Film – Ze noemen me baboe
Geweldig, die schat aan historisch beeldmateriaal in Eye Filmmuseum en het Nederlands Instituut Beeld en Geluid. De rijkdom ervan valt weer eens te constateren in de archieffilm Ze noemen me baboe van Sandra Beerends, die eerder over het Indische oorlogsverleden van haar moeder de korte film Arigato schreef en produceerde. In haar...
De beul van Amersfoort – Richard Hoving
‘Er hangt een waas over zijn gezicht. Het is geen kou, het is de walm van een vreugdeloze, sombere extase; de extase van geslacht en de dood, die elkaar in het schuilhol van de menselijke dierlijkheid gevonden hebben.’ Die impressie gaf de romancier en dichter Theun de Vries in juni 1945 van SS-kampbewaker Josef Kotalla,...
The Royal Society – Adrian Tinniswood
Eind 1660 openden zich in Londen de deuren van de Royal Society, een genootschap bestaande uit academici, amateurgeleerden en leden van de hofhouding. De koning zelf was de beschermheer van deze veredelde herenclub. Over politiek en theologie werd niet gesproken, zo schrijft de cultuurhistoricus Adrian Tinniswood in zijn boek over dit genootschap, maar des te...
De kolonieman – Angelie Sens
Wie Het pauperparadijs van Suzanna Jansen heeft gelezen, denkt bij de ‘kolonies’ die de Maatschappij van Weldadigheid begin negentiende eeuw in Drenthe stichtte in de eerste plaats aan vernedering, stigmatisering en uitbuiting. Het idee dat ‘onmaatschappelijke elementen’ opgevoed moesten worden tot eerbare burgers zien we nu als uiterst paternalistisch, en ook toen al was er...
Romantici en revolutionairen – Honigs & Jensen
Literatuurgeschiedenissen kunnen in beginsel heel interessant zijn, omdat romans, gedichten, verhalen en de literaire kritiek niet alleen een spiegel zijn van een samenleving, maar deze ook mede vormgeven. Hoe keken mensen tegen hun wereld aan? Wat hield hen bezig? Hoe gingen ze met elkaar om? Wat waren hun dromen, idealen, verlangens, frustraties en angsten? Literatuur...
Een avontuurlijke officier
John Gabriel Stedman was een avontuurlijke en veelzijdige man. In zijn jonge jaren als ondeugende officier in Nederland verveelde hij zich stierlijk en kwam hij vaak in de problemen. In 1773 trok hij naar Suriname met een opdracht: weggelopen slaven, Marrons, opsporen. Toen hij terugkwam schreef Stedman een boek over Suriname en de slavernij: Narrative,...
Roosevelts stegen boven zichzelf uit
Amerika-kenner Frans Verhagen beschreef het leven van menig president. Nu is het de beurt aan de drie belangrijkste Roosevelts: Theodore, de energieke cowboy; Franklin, de man die de Verenigde Staten door de Tweede Wereldoorlog en Depressie loosde; en Eleanor, de diplomatieke first lady en activiste. Deze Roosevelts drukten hun stempel op de geschiedenis van Amerika en...
Vlucht naar het Oosten
Honderden westerse militairen deserteren tot midden jaren zestig naar de DDR. Ze krijgen onderdak in een uithoek van het land, Bautzen. De Stasi houdt ze daar scherp in de gaten. Ook de Nederlander Jan Stoops. ‘Hij verheerlijkt de kapitalistische levenswijze.’ Op 18 april 1962 deserteert Jan Stoops, dienstplichtig soldaat van het 42ste Infanteriebataljon. Het is...
De Ierse kwestie: twee geloven op een kussen
Met Michelle O’Neill heeft Noord-Ierland voor het eerst een Sinn Féin-politicus als premier. De partij streeft er sinds zijn oprichting in 1905 onomwonden naar om alle banden met Groot-Brittannië te verbreken.
Heimwee naar de DDR
Ze hadden geen luxeproducten, konden niet vrij reizen en hadden politiek niets te kiezen. Toch verlangen veel Oost-Duitsers dertig jaar na de val van de Muur terug naar de DDR. Ze voelen zich verloren in het herenigde Duitsland en stemmen tegenwoordig op het rechts-populistische Alternative für Deutschland. Wat ging er mis? Bestaat er historische vooruitgang?...
Armeense genocide: route naar de hel
Was de dreigende ineenstorting van het Ottomaanse Rijk in de Eerste Wereldoorlog de aanleiding voor de Armeense genocide? Deze populaire verklaring wordt door onderzoek in twijfel getrokken. De autoriteiten smeedden al veel eerder plannen om alle Armeniërs in het rijk uit te roeien.
De hertog van Brunswijk, de meest gehate man van Nederland
Als er iemand het bloed onder de nagels van patriotten vandaan wist te halen, dan was het de ‘dikke hertog’, Lodewijk Ernst van Brunswijk. Was deze adviseur van stadhouder Willem V een vraatzuchtige, vadsige vreemdeling, of een kundig militair adviseur? Framing, fake news, lastercampagnes, demonisering – wie denkt dat dit eenentwintigste-eeuwse uitvindingen zijn, zou eens...