De voor het proefschrift geïnterviewde Harm, geboren in 1936, beweert dat toen hij jong was kinderen nog respect hadden voor hun ouders. Het zijn dit soort uitspraken van oudere mensen waardoor je geneigd bent te denken dat kinderen tegenwoordig volstrekt anders worden opgevoed dan de generatie van Harm. Dat is moeilijk te controleren, want er bestaat nog maar weinig wetenschappelijke literatuur over opvoedingsstijlen in de twintigste eeuw.
Speciale editie: De wederopstanding van China
- Ontdek de lange geschiedenis van de Rode Draak
- Van de Zijderoute tot de Chinese Droom
- Inclusief: het verlies van Taiwan
Historisch Nieuwsblad tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Daarom onderzocht gedragswetenschapper Mandy Talhout voor haar promotie aan de Rijksuniversiteit Groningen de ervaringen van drie verschillende generaties Nederlanders, geboren tussen respectievelijk 1920-1951, 1952-1971 en 1991-1997. Zij heeft gebruikgemaakt van 316 mondeling afgenomen interviews uit 2012-2015.
De getuigenissen bevestigen het beeld dat de opvoeding minder hiërarchisch is geworden en kinderen meer autonomie hebben gekregen. Maar deze verandering verliep veel geleidelijker dan aangenomen wordt. Bovendien zijn bepaalde elementen van een hiërarchische opvoeding niet verdwenen vanaf de jaren zeventig, maar zelfs in de eenentwintigste eeuw nog aanwezig. Zo zwijgen veel ouders nog steeds over seksualiteit en bestaan er in menig gezin strenge, niet-onderhandelbare regels.
Geïnterviewden van alle generaties omschreven hun opvoeding als warm en liefdevol, ook wanneer die strikt was. Daarbij evalueerden zij hun jeugdervaringen aan de hand van hedendaagse maatstaven van een ‘goede’ opvoeding en gebruikten ze de nieuwste psychologische termen. Verder valt op dat gedurende de hele onderzochte periode de familie in brede zin een betekenisvolle rol speelde. Kortom, in honderd jaar tijd is de opvoeding in Nederland minder snel en ingrijpend veranderd dan doorgaans wordt aangenomen.
