Een godvergeten charlatan
Een boef, een hopeloos geval, een merkwaardige en eigengereide man, een scherpslijper, een klerikale kameleon, een querulant, een godvergeten charlatan en leugenaar – zo heeft de geschiedschrijving geoordeeld over wonderdokter, pastoor en gereformeerd predikant Pibo Ovittius (van) Abbema (1542(?)-1618), wiens leven nu uitvoerig is beschreven door Paul Abels. De man met deze merkwaardige naam en...
De Franse Revolutie in de geschiedschrijving
De Franse Revolutie is in Frankrijk nog steeds een icoon waar niemand aan mag komen. Het nobele volk zette rechtmatig de decadente koning en zijn hofkliek af; daarna verlichtte en bevrijdde Frankrijk de rest van Europa. Maar de idealen van de Revolutie werden door de adel lang niet altijd met hoongelach ontvangen. En in Nederland...
Sonderweg
Norbert Elias (1897-1990) had een wonderlijk leven. Hij werd geboren in Breslau en vestigde zich na zijn vlucht uit nazi-Duitsland in Engeland. Pas vanaf zijn zeventigste kwam er echt vaart in zijn carrière. Inmiddels behoort zijn magnum opus Über den Prozeß der Zivilisation (1939) tot de klassiekers van de twintigste-eeuwse wetenschap. Zijn uiteindelijke faam is...
Joods Ajax
Simon Kuper, een in Nederland opgegroeide Engelsman en zoon van joodse ouders uit Zuid-Afrika, heeft zijn sporen in de historische voetbaljournalistiek ruimschoots verdiend. In Ajax, the Dutch, the War, waarvan delen eerder verschenen in voetbaltijdschrift Hard Gras, is hij kritisch over het weinig heroïsche optreden van de Nederlanders tijdens de oorlog en verbaast hij zich...
BOEKEN: Natasja’s dans – Orlando Figes
Wie zich ten doel stelt een cultuurgeschiedenis van Rusland te schrijven, maakt het zich niet gemakkelijk. Wat verstaat men bijvoorbeeld onder cultuur? Welke bronnen wil men gebruiken? Kan men zich beperken tot dagboeken, brieven en literatuur, of dient daadwerkelijk archiefonderzoek verricht te worden? Kortom, allerhande vragen die het eindresultaat ingrijpend beïnvloeden. Hoe zwaar deze...
Een boerenbestaan met witte handschoenen
In dit prettig leesbare werk worden de babyboomers gevolgd van hun wieg in de jaren veertig tot de barricades eind jaren zestig. De Franse historicus Jean-François Sirinelli, hoogleraar aan het Institut d’Etudes Politiques (IEP) te Parijs, rekent iedereen die geboren is tussen 1945 en 1953 tot de ‘babyboomers’. Dit betekent niet dat er een generatie...
De vooruitgang
Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. In zijn proefschrift De Opstand in zwart-wit. Propagandaprenten uit de Nederlandse Opstand 1566-1584 geeft Daniel Horst een overzicht van beeldmateriaal over de eerste periode van de Nederlandse opstand tegen de Spanjaarden. Kort nadat de geuzen op 1 april 1572 Den Briel op de...
Brieven januari 2004
Feestmaal Aan het artikel getiteld ‘De hutspot van Cornelis Joppensz’ (Historisch Nieuwsblad 2003/9) kleven enkele historische oneffenheden. Dat zij de schrijver overigens vergeven want in Leiden is er ook lange tijd verwarring geweest over wat zich nu precies bij het Leidens Ontzet heeft afgespeeld. In het seriewerk Hutspot, Haring en Wittebrood, Tien eeuwen Leiden en...
Televisie. Beginjaren van een nieuw beroep door Leo Akkermans
Winstormen razen over het Media Park in Hilversum. De overheid eist van de publieke omroep vergaande bezuinigingen. Overal zitten zorgelijk ogende omroepmanagers in werkgroepverband sommetjes te maken. Piepjonge McKinsey-medewerkers klappen op hun Hilversumse flexplekken hun laptop open om nieuwe besparingen in te boeken. Er staan banen op de tocht en omroepmedewerkers vrezen de toekomst. Wat...
D-Day 6 juni 1944 door Stephen E. Ambrose
Grote gebeurtenissen hebben genoeg aan weinig woorden. Paul Bremers ‘We’ve got him‘ toen hij de gevangenneming van Saddam Hoessein aankondigde, zal even makkelijk blijven hangen als het ‘OK, let’s go‘ waarmee Eisenhower de knoop doorhakte: op 6 juni 1944 landden bijna 175.000 Amerikaanse, Britse en Canadese militairen op de stranden van Normandië. Die dag begon...
De weg naar Osiris. Leven in het Oude Egypte door John Ray
De zweverige titel doet anders vermoeden, maar dit is niet het zoveelste boek over het oude Egypte. De weg naar Osiris herhaalt nu eens niet de bekende verhalen over geheimen van de piramides, de vloek van de farao’s, de ketterkoning Echnaton en de weergaloze pracht van Toetanchamons graf. Aan de hand van acht levens wandelt...
Gedreven en behoedzaam. Willem Drees 1886-1988. De jaren 1940-1948 door Hans Daalder
Ongeveer vijftien jaar geleden zat ik in een adviescommissie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), toen nog ZWO geheten. Wij mochten een subsidieaanvraag voor een proefschrift over Willem Drees beoordelen. Prima opzet, uitstekende onderzoeker, belangrijk onderwerp: ja dus! De ZWO-stichting, die het geld moest fourneren, dacht er helaas anders over. Met de onderzoeker...