dergelijke vrede.’
Dit artikel is exclusief voor abonnees
‘Een Europees leger is een goede zaak’
Martin Sommer ‘Dat is een dom idee van mensen die zich laten meeslepen door hun pro-Europese sentimenten. En die niks begrijpen van het belang van nationale solidariteit voor defensie. Begin jaren vijftig opperde de Franse premier René Pleven al het idee van een Europese Defensie Gemeenschap. De Amerikanen hadden toen de handen vol in...
Gabrielle Petit – Sophie de Schaepdrijver
Wie heeft nog gehoord van Gabrielle Petit? Tot in de jaren zestig was ze een volksheldin, die volop werd herdacht. Ze was een Belgische spionne die in 1916 door de Duitse bezetters van haar vaderland werd geëxecuteerd. Sophie De Schaepdrijver, vermaard door haar standaardwerk De Groote Oorlog, schreef een biografie over haar, die in twee...
Hendrik de Man – Jan Willem Stutje
Na de Eerste Wereldoorlog overheerste bij veel socialisten een gevoel van malaise. De Russische Revolutie was ontaard in grootscheepse repressie en terreur van de zijde van de communisten, terwijl de sociaal-democratische partijen in West-Europa genoegen leken te nemen met materiële verbeteringen ten behoeve van de arbeiders. Het materialisme en rationalisme van Marx waren volgens sommigen...
De nieuwe zijderoutes – Peter Frankopan
Stomverbaasd was Peter Frankopan toen zijn in 2015 gepubliceerde boek De zijderoutes een bestseller werd. Het is een beschavingsgeschiedenis waarin handelsbelangen, de vraag naar graan en paarden, de zoektocht naar afzetmarkten en naar goedkope of gratis arbeidskrachten, en de ontwikkeling van een reeks handelsroutes centraal staan. Het idee dat de geschiedenis in belangrijke mate...
Film: Mary Queen of Scots
Elizabeth I en Mary Stuart als vriendinnen Het is een cliché, maar historische films zeggen meer over de tijd waarin ze gemaakt zijn dan over de geschiedenis. Helemaal niet erg en onvermijdelijk, want filmmakers zijn net als historici nu eenmaal kinderen van hun tijd. Films over Mary Stuart illustreren fraai de veranderende visies op...
‘De walvis was een fabelachtig zeemonster’
Eeuwenlang trotseerden de Nederlanders de bittere kou op jacht naar walvissen. Aan de hand van authentieke bronnen beschrijven neerlandicus Hans Beelen en mediëvist Ingrid Biesheuvel in Walvissen groot en vet hoe de arctische walvisvaart in zijn werk ging. ‘De walvis werd aanvankelijk als een fabelachtig zeemonster voorgesteld.’ Hoe werden walvissen in het verleden voorgesteld?‘Een van...
Ieder zijn krant
Krantenuitgevers in de zeventiende-eeuwse Republiek onderscheidden zich door hun keuze van nieuws van hun vele concurrenten. Nederlandse nieuwsliefhebbers konden halverwege de zeventiende eeuw kiezen uit ongeveer een dozijn edities per week, uitgebracht in Haarlem, Amsterdam en andere steden. De berichten in de kranten overlapten deels, want de makers schroomden niet om elkaar over te...
Legertop hield vast aan het oude
Het Nederlandse leger stelde zich na de Koude Oorlog behoudend en afwachtend op. Met succes. Een paar maanden na de val van de Muur in 1989 besloot de Nederlandse defensietop dat de Koude Oorlog voorbij was. Daarom kreeg het leger een nieuwe hoofdtaak: crisisbeheersing en vredesoperaties. Voor de landmacht betekende dat een grote verandering, want...
Koningin op kaplaarzen
Op verschillende plaatsen in Nederland stijgt het water snel. De strijd tegen het water is een ‘culturele constructie’, die Nederland een identiteit gegeven heeft, betoogt Lotte Jensen.
Dode Zee-rollen
Het Museum of the Bible in Washington maakte bekend dat vijf van de daar getoonde Dode Zee-rollen nep zijn. Direct na de opening van het museum in 2017 rezen al twijfels over de authenticiteit. Om die weg te nemen stuurde het museum de rollen naar een Duits onderzoeksinstituut, waar het oordeel snel kon...
Duitse historici voelen zich bedreigd
Tijdens een congres hebben Duitse historici een resolutie aangenomen vóór tolerantie, democratie en een beschaafd publiek debat, en tegen populisme. Ze nemen zo stelling tegen de rechts-nationalistische partij Alternative für Deutschland (AfD). Waarom? ‘Heel veel Duitse historici voelen zich bedreigd door de opkomst van het populisme,’ zegt Krijn Thijs, historicus aan het Duitsland...
Minister Blok schoffeert Jan Brokken
Tijdens de Tweede Wereldoorlog redde de Nederlandse Jan Zwartendijk als consul in Litouwen het leven van duizenden Joden door ze visa voor Curaçao te verlenen. Dat staat beschreven in De rechtvaardigen, het laatste boek van Jan Brokken. Na de oorlog kreeg Zwartendijk van de Nederlandse regering geen lintje, maar een reprimande omdat hij zich niet...
