• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 3/2022

    Een gezond en zuiver volk

    Door: Robin te Slaa

    De nazi’s waren niet de enigen met eugenetische opvattingen. In de twintigste eeuw waren talrijke prominenten, van rechts tot links, geestdriftige aanhangers van deze leer. ‘Onvolwaardige’ mensen moesten pijnloos worden omgebracht of hun moest worden belet zich voor te planten. Dat zou het gehele volk ten goede komen.

    Een halfneef en bewonderaar van Charles Darwin, de statisticus, geograaf en antropoloog Francis Galton (1822-1911), verkondigde dat de mens door de wetenschap in de gelegenheid werd gesteld het ras te verbeteren: ‘de besten’ moesten worden gestimuleerd zich voort te planten. Hij bedacht voor dit streven in 1883 de term ‘eugenetica’. De ‘leer van de selectieve voortplanting’ was geen duidelijk afgebakende wetenschap, maar gold spoedig als veelbelovend onderzoeksterrein én instrument dat kon worden ingezet om maatschappelijke vooruitgang te bereiken.

    In de praktijk werden eugenetische maatregelen meestal ingevoerd om bepaalde categorieën burgers, die golden als maatschappelijk ongewenst, improductief en erfelijk belast, de mogelijkheid te ontnemen zich voort te planten. Niet alleen wijdverbreide ideeën over natuurlijke selectie en verbetering van het ras, maar ook opvattingen over volksgezondheid, welzijn, criminaliteitsbestrijding en terugdringing van overheidsuitgaven sloten uitstekend aan bij de ongekende mogelijkheden die eugenetica leek te bieden. Een lid van de progressief-liberale Freisinnige Vereinigung in Duitsland, dokter Heinz Potthoff, opperde in 1910 de gedachte dat het geld dat de staat voor welzijnszorg had gereserveerd wellicht beter kon worden besteed aan gezonde personen dan aan improductieve ‘gehandicapten en waanzinnigen’.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen