Home Het bewogen leven van Jan Fabius

Het bewogen leven van Jan Fabius

Weinig mensen hebben zo’n bewogen leven geleid als Jan Fabius (1888-1964). Hij was oorlogscorrespondent op de Balkan, werd in 1919 verhoord door Jozef Stalin, was getuige van de Japanse inval in China en belandde in 1962 in het bestuur van de Boerenpartij. Historicus Koen Vossen legde zijn roerige bestaan vast. ‘Fabius heeft een leven geleid waarbij je van de ene verbazing in de andere valt.’  

Jan Fabius

Lotte Nieboer

Historicus

Gepubliceerd op: 25 september 2024

Update 26 september 2024

Waarom heeft u een biografie geschreven over Jan Fabius?  

‘Ik ben geïnteresseerd in randfiguren. In mensen die een heroïsch leven willen leiden en daarbij het gevaar opzoeken. Ik kwam Fabius tegen toen ik aan mijn proefschrift over kleine politieke partijen werkte. In coronatijd ben ik weer onderzoek naar hem gaan doen. Toen bleek er veel te zijn dat ik nog niet wist. Hij had zelfs een dossier bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Via familie kreeg ik bovendien een koffer vol correspondentie. Hij heeft een leven geleid waarbij je van de ene verbazing in de andere valt.’  

Meer interviews lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Waarom begon Fabius zijn carrière als oorlogscorrespondent?   

‘Hij was een echte avonturier: hij wilde graag een oorlog meemaken om spektakel te zien. Dus toen in 1912 oorlog uitbrak op de Balkan, ging hij er direct naartoe. In die jaren heerste in Europa een verlangen naar oorlog en de heroïek die daarbij hoorde. Tijdens de Eerste Wereldoorlog ging hij als meereizend journalist vooral met hoge officieren om. Toen hij in 1919 verslag wilde doen van de Russische Burgeroorlog, werd hij zelfs verhoord door Jozef Stalin. Pas later werd hij gevoeliger voor de gruwelijkheden van de strijd.’  

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Wat deed hij daarna?  

‘In 1922 vertrok hij met zijn gezin naar Nederlands-Indië om geld te verdienen. Hij had grote schulden, maar kon een goed salaris krijgen bij de Bataafse Petroleum Maatschappij (BPM). Hij leefde er als bevoorrechte koloniale Europeaan en had veel personeel. Dat waren eigenlijk de enige Aziaten met wie hij in contact kwam. Hij had het idee dat blanke Europeanen voorbestemd waren om de Aziaten te leiden. Het werd geen succes bij BPM, omdat hij te eigenzinnig was voor het bedrijfsleven.’  

Waarom werd Fabius veroordeeld voor majesteitsschennis?   

‘Na de oorlog – waarin hij drie jaar in een Jappenkamp zat – verzette Fabius zich tegen de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië. Hij begon hoge ministers en politici van sabotage te beschuldigen. Dat vonden ze vervelend, maar ze wilden hem niet aanklagen omdat hij daardoor meer aandacht zou krijgen. Dat veranderde toen hij in een pamflet stelde dat Greet Hofmans te veel invloed had op Juliana. De koningin kon zelf geen aangifte doen, maar de overheid wel. Fabius werd veroordeeld tot tien dagen cel, hoewel hij eigenlijk niet schuldig was aan majesteitsschennis.’  

Groter dan het leven. De roekeloze avonturen van Jan Fabius 
Koen Vossen
336 p. Boom, € 29,90  

Groter dan het leven. De roekeloze avonturen van Jan Fabius 

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 10 - 2024

Nieuwste berichten

Franse keizer Napoleon III beschermde de paus tegen zijn Italiaanse vrienden
Franse keizer Napoleon III beschermde de paus tegen zijn Italiaanse vrienden
Artikel

Franse keizer Napoleon III beschermde de paus tegen zijn Italiaanse vrienden

Paus Leo XIV bezoekt dit weekend Frankrijk, een land waarmee het Vaticaan van oudsher een ‘speciale relatie’ heeft. De Franse keizer Napoleon III beschermde van 1848-1870 de toenmalige paus tegen Italiaanse nationalisten die de Kerkelijke Staat wilden inlijven. Die nationalisten waren ondertussen zijn vrienden. Een openluchtmis op de Champs-Élysées, een ‘jongerenwake’ in het Stade de...

Lees meer
De oudst bekende afbeelding van een kanon in een Nederlands manuscript, circa 1400-1430
De oudst bekende afbeelding van een kanon in een Nederlands manuscript, circa 1400-1430
Interview

De ‘tanks van de Middeleeuwen’ werden ingehaald door nieuwe wapens

Tijdens een militaire oefening schakelden Oekraïense drones deze zomer met gemak Amerikaanse pantserdivisies uit. Ook aan het Oekraïense front geven de onbemande vliegtuigjes gewone soldaten een fighting chance tegen Russische tanks. Conservator Casper van Dijk van het Nationaal Militair Museum ziet parallellen met de opkomst van vuurwapens. ‘Edellieden met dure harnassen, de tanks van de...

Lees meer
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Onderzoek

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald

Enkel de waarheid zou als winnaar uit de strijd mogen komen. Met die ambitie begon het Joegoslaviëtribunaal (ICTV) in 1993 aan zijn taak. Maar het is er niet in geslaagd de historische waarheid over de Joegoslaviëoorlogen eenduidig te schetsen. Dat concludeert historicus en journalist Petar Finci in zijn proefschrift, dat hij op 23 september verdedigde...

Lees meer
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Artikel

Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog entten witte artsen zwarte mensen in met het pokkenvirus, om nieuwe entstof te kweken voor de soldaten aan het front. Vaak gebruikten zij vrouwen en kinderen in slavernij. Die hadden zelf geen enkele keuze en moesten de risicovolle behandeling gedwongen ondergaan. De oorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van...

Lees meer
Loginmenu afsluiten