De vooruitgang: Een keizer met slechte pers
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Olivier Hekster onderzocht de beeldvorming rond de Romeinse keizer Commodus, en concludeerde dat die minder leidde aan grootheidswaanzin dan altijd werd gedacht. Commodus staat bekend als een wrede, gekke keizer, die zo arrogant was zich te identificeren met de god-held Hercules. Bovendien hing...
Recent verschenen juni 2002
Slavernij ‘Ik koop tegenwoordig geen Ibo’s meer. Destijds waren we nog geen week op zee toen die Ibo’s vervielen in een verstarde melancholie. Ze waren met zweepslagen niet tot eten te brengen en begonnen bij bosjes dood te gaan. Ik begreep dat ze geloofden dat ze door te sterven terug zouden gaan naar hun eigen...
De Russische interventie in de Spaanse Burgeroorlog
De Spaanse Burgeroorlog is altijd met de nodige achterdocht bekeken. Terecht, blijkt nu. De recente opening van de Russische archieven werpt licht op de ware motieven van Stalin. `Spanje was niet meer dan een pion in zijn buitenlandse politiek.’ In 1936 breekt in Spanje een burgeroorlog uit, na een opstand van het leger onder leiding...
BOEKEN: Gouden Eeuw door Maarten Prak, Handel in Amsterdam ten tijde van de Opstand door Clé Lesger
Vaak en luid klinkt de klacht over het gebrek aan goed geschiedenisonderwijs. Vaak en luid klinkt de klacht over het gebrek aan belangstelling voor geschiedenis. Toch is tegenwoordig de directe en indirecte invloed van historisch onderzoek op maatschappelijk doen en laten in al zijn onmeetbaarheid groot. De geschiedschrijving bloeit in ieder geval in allerlei vormen,...
Het hoge woord: `Auschwitz gebruiken als mondstopper, is de dood van het vrije woord’
De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog speelt nog steeds een onvermijdelijke rol bij ons oordeel over de Israëlische politiek. Toch worden opiniemakers minder snel voor antisemitiet uitgemaakt dan twintig jaar geleden, toen twee redacteuren van De Bazuin voor de rechter moesten verschijnen. Onlangs zei Eurocommissaris Frits Bolkestein dat hij woedend was over het antisemitisme tijdens...
Tussen de wal en het schip
Victor Klemperer (1881-1960) verwierf wereldfaam met zijn postuum uitgegeven dagboeken, die hij van 1918 tot 1959 bijhield. De delen over de jaren 1933-1945 zijn het beroemdst en werden zelfs bewerkt tot een televisieserie. Ze geven een beklemmend beeld van het lot van de Duitse bevolking, en de joden in het bijzonder, ten tijde van het...
Ontwikkelingssamenwerking was spagaat tussen moraliteit en handel
Oud-Kamerlid Reinette Klever, die in 2016 pleitte voor het schrappen van ontwikkelingshulp, is kandidaat voor de ministerspost voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp.
HEIMWEE NAAR DE POLITIEK. DE HERINNERING AAN HET KABINET-DEN UYL door Ilja van den Broek
In een vlot, soms zelfs zwierig geschreven proefschrift onderzoekt Ilja van den Broek het raadsel-Den Uyl. Velen lopen zelfs zoveel jaar na het roemruchte kabinet dat zijn naam droeg nog over van herinneringen en verhalen. Wat heeft Nederland toch, in het positieve én in het negatieve, met Den Uyl? Waarom schieten mensen nog vol als...
De wortels van Fortuyns gedachtegoed
Hij vergeleek zichzelf met de achttiende-eeuwse patriotten. Zijn tegenstanders noemden hem de Mussert van deze eeuw. Hij vond dat ‘aanzetten tot haat’. Maar in welke politieke traditie hoort Pim Fortuyn thuis? ‘Alles wat er tans ondernomen wordt ter redding van ons waarlyk byna onherstelbaar verloren vaderland is vergeefsch, zo Gylieden, O Volk van Nederland, langer...
Commentaar: De wraak van Blom
Het heeft een paar jaar geduurd, maar niet alleen het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie, ook de rest van de Nederlandse historische gemeenschap kan weer met de borst vooruit over straat. Geschiedschrijvend Nederland kreeg de afgelopen jaren ongeveer alle vooroordelen die er over het vak bestaan voor de voeten geworpen, om te beginnen in 1996, toen...
Jongensclub
De Britse historicus en biograaf Lytton Strachey schreef in 1918 als openingszin van zijn beroemde en misschien wel beroemdste werk Eminent Victorians: ‘The history of the Victorian Age will never be written: we know too much about it.’ Het is waar: de geschiedschrijver staat tamelijk machteloos tegenover de tijd waarin hij leeft. Wanneer hij het...
Kamerplantjes
Het standpunt dat links en rechts veroudere begrippen zijn deel ik niet. Sterker nog: ik zie een steeds scherper onderscheid tussen links en rechts. Zo ben ik ervan overtuigd dat de kweekplant rechts is en de weegbree, het helmgras en andere wilde planten links. Deze overtuiging is geworteld in de geschiedenis. Eind negentiende eeuw was...