Jolande Withuis

Voorpublicatie: Juliana. Vorstin in een mannenwereld

Prinses Juliana had een zeer beschermde jeugd. Toen ze achttien werd, kon ze haast niet wachten om uit te breken. Ze had behoefte aan een periode van vrijheid en vrolijkheid buiten het zicht van ouders en hofhouding. Als eerste Oranjetelg ging ze studeren. Op 30 april 1927 werd Juliana achttien en was...

De blokkade van Leningrad

Negenhonderd dagen, van september 1941 tot januari 1944, duurde het beleg van Leningrad, en 900 Days heet ook de prachtige film die de Nederlandse documentairemaakster Jessica Gorter maakte over dat beleg. Ze won er eind november de eerste prijs mee op het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) en vervolgens ook bij het ArtDocFest in Moskou,...

Russische soldaten verkrachten niet

Eva Tas (1915-2007) was een uitzonderlijke communiste. Dat had ik al begrepen toen ik nog op de lagere school zat. Zij werkte net als mijn vader direct na de oorlog op de Amsterdamse redactie van het dagblad De Waarheid, waar ze op de armoedige jongens om haar heen diepe indruk maakte. Eva Tas was mondain...

Jolande Withuis

Oktober mag dan een zonnige herfstmaand zijn geweest, met zomerse temperaturen, wat de kwaliteit van de geschiedschrijving betreft was het een sombere periode met zwaar weer. Zonder meteen het herfsttij der beschaving uit te roepen, hoop ik toch dat onderstaande twee gebeurtenissen aanleiding geven tot professionele overpeinzing. Op 22 oktober kreeg Jaap Scholten de Libris...

Jolande Withuis

Aan de muur van mijn werkkamer hangt een foto op ware grootte van een lap waarop Atie Siegenbeek van Heukelom (1913-2002) in het concentratiekamp Reichenbach taferelen borduurde uit het kampleven. Het zijn tamelijk grafische afbeeldingen. Atie was tekenares en zoals ze tekende, borduurde ze: geestig, vrijmoedig en laconiek. In fijne steekjes. We zien een clubje...

Jolande Withuis

Alsof er nooit een tweede feministische golf heeft bestaan, zó antiek-masculien reageerden de media op het drama dat half mei de wereld in rep en roer bracht en dat sedertdien wordt aangeduid met de initialen van de hoofdpersoon: DSK. Dominique Strauss-Kahn, (inmiddels ex-)president van het IMF en voormalig Frans socialistisch presidentskandidaat, werd op 15 mei...

Jolande Withuis

‘Zouden communisten ook naar de hemel gaan?/ Ik weet het niet; ik vrees van wel./ Als dat zo is, begint dus onze hel/ Daar in de hemel weer van voren af aan.’ Dit gedichtje werd midden jaren vijftig geschreven door Parool-journalist Simon Carmiggelt (1913-1987). In een andere poëtische uiting noemde hij intellectuelen die de ‘Derde...

Oscar Mohr (1907-1952)

Temidden van alle dood en verderf in concentratiekamp Natzweiler wist Oscar Mohr zijn medegevangenen op te beuren met een uit het gezamenlijk geheugen samengesteld dichtbundeltje. De internationaal georiënteerde journalist en verzetsheld wist de verschrikkingen te overleven dankzij zijn vindingrijkheid en levenslust. Kortgeleden kreeg het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies een prachtige schenking:...

Jolande Withuis

Mocht u denken, zoals velen met u, dat wij op 4 mei op de Dam exclusief de doden van de Tweede Wereldoorlog herdenken, dan is dat een vergissing. De herdenking bij het monument dat inderdaad voor hún nagedachtenis werd opgericht, is een ware hutspotherdenking gewor-den. In 1961 werden de gevallenen in Indonesië en Korea binnengesmokkeld;...

Jolande Withuis

‘Verschijnen er te veel biografieën?’ vroeg Historisch Nieuwsblad zijn lezers naar aanleiding van het boekenweekthema ‘levensverhalen’. Gelukkig antwoordde de meerderheid nee. Ik las de afgelopen maanden met veel plezier biografieën van kunstverzamelaarster Helene Kröller-Müller, dichteres Vasalis en politica Hilda Verwey-Jonker. Uiteenlopend van kwaliteit, maar alle drie boeken over vrouwen wier levens hoognodig moesten worden vastgelegd....

Jolande Withuis

Bijstandsmoeders sneeuw laten ruimen – het lijkt nogal voor de hand liggend, gezien de overlast en gebroken ledematen die sneeuw en gladheid met name bejaarden en invaliden bezorgen. Het is een curieuze tegenstrijdigheid dat vrouwen wel binnenshuis de allersmerigste rommel mogen opruimen, maar dat het taboe is dat zij iets dergelijks buitenshuis zouden doen, ten...

Jolande Withuis

Voor historici en voor sociologen zoals ik, die het van woorden en niet van cijfers moeten hebben, is schrijven het belangrijkste instrumentarium. En ik zeg niets nieuws als ik vaststel dat het met het academisch schrijven vaak treurig is gesteld. Zelfs onderzoek dat in potentie mooi is – dat over een belangwekkend onderwerp gaat waarover...