De beschaving van het platteland
In zijn nieuwste boek Het landschap, de mensen vertelt Auke van der Woud over de herinrichting van het Nederlandse platteland tussen 1850 en 1940. Heidevelden maakten plaats voor akkers en productiebossen, drassige grond werd drooggemaakt, en beken en rivieren kregen nieuwe beddingen. Tegelijk met de metamorfose van het landschap veranderden de gebruiken en opvattingen van...
Middeleeuwse zelfhulpboeken
Zoals lezers nu hun hoop vestigen op zelfhulpboeken om gelukkiger, gezonder en effectiever te worden, zo lazen burgers rond 1500 graag religieuze ‘zelfhulpboeken’ die hen tot een betere christen zouden maken. Die parallel trekt Middeleeuws-letterkundige Joanka van der Laan in haar proefschrift Enacting Devotion (Rijksuniversiteit Groningen). Boekjes als Geestelike boemgaert, Berch van Calvarien en Devote...
Kolonisten vluchtten met hun geld
Toen na de Tweede Wereldoorlog de ene na de andere kolonie onafhankelijk werd, haalden Europeanen in groten getale hun geld weg uit die gebieden om het naar belastingparadijzen te sluizen. Het geweld en de onrust rond de dekolonisatie leidden tot financiële paniek onder Europeanen, die bovendien – vaak om racistische redenen – weinig vertrouwen hadden...
Trump wil ‘patriottisch’ onderwijs
Nu anderen de slavernij een centrale plaats willen geven in het Amerikaanse historische bewustzijn, begint president Donald Trump een tegencampagne. ‘Links heeft het Amerikaanse verhaal vertekend, vervormd en verontreinigd met bedrog, onwaarheden en leugens,’ stelde president Trump afgelopen september tijdens de White House Conference on American History. Hij kondigde een nationale commissie aan die ‘patriottistisch...
Perzisch staal
Al in de elfde eeuw voegden Perzen chroom toe aan ijzer, zoals ook nu nog gebeurt bij de productie van roestvrij staal. Resten van ijzerbewerking die zijn gevonden bij het Iraanse Chahak bevatten toegevoegd chroom. Hieruit blijkt dat Perzische ambachtslui het spul al ongeveer een millennium geleden gebruikten om ijzer te versterken. Middeleeuwse teksten zetten...
BPP zegt weinig over welvaart
De maatstaven waarmee welvaart wordt gemeten, zijn aan het veranderen. Zo klonk er recent veel kritiek op het Nationaal Groeifonds of ‘Wopke-Wiebesfonds’, dat investeert in economisch rendabele ondernemingen en zo de toekomstige welvaart moet bevorderen. Volgens de critici focust deze aanpak te veel op economische groei. Welvaart is iets anders, zeggen zij. ‘Lang hebben politici...
Uit naam van de majesteit – Vilan van de Loo
Vóór de oorlog gold hij als dapper en briljant militair, als efficiënt en krachtig bestuurder, als de man die orde op zaken stelde in ‘ons Indië’. Vanaf de jaren zestig stond hij te boek als botte houwdegen, de ‘slachter van Atjeh’ en een oorlogsmisdadiger die een van de bloedigste en zwartste bladzijden uit onze beschamende...
Stelling: Van geschiedenis valt maar bar weinig te leren
Beatrice de Graaf: ‘Dat je van de geschiedenis niets kunt leren, is een geliefde uitspraak van snobistische historici die ontkennen wat de mensheid doorlopend doet: leren van het verleden, van miskleunen en successen. Ook door te stellen dat je niets van de geschiedenis kunt leren trek je in feite al een les. Wel een heel...
Planting the world – Jordan Goodman
Onlangs maakte het Londense Natuurhistorisch Museum bekend dat het de Darwin-collectie wil ‘dekoloniseren’. Het nieuws wekte hoongelach op. Hoewel het museum misschien doordraaft is er wel een verband tussen botanie, een van de interessegebieden van Darwin, en het welvaren van het Britse wereldrijk. Dat blijkt uit het boek Planting the World: Joseph Banks and His...
De zeven levens van Abraham Kuyper
Op 8 november is het honderd jaar geleden dat Abraham Kuyper overleed. Tegenwoordig is hij voor veel mensen niet meer dan een naam, maar gedurende enkele decennia was hij, zowel in buiten- als in binnenland, naast koningin Wilhelmina de bekendste Nederlander. Hij was de zelfbewuste en luidruchtige woordvoerder én organisator van een deel van de...
Leopold II. Het hele verhaal – Johan op de Beeck
Was Leopold II (1853–1909), de tweede koning van België, een slecht mens? Op grond van de onder zijn verantwoordelijkheid gepleegde misdaden tegen de menselijkheid, de talloze moorden, verminkingen en ander molest in zijn koloniale privéproject Congo-Vrijstaat, kun je hem een massamoordenaar noemen. Maar is dat het hele verhaal? Zijn nieuwe biograaf Johan Op de Beeck...
Een onverschrokken verzamelaar
De Duitse arts Philipp Franz von Siebold vertrok in Nederlandse dienst naar het Japanse Dejima. Van daaruit verzamelde hij kistenvol informatie over de flora, de fauna en de gebruiken van zijn gastland. Hij overtrad ondertussen regelmatig de Japanse regels. En dat was levensgevaarlijk. Huizen stortten in, daken vlogen de lucht in en mensen zochten tussen...