Home Het bewogen leven van Jan Fabius

Het bewogen leven van Jan Fabius

Weinig mensen hebben zo’n bewogen leven geleid als Jan Fabius (1888-1964). Hij was oorlogscorrespondent op de Balkan, werd in 1919 verhoord door Jozef Stalin, was getuige van de Japanse inval in China en belandde in 1962 in het bestuur van de Boerenpartij. Historicus Koen Vossen legde zijn roerige bestaan vast. ‘Fabius heeft een leven geleid waarbij je van de ene verbazing in de andere valt.’  

Jan Fabius

Lotte Nieboer

Historicus

Gepubliceerd op: 25 september 2024

Update 26 september 2024

Waarom heeft u een biografie geschreven over Jan Fabius?  

‘Ik ben geïnteresseerd in randfiguren. In mensen die een heroïsch leven willen leiden en daarbij het gevaar opzoeken. Ik kwam Fabius tegen toen ik aan mijn proefschrift over kleine politieke partijen werkte. In coronatijd ben ik weer onderzoek naar hem gaan doen. Toen bleek er veel te zijn dat ik nog niet wist. Hij had zelfs een dossier bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Via familie kreeg ik bovendien een koffer vol correspondentie. Hij heeft een leven geleid waarbij je van de ene verbazing in de andere valt.’  

Meer interviews lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Waarom begon Fabius zijn carrière als oorlogscorrespondent?   

‘Hij was een echte avonturier: hij wilde graag een oorlog meemaken om spektakel te zien. Dus toen in 1912 oorlog uitbrak op de Balkan, ging hij er direct naartoe. In die jaren heerste in Europa een verlangen naar oorlog en de heroïek die daarbij hoorde. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ging hij als meereizend journalist vooral met hoge officieren om. Toen hij in 1919 verslag wilde doen van de Russische Burgeroorlog, werd hij zelfs verhoord door Jozef Stalin. Pas later werd hij gevoeliger voor de gruwelijkheden van de strijd.’  

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Wat deed hij daarna?  

‘In 1922 vertrok hij met zijn gezin naar Nederlands-Indië om geld te verdienen. Hij had grote schulden, maar kon een goed salaris krijgen bij de Bataafse Petroleum Maatschappij (BPM). Hij leefde er als bevoorrechte koloniale Europeaan en had veel personeel. Dat waren eigenlijk de enige Aziaten met wie hij in contact kwam. Hij had het idee dat blanke Europeanen voorbestemd waren om de Aziaten te leiden. Het werd geen succes bij BPM, omdat hij te eigenzinnig was voor het bedrijfsleven.’  

Waarom werd Fabius veroordeeld voor majesteitsschennis?   

‘Na de oorlog – waarin hij drie jaar in een Jappenkamp zat – verzette Fabius zich tegen de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië. Hij begon hoge ministers en politici van sabotage te beschuldigen. Dat vonden ze vervelend, maar ze wilden hem niet aanklagen omdat hij daardoor meer aandacht zou krijgen. Dat veranderde toen hij in een pamflet stelde dat Greet Hofmans te veel invloed had op Juliana. De koningin kon zelf geen aangifte doen, maar de overheid wel. Fabius werd veroordeeld tot tien dagen cel, hoewel hij eigenlijk niet schuldig was aan majesteitsschennis.’  

Groter dan het leven. De roekeloze avonturen van Jan Fabius
Koen Vossen
336 p. Boom, € 29,90  

Groter dan het leven. De roekeloze avonturen van Jan Fabius 

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2024

Nieuwste berichten

Count Binface wordt geïnterviewd voor de verkiezingen in Clacton-On-Sea, 29 juli 2026.
Count Binface wordt geïnterviewd voor de verkiezingen in Clacton-On-Sea, 29 juli 2026.
Artikel

De eerste parodiepartij ontstond in een Tsjechische kroeg

De tussenverkiezing in het Britse Clacton-on-Sea gaat tussen de rechts-populistische Reform UK-leider Nigel Farage en Count Binface. Deze buitenaardse graaf met een vuilnisbak over zijn hoofd, een project van komiek Jon Harvey, drijft de spot met de Britse politiek. In 1911 deed de Tsjechische schrijver Jaroslav Hašek, die later beroemd werd met zijn verhalen over...

Lees meer
Tijdens een protest in Toulouse roept BDS op tot een boycot van Israël, september 2025
Tijdens een protest in Toulouse roept BDS op tot een boycot van Israël, september 2025
Interview

Boycots hebben minder kans van slagen, zegt historicus

Pro-Palestijnse activisten hopen met boycots de internationale steun voor Israël onder druk te zetten. De Amerikaanse historicus Emily Twarog onderzoekt de geschiedenis van boycots. ‘Doordat we bijna alles online bestellen, is de fysieke ruimte die activisten nodig hebben verdwenen.’ Coca-Cola, Carrefour en Zara hebben op het eerste gezicht weinig overeenkomsten. Maar alle drie staan ze...

Lees meer
Tienduizenden Marokkanen proberen bij Ceuta de grens over te steken.
Tienduizenden Marokkanen proberen bij Ceuta de grens over te steken.
Interview

Spanje wilde Ceuta niet afstaan als het Gibraltar niet kreeg

Tienduizenden Marokkaanse jongeren staken massaal de grens over bij de Spaanse exclave Ceuta. Paolo De Mas, voormalig directeur van het Nederlands Instituut Marokko, legt uit hoe Ceuta eeuwen geleden in Spaanse handen kwam en bleef. ‘Voor Marokko is Ceuta een handzaam middel om pijnlijke politieke druk uit te oefenen op Spanje.’ Na nepnieuws en oproepen...

Lees meer
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Meteorologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Loginmenu afsluiten