Historisch Nieuwsblad 10 - 2026
Werkloze wevers emigreerden naar Toscane
De Lage Landen waren in de vijftiende eeuw het beloofde land voor veel migranten. Maar er waren ook honderden inwoners die zich genoodzaakt zagen hun geluk in het buitenland te zoeken, schrijven historici in vaktijdschrift BMGN. Vrijheden en economische kansen in de laatmiddeleeuwse Lage Landen hadden een aanzuigende werking op migranten van buiten. Volgens de...
‘Oekraïne maakt het verleden politiek’
De Oekraïense regering gebruikt in het verzet tegen de Russische indringers de geschiedenis als wapen. De officiële versie van het verleden is nationalistisch en laat weinig ruimte voor afwijkende interpretaties en debat. Daarover maakt de Oekraïense historicus Georgiy Kasianov zich zorgen. ‘Het is moeilijk om iets kritisch te schrijven.’ In zijn thuisland Oekraïne is hij...
Akbar de Grote: tolerante keizer in India
Alexander, Catharina en Frederik. Alle drie heetten ze De Grote. Maar de grootste der groten was Akbar. De zestiende-eeuwse Mogolkeizer was een briljant strateeg, bevorderde kunst en cultuur, en stond als moslim op de bres voor vrijheid van religie. De sterren waren legendarisch leider Jalaluddin Muhammad Akbar van het begin af aan goedgezind. Hij kwam...
Assyrische koningen uitgewist door opvolgers
De zogeheten koningslijsten behoren tot de belangrijkste bronnen over het Assyrische Rijk. Ze bevatten de namen en regeerperiodes van heersers. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat de lijsten niet volledig zijn. Historici hebben drie Assyrische koningen gevonden die bewust zijn weggelaten. In de Journal of Cuneiform Studies schrijven assyriologen Eckart Frahm en Alexander Johannes Edmonds...
De mythe van de puinheldin
Met haar blote handen ruimde Helga Velden samen met duizenden andere vrouwen het puin van de Duitse straten. Deze zogenoemde Trümmerfrauen worden gezien als ‘heldinnen van de wederopbouw’. Zelf dacht Velden daar heel anders over. Helga Velden is achttien jaar als ze vlak na de oorlog aan het werk gaat in Tiergarten, het grote park...
Zó anders zijn we niet gaan opvoeden
Vaders en moeders van nu worden vaak omschreven als ‘curlingouders’: ze vegen alle moeilijkheden bij hun kinderen vandaan. Oudere generaties voedden hun kinderen veel strenger op, is de heersende gedachte. Maar nieuw onderzoek nuanceert dat beeld. De voor het proefschrift geïnterviewde Harm, geboren in 1936, beweert dat toen hij jong was kinderen nog respect hadden...
Dankzij de Deltawerken was Nederland het water de baas
Na de Watersnoodramp van 1953 bouwde Nederland de Deltawerken: een van ’s werelds grootste waterbouwkundige projecten. Maar zijn alle beloftes van veiligheid, natuurbehoud en economische groei wel ingelost? ‘De stormvloedkering in de Oosterschelde is gesloten. De Deltawerken zijn voltooid.’ Deze woorden sprak koningin Beatrix nadat ze met een druk op de knop 17 van de...
Redbads leger werd door Frankische vorsten gevreesd
Redbad was een Friese leider die trouw bleef aan zijn voorchristelijke geloof – en dat is ook meteen het enige wat met zekerheid over hem te melden is, want de verhalen over Redbad lopen uiteen. Wie was de mysterieuze heerser en waarom is zijn naam eeuwen later nog altijd nauw verbonden met de Friese identiteit?...
‘In een boekenkast zag ik mappen vol brieven’
Hans Verbeek, biograaf van de ‘vergeten premier’ Gerrit Schimmelpenninck, vertelt over de ontdekking die het meeste indruk op hem heeft gemaakt. Kunt u iets vertellen over uw meest bijzondere vondst? ‘Zeker, ik schrijf erover in mijn biografie van Gerrit Schimmelpenninck, De vergeten minister-president. Dit boek vloeide voort uit mijn onverwachte vondst van zijn privéarchief. Mijn...
Het Vrijheidsbeeld: een baken van hoop
Het Vrijheidsbeeld in New York belooft al 123 jaar een veilig thuis aan immigranten. Maar voor de Fransen die het beeld schonken, had het een andere betekenis. Op 28 oktober 1886 was New York vol rook en lawaai. Terwijl duizenden toeschouwers zich langs de kades verdrongen en schepen hun stoomfluiten lieten klinken, stond op Bedloe’s...
In Nottingham bestormde een woedende menigte het kasteel
Het Britse kiesstelsel was elitair, corrupt en volledig uit balans. Pogingen daar iets aan te veranderen, stuitten op een politieke blokkade van de aristocratie. Het gevolg was dat stemloze stadsbewoners in opstand kwamen. Groot-Brittannië zweefde op het randje van een revolutie. De verkiezingen in het Zuid-Engelse district Old Sarum hadden meer met folklore dan met...
Puzzelstukken van het Palmhoutwrak
De ontdekking van een scheepswrak bij Texel zorgde tien jaar geleden voor veel commotie. Een tentoonstelling in het Huis van Hilde houdt het bij het voornaamste: de opgedoken voorwerpen, die nieuwe kennis opleveren over de zeventiende eeuw. Het tentoonstellingszaaltje is zwart geschilderd, bespikkeld met witte bollen. Door een continu gebubbel in de hoek weet je:...
Waarom werd Europa dominant?
Europa kon sinds de Middeleeuwen een dominante positie in de wereld verwerven dankzij zijn staatkundige fragmentatie en christelijke cultuur, betoogt Marcel Hulspas. Dat verhaal is niet origineel, maar Hulspas vertelt het levendig. Onbewust onderschrijven veel mensen dat wat historici de ‘Whig interpretation of history’ noemen: omdat het nu eenmaal zo gelopen is, moest het blijkbaar...
Willem Lodewijk van Nassau: vergeten leider van de Opstand
Behalve Johan van Oldenbarnevelt en prins Maurits was er nog een derde hoofdaanvoerder van de strijd tegen de Spaanse koning. Over deze Willem Lodewijk van Nassau is nu een biografie verschenen. Willem Lodewijk van Nassau was de oudste zoon van Johan VI van Nassau-Dillenburg, een jongere broer van Willem van Oranje. In Friesland staat hij...
Wie stuurt de spion om een boodschap?
Bij spionage stel je je misschien James Bond-achtige praktijken voor, zoals geheim agenten achter kranten met een gaatje erin, die hun berichten in dead letter boxes achterlaten. In het geval van hedendaagse intelligence denk je wellicht aan minidrones, nanobugs en terughackers. Toch is het boodschappenlijstje van een spion vele malen relevanter en spannender dan de...
De eindeloze negentiende eeuw
Als historici ergens eindeloos over kunnen kibbelen, dan is het wel over de vraag wanneer een eeuw precies begint of eindigt. Beroemdheden als Richard Evans, Margaret MacMillan en zelfs onze eigen Maarten van Rossem kunnen met bewonderenswaardige ernst betogen waarom bijvoorbeeld de eenentwintigste eeuw nog niet werkelijk is begonnen – of waarom het ding al...
Je maandelijkse portie geschiedenis
Maandelijks de beste historische artikelen. Bestel nu Historisch Nieuwsblad met korting!