Alle artikelen
Het was 1941 toen de Britse minister van Arbeid Ernest Bevin nadacht over een radicaal andere toekomst na de ellende van de oorlog: ‘Welk groter eerbetoon kunnen we brengen aan hen die nu lijden,’ schreef hij, ‘dan tegen hen te kunnen zeggen: “Deze keer is het echt niet tevergeefs”?’
Historicus Jorrit Steehouder haalt het citaat aan in zijn proefschrift Constructing Europe. Blueprints for a New Monetary Order, 1919-1950, waarop hij onlangs promoveerde aan de Universiteit Utrecht. Daarin laat hij zien hoezeer de grondleggers van de Europese samenwerking Bevins ideaal deelden. Dat was ingegeven door hoop op een vreedzamer en veiliger leven. Een deel van de grondleggers zat in die jaren in ballingschap in Londen, waar ze ideeën ontwikkelden om het onbeperkte kapitalisme en het nationalisme in te dammen, en zo het toekomstige Europa te behoeden voor de ellende van de crisisjaren en de oorlog. Die hoop werkte door in de naoorlogse stappen richting Europese samenwerking.
Bevin wilde vrede in Europa
Het was 1941 toen de Britse minister van Arbeid Ernest Bevin nadacht over een radicaal andere toekomst na de ellende van de oorlog: ‘Welk groter eerbetoon kunnen we brengen aan hen die nu lijden,’ schreef hij, ‘dan tegen hen te kunnen zeggen: “Deze keer is het echt niet tevergeefs”?’ Historicus Jorrit Steehouder haalt het citaat...
Hollanders naar het Chinese hof
In 1795 reisden drie Nederlandse gezanten naar China om de keizer te feliciteren met zijn 60-jarige jubileum. Over hun avonturen en de warme ontvangst aan het hof schreef Tonio Andrade een mooi verhaal, dat wringt bij de conclusie. Manifestaties van westerse superioriteit waren een open zenuw in het China van de keizers en zijn dat...
Drama vol verraad en tragiek
Verzetsvrouw Franci Siffels geeft tijdens de oorlog haar man aan bij de Sicherheitsdienst. Daarna verraadt ze nog tientallen verzetsmensen. Die worden opgepakt, gemarteld en dikwijls gefusilleerd. Erik Schaap schreef Franci’s tragische levensverhaal. In 1993 werd het Boekenweekgeschenk geschreven door W.F. Hermans. In de mist van het schimmenrijk was een gefingeerd dagboek en een typisch Hermans-verhaal,...
Het ontstaan van de moderne tijd
Treinen doorkruisten de continenten, de internationale handel nam een hoge vlucht en de telegraaf bracht iedereen snel op de hoogte. Jürgen Osterhammel beschrijft hoe de wereld in de negentiende eeuw een ingrijpende gedaanteverwisseling doormaakte. Hij schetst een levendig en verhelderend panorama van een ongekend boeiende periode. Sommige historici pleiten ervoor de Middeleeuwen rond 1800 te...
Vrouwen eisten ook inspraak
Waarom mocht de helft van de wereldbevolking niet meepraten over vrede, zo vroegen feministen na de Eerste Wereldoorlog aan de Amerikaanse president Woodrow Wilson. Mona L. Siegel laat zien dat hun opstelling een keerpunt betekende. Op 12 november 1918, een dag na de wapenstilstand die de Eerste Wereldoorlog beëindigde, constateerde Flora Annie Steel in de...
4 vragen aan Jona Lendering
Hannibals legendarische tocht door de Alpen geldt als een van de spectaculairste gebeurtenissen uit de Oudheid. Maar volgens historicus Jona Lendering wordt de prestatie van deze generaal overdreven. ‘In mijn boek probeer ik het verhaal terug te brengen tot menselijke proporties.’ Lendering laat zien waarom de twee antieke bronnen over de tocht erg onbetrouwbaar zijn....
Hella Haasse was ‘de grote eenling’
Ze werd overladen met prijzen en tot in verre buitenlanden gelezen. Toch stond Hella Haasse altijd in de schaduw van de Grote Drie. Ze voelde zich haar hele leven miskend, zo blijkt uit de biografie van Aleid Truijens. De zevenjarige Helly werd in vooroorlogs Baarn gepest door andere kinderen. Ze vonden het meisje uit Nederlands-Indië...
De moeder van alle parlementaire enquêtes
De parlementaire enquêtecommissie legt het strenge fraudebeleid van Rutte I bloot. In 1984 volgde heel Nederland via de televisie de RSV-enquête. Dit parlementaire onderzoek legde genadeloos de miskleunen bloot van politici, ambtenaren en zakenlieden die betrokken waren bij scheepsconcern RSV. De Tweede Kamer herontdekte zo de mogelijkheden van een eigen enquête.
Koningin van het zink
Hoe maak je goud van zink? De Belgisch-Franse mijnbouwondernemer Fanny Mosselman verwierf het monopolie op de dakbedekkingen van het nieuwe Parijs dat Napoleon III liet bouwen. Deze zakelijke superdeal was het resultaat van jarenlang netwerken in de hoogste kringen. Alles wierp ze in de strijd: geld, tact en ook liefde. Op het eerste gezicht lijkt...
Cultuur als laatste bindmiddel
Niet lang na de Tweede Wereldoorlog vertrekt diplomaat Oscar Mohr naar Indonesië om er de Nederlandse cultuur te promoten. Hij mag via een nieuwe organisatie, Sticusa, veel geld uitgeven om de kunstzinnige elite in te palmen. Toch rijst al snel de vraag wat de inspanningen van Sticusa nu eigenlijk opleveren. Het is voorjaar 1949. Terwijl...
Eugenetica: een gezond en zuiver volk
De nazi’s waren niet de enigen met opvattingen over eugenetica. In de twintigste eeuw waren talrijke prominenten, van rechts tot links, geestdriftige aanhangers van deze leer. ‘Onvolwaardige’ mensen moesten pijnloos worden omgebracht of hun moest worden belet zich voor te planten. Dat zou het gehele volk ten goede komen. Een halfneef en bewonderaar van Charles...
Verstokte kolonialen plannen en een coup
Na Mali, Burkina Faso en Niger heeft er nu ook In Gabon een coup plaatsgevonden. In 1947 werden in Nederland plannen gesmeed voor een staatsgreep.
