Bastaardgeestelijken
De katholieke kerk accepteerde rond 1200 volop bastaardzonen als priesters, ondanks een officieel verbod. Zonen van ongetrouwde ouders mochten in de twaalfde eeuw en daarna geen priester worden, zo was de officiële regel. Maar in de praktijk werden er veel uitzonderingen gemaakt en konden bastaarden wel degelijk een parochie leiden. Dat is opmerkelijk, omdat...
‘Rauter hield altijd de controle’
Wat voor een persoon was Hanns Albin Rauter? Die vraag stond centraal tijdens de eerste bijeenkomst van de lezingenreeks Helden en Schurken van 2019, georganiseerd door Historisch Nieuwsblad, Verzetsmuseum Amsterdam, NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, en NTR/VPRO. Historisch Nieuwsblad-redacteur Bas Kromhout sprak met biograaf en journalist Theo Gerritse en psychiater Martin Willems over...
Frank Westerman over zijn historische held
Auteur Frank Westerman schrijft in zijn recente boek Wij, de mens over de paleoantropoloog Eugène Dubois, die als eerste fossiele resten vond van de Homo erectus. Westerman bewondert Dubois om zijn autonome geest en gave om vooruit te kijken. Wanneer maakte u kennis met Eugène Dubois? ‘Tijdens het onderzoek voor mijn jongste boek over...
Heel modern: een gietijzeren hek
Bij de bouw van het Teylers Museum in 1784 werd voor de eerste keer in Nederland gietijzer gebruikt, in een sierlijk hekje langs de omloop. Dat was het toppunt van moderniteit en schreeuwend duur, ontdekte Annegreet van Bergen. De eerste keer dat ik de spectaculaire ovale zaal van het Teylers Museum binnenkwam, had ik louter...
‘Referenda zijn ondemocratisch’
Martin Sommer: ‘Dat is typisch een idee van hoger opgeleiden. Het wantrouwen tegen referenda onder de Nederlandse politieke elites is vanouds groot. Dat heeft enerzijds te maken met de overtuiging dat minderheden beschermd moeten worden tegen “de tirannie van de meerderheid”, en anderzijds met het idee dat het gewone volk te dom is om...
R.P. Cleveringa – Kees Schuyt
Het eerste ‘nee’ tegen de Duitsers De Leidse hoogleraar in de rechtsgeleerdheid Cleveringa voorzag de hoogst riskante gevolgen van zijn beoogde openbare optreden, maar die schrikten hem niet af. Natuurlijk dacht hij aan zijn vrouw en kinderen, voor wie hij er diende te zijn. Maar tot die zorg behoorde ook dat zijn goede naam...
Churchill: Walking with Destiny – Andrew Roberts
De ambitie van Winston Churchill Groot was eind jaren dertig de weerzin tegen Winston Churchill binnen de Conservatieve Partij. Hij werd beschouwd als een oorlogshitser, die de door premier Neville Chamberlain afgedwongen vrede in gevaar bracht. Binnen zijn kiesdistrict Epping Forest werd zelfs geprobeerd zijn Lagerhuiszetel af te pakken. ‘Willen jullie alleen maar jaknikkers?’ vroeg...
De geschiedenis volgens Bicker 1746-1812 – Mariëlle Hageman
Het is voorjaar 1798 en Jan Bernd Bicker zit gevangen in het oude prinsenhof in Leeuwarden. Schildwachten bewaken de uitgang, dus Bicker kan nergens heen. Hij doodt de dagen met lezen en als hij naar buiten kijkt, ziet hij Friezen boos naar hem staren, de vuist gebald. Bickers gevangenschap is een van de vele dieptepunten...
Vrede en oorlog – Jonathan Holslag
Als er al zoiets bestaat als een ‘collectief geheugen’, is het selectief en beperkt het zich tot de korte termijn. Mensen hebben de neiging om de wereld waarin ze zijn opgegroeid te beschouwen als ‘normaal’, zodat ze zich nauwelijks kunnen voorstellen dat hier een einde aan komt. Als we even afzien van oorlogen aan de...
Film: Green Book
Ruwe bolster wordt beter mens Hollywood is al een paar jaar bezig met een inhaalslag van films over de levens van zwarte Amerikanen. Soms levert dat geweldige films op, zoals 12 Years a Slave, over de gruwelen van de slavernij. Geslaagd is ook het aangrijpende Moonlight, over de bittere ervaringen van een homoseksuele jongen...
‘De Koude Oorlog begon al op 10 mei 1945’
De Koude Oorlog beheerste decennialang de internationale politiek. Het gedeelde Duitsland was een van de frontstaten in dit conflict. In samenwerking met Labrys Reizen organiseert Historisch Nieuwsblad een unieke reis door het Duitsland van de Koude Oorlog. Historici Maarten van Rossem en Willem Melching staan tijdens de reis garant voor de historische context. Historisch Nieuwsblad sprak over...
‘De Republiek was een geld-, belasting- en oorlogsmachine’
Alles in de Republiek draaide om geld. Dat zegt historicus Luc Panhuysen, die tijdens de Collegedag Gouden Eeuw, op maandag 18 maart in Museum Prinsenhof in Delft, een college verzorgt. Panhuysen publiceerde meerdere boeken over de Gouden Eeuw. ‘Wie betaalde, bepaalde in de Republiek.’ Hoe was de politiek in de Republiek georganiseerd? ‘Het politieke stelsel...