De opkomst van wetenschappelijke prijsvragen
Hoe kon je de gewone man bij de wetenschap betrekken? Op die vraag ontstond in de achttiende eeuw een eenvoudig antwoord: door een competitie uit te schrijven. Zo bogen amateuronderzoekers zich over het nut van bomen. Waren ze ‘voordeelig of nadeelig voor de gezondheid der menschen’? ‘Wel-Edele Heeren, Hooggeachte Kunstgenoten!’ Het was 30 april 1783,...
Zwitserland: hoe een verdeeld volk vredig samenleeft
De rechts-populistische SVP/UDC lijkt de winnaar te worden van de parlementsverkiezingen in Zwitserland.
‘Gemmeker heeft zijn best gedaan al zijn sporen te vernietigen’
Albert Gemmeker, kampcommandant van Westerbork, was verantwoordelijk voor de deportatie van 80.000 joden, maar heeft dat altijd ontkend. Journalist en schrijver Ad van Liempt schreef een biografie over deze ongrijpbare, genadeloze man, waarop hij onlangs promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen. Onder leiding van Erik Somers, historicus verbonden aan het NIOD, ging Van Liempt tijdens een...
Hoe Pim Lier, de onechte zoon van prins Hendrik, werd weggewerkt
In 1979 was de pers er vol van: prins Hendrik, echtgenoot van koningin Wilhelmina, zou een buitenechtelijke zoon hebben gehad – Pim Lier. Uit recent opengestelde documenten uit het Nationaal Archief blijkt hoe medewerkers van Wilhelmina in de jaren twintig en dertig hun best deden de onthulling daarvan te voorkomen. De adoptievader van Pim voelde...
3 vragen aan… Gerard Groeneveld
Waarom hebt u dit boek geschreven? ‘Jaren geleden kreeg ik een nationaalsocialistisch schrijf- en leesboekje voor de jeugd in handen. Daarin vielen mij meteen de propagandabeelden op, die direct verwezen naar het Derde Rijk. Dat intrigeerde me. Daarom schreef ik dit boek, over de manier waarop de nazi’s beelden inzetten om de jeugd te indoctrineren.’ ...
‘De Finse Burgeroorlog was een grimmige episode, die veel morele vraagstukken opriep’
In zijn debuutroman Uiterste dagen brengt historicus en schrijver Ferdinand Lankamp een synthese van feit en fictie tot stand. Inspiratie voor het boek haalde hij uit de oorlogsverhalen die rondzongen in de Finse kant van zijn familie. ‘Mijn belangrijkste historische bronnen hadden niet zozeer te maken met de grote verhalen, maar meer met het dagelijks...
‘Isotopenonderzoek helpt historici te bepalen waar iemand heeft geleefd’
Nieuwe methodes en technieken leveren een grote bijdrage aan de archeologie. Dr. Lisette Kootker, bio-archeoloog aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, vertelt hierover tijdens haar lezing op het Geschiedenis Festival, op 5 oktober in Haarlem. ‘Als ik strontium uit iemands eerste kies haal, dan geeft me dat een indicatie waar diegene is geweest in de...
‘Mijn favoriete Romeinse vrouw is niet de standaard keizerin’
Er waren wel degelijk Romeinse vrouwen met bewegingsvrijheid en invloed. Dat zegt dr. Saskia Stevens, universitair docent Geschiedenis van de Oudheid en Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht. Op het Geschiedenis Festival op 5 oktober in Haarlem houdt zij een lezing over vrouwen in het oude Rome. ‘Van alle sociale klassen is er wel bewijs...
Onmogelijke keuzes ten tijde van de Dordtse Synode
Precies 400 jaar geleden zette de Synode van Dordrecht Nederland op zijn kop. Deze maandenlange vergadering had tot doel religieuze en politieke twisten op te lossen. Muziektheatergezelschap Hollands Diep maakte in het kader van het programma ‘Ode aan de Synode’ een opera over deze onstuimige tijd. Regisseur David Prins vertelt over de voorstelling, de achtergronden...
‘Tocqueville was de eerste die de problemen van de democratie scherp wist te formuleren’
In zijn beknopte boek De kleine Tocqueville geeft journalist en schrijver Martin Sommer een samenvatting van het leven en denken van de Franse edelman Alexis de Tocqueville (1805-1859), die bekendstaat om zijn bespiegelingen over het democratische systeem. ‘Het project van zijn leven was de vraag hoe de opkomst van democratie in goede banen kon worden...
‘De Antilliaanse keuze tegen de onafhankelijkheid is een fascinerende paradox’
De Antillen waren voor Nederland op veel fronten een totaal ander soort kolonie dan Indonesië en Suriname, vertelt Gert Oostindie, hoogleraar Koloniale en postkoloniale geschiedenis. ‘De rellen van 1969 in Willemstad vormden een breuk in de moderne geschiedenis.’ Waarom waren de Antillen een interessante kolonie voor Nederland? ‘Eigenlijk waren de Antillen het grootste gedeelte van...
Wilhelmina wilde Leopold niet ruilen voor nazi’s
De media in binnen- en buitenland staan er vol van: koningin Wilhelmina zou aan het eind van de oorlog hebben overwogen om gevangenen te ruilen met de nazi’s. Hiervoor ontbreekt echter concreet bewijs. Dagblad Trouw kopte op 30 april jongstleden: ‘Koningin Wilhelmina overwoog een opmerkelijke uitruil met de nazi’s aan het einde van de oorlog’....