Home Hendrik de Man – Jan Willem Stutje

Hendrik de Man – Jan Willem Stutje

  • Gepubliceerd op: 11 dec 2018
  • Update 13 okt 2022
Hendrik de Man – Jan Willem Stutje

Na de Eerste Wereldoorlog overheerste bij veel socialisten een gevoel van malaise. De Russische Revolutie was ontaard in grootscheepse repressie en terreur van de zijde van de communisten, terwijl de sociaal-democratische partijen in West-Europa genoegen leken te nemen met materiële verbeteringen ten behoeve van de arbeiders. Het materialisme en rationalisme van Marx waren volgens sommigen een doodlopende weg gebleken.

De Belgische socialist Hendrik de Man publiceerde in 1926 de bestseller Zur Psychologie des Sozialismus, waarin hij het socialisme weer presenteerde als een ethisch ideaal, een doel om naar te streven, en niet als de uitkomst van anonieme economische ontwikkelingen. Ook zouden de socialisten zich volgens hem positiever moeten opstellen tegenover de natie. Dit om de fascisten de wind uit de zeilen te nemen.

In de jaren dertig kwam De Man, als antwoord op de economische crisis, met zijn Plan van de Arbeid en werd hij minister. Zijn ideeën over de wijze waarop het socialisme verwezenlijkt kon worden werden steeds autoritairder. Nadat België door de Duitsers was bezet, bleek hij bereid te collaboreren. Hoewel er van zijn plannen om van België een corporatieve staat te maken niets terechtkwam en hij zich eind 1941 terugtrok uit de politiek, was zijn rol na de oorlog natuurlijk uitgespeeld.

Vaak is gesuggereerd dat socialisten die het marxisme loslieten automatisch bij het fascisme moesten uitkomen, maar Jan Willem Stutje laat in deze biografie van De Man zien dat dit onzin is. De Mans ijdelheid, autoritaire karakter en opportunisme waren de doorslaggevende factoren.

 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel leest u historische achtergronden bij het nieuws van vandaag. Nu de eerste maand voor maar 1,99.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1 - 2019

Nieuwste berichten

Gerard Mercator
Gerard Mercator
Interview

Op Trumps zestiende-eeuwse wereldkaart lijkt Groenland veel groter dan het is

Bij zijn wens Groenland in te lijven baseert Trump zich op de wijdverbreide zestiende-eeuwse kaartprojectie van Gerard Mercator. Maar die stelt Groenland groter voor dan het is. Dat komt door Mercators manier van rekenen, vertellen UvA-historici Bram Vannieuwenhuyze en Margriet Hoogvliet. Dit artikel krijgt u van ons cadeau Wilt u ook toegang tot HN Actueel?...

Lees meer
Na het vertrek van Luther laat Hitler een nieuwe Reichsbank bouwen
Na het vertrek van Luther laat Hitler een nieuwe Reichsbank bouwen
Artikel

Wat Trump wil, lukte Hitler: hij dwong de president van de centrale bank tot aftreden

Donald Trump zet de president van de Amerikaanse federale bank onder druk om de rente te verlagen. Trump kan Jerome Powell niet ontslaan, daarom hij heeft het ministerie van Justitie opdracht gegeven Powell te dagvaarden vanwege vermeende verkwisting van overheidsgeld. Ook Adolf Hitler gebruikte intimidatie om van de president van de centrale bank van Duitsland...

Lees meer
Von der Leyen en Lula spreken de pers toe over het Mercosur-akkoord
Von der Leyen en Lula spreken de pers toe over het Mercosur-akkoord
Opinie

Het Mercosur-akkoord: een nieuw hoofdstuk na vijf eeuwen Europese dominantie in Zuid-Amerika

Het duurde 25 jaar, maar nu ligt hij er. De Europese Unie en Mercosur hebben een vrijhandelsverdrag gesloten dat de economische relaties tussen Europa en Zuid-Amerika ingrijpend moet veranderen. Een historisch moment, schrijft promovendus Lars Janssen, want Europa betreedt de regio voor het eerst op voet van gelijkwaardigheid. Mercosur is het belangrijkste handelsblok van Zuid-Amerika,...

Lees meer
Nederlanders van de Groenlandse Compagnie zijn bezig met de walvisvaart
Nederlanders van de Groenlandse Compagnie zijn bezig met de walvisvaart
Interview

Nederland stuurde jaarlijks vijftig schepen naar Groenland, tot woede van Denemarken

In de achttiende eeuw joegen Nederlandse walvisvaarders en masse in de wateren van Groenland. Volgens neerlandicus Hans Beelen, gespecialiseerd in Arctische reisbeschrijvingen, zorgde deze Nederlandse aanwezigheid vaak voor spanningen met de Deense kolonisatoren. Hoe kwam de aanwezigheid van Nederlandse walvisvaarders op Groenland tot stand? ‘Dat gebeurde in de zeventiende eeuw, maar niet op Groenland zoals...

Lees meer
Loginmenu afsluiten