De Franse Revolutie in de geschiedschrijving
De Franse Revolutie is in Frankrijk nog steeds een icoon waar niemand aan mag komen. Het nobele volk zette rechtmatig de decadente koning en zijn hofkliek af; daarna verlichtte en bevrijdde Frankrijk de rest van Europa. Maar de idealen van de Revolutie werden door de adel lang niet altijd met hoongelach ontvangen. En in Nederland...
Sonderweg
Norbert Elias (1897-1990) had een wonderlijk leven. Hij werd geboren in Breslau en vestigde zich na zijn vlucht uit nazi-Duitsland in Engeland. Pas vanaf zijn zeventigste kwam er echt vaart in zijn carrière. Inmiddels behoort zijn magnum opus Über den Prozeß der Zivilisation (1939) tot de klassiekers van de twintigste-eeuwse wetenschap. Zijn uiteindelijke faam is...
Joods Ajax
Simon Kuper, een in Nederland opgegroeide Engelsman en zoon van joodse ouders uit Zuid-Afrika, heeft zijn sporen in de historische voetbaljournalistiek ruimschoots verdiend. In Ajax, the Dutch, the War, waarvan delen eerder verschenen in voetbaltijdschrift Hard Gras, is hij kritisch over het weinig heroïsche optreden van de Nederlanders tijdens de oorlog en verbaast hij zich...
BOEKEN: Natasja’s dans – Orlando Figes
Wie zich ten doel stelt een cultuurgeschiedenis van Rusland te schrijven, maakt het zich niet gemakkelijk. Wat verstaat men bijvoorbeeld onder cultuur? Welke bronnen wil men gebruiken? Kan men zich beperken tot dagboeken, brieven en literatuur, of dient daadwerkelijk archiefonderzoek verricht te worden? Kortom, allerhande vragen die het eindresultaat ingrijpend beïnvloeden. Hoe zwaar deze...
Een boerenbestaan met witte handschoenen
In dit prettig leesbare werk worden de babyboomers gevolgd van hun wieg in de jaren veertig tot de barricades eind jaren zestig. De Franse historicus Jean-François Sirinelli, hoogleraar aan het Institut d’Etudes Politiques (IEP) te Parijs, rekent iedereen die geboren is tussen 1945 en 1953 tot de ‘babyboomers’. Dit betekent niet dat er een generatie...
De vooruitgang
Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. In zijn proefschrift De Opstand in zwart-wit. Propagandaprenten uit de Nederlandse Opstand 1566-1584 geeft Daniel Horst een overzicht van beeldmateriaal over de eerste periode van de Nederlandse opstand tegen de Spanjaarden. Kort nadat de geuzen op 1 april 1572 Den Briel op de...
Lifestyle & Trends
De hotspots van achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute couture in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Culinaire avonturen, mode, wonen en uitgaan door de eeuwen heen. A passion killer is hij wel genoemd, een ab-so-lu-te gruwel, en een oudemannenattribuut. Altijd gezeur. Nu het ministerie van Financiën weer. ‘Niet ambtenaar-fähig,’ omschreef...
Stad en Land
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, het vastleggen van de verhalen over een verdwenen industrietak, een boek over beroemde plaatsgenoten. In heel Nederland houden historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. ‘Stel je voor wat een kale bedoening het hier moet zijn geweest.’ Gerrie Bisselink van de Heemkundekring Bergh...
Toekomstvoorspellingen
Wie als historicus meewerkt aan radio- en televisieprogramma’s merkt al snel dat programmamakers helemaal niet geïnteresseerd zijn in het verleden. Het gaat ze om de toekomst. Ze willen niet weten hoe de Amerikaanse voorverkiezingen zijn ontstaan, ze willen weten wie aanstaande november de verkiezingen gaat winnen. Daarom deze maand een betrouwbare voorspelling van de veranderende...
Brieven januari 2004
Feestmaal Aan het artikel getiteld ‘De hutspot van Cornelis Joppensz’ (Historisch Nieuwsblad 2003/9) kleven enkele historische oneffenheden. Dat zij de schrijver overigens vergeven want in Leiden is er ook lange tijd verwarring geweest over wat zich nu precies bij het Leidens Ontzet heeft afgespeeld. In het seriewerk Hutspot, Haring en Wittebrood, Tien eeuwen Leiden en...
Gedreven en behoedzaam. Willem Drees 1886-1988. De jaren 1940-1948 door Hans Daalder
Ongeveer vijftien jaar geleden zat ik in een adviescommissie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), toen nog ZWO geheten. Wij mochten een subsidieaanvraag voor een proefschrift over Willem Drees beoordelen. Prima opzet, uitstekende onderzoeker, belangrijk onderwerp: ja dus! De ZWO-stichting, die het geld moest fourneren, dacht er helaas anders over. Met de onderzoeker...
Gezien: Republiek en wereldmacht
Waardering: drie sterren De tentoonstelling De Meesterwerken in het Rijksmuseum moet kunst en geschiedenis integreren. Maar de prachtige objecten komen niet echt tot hun recht in de warrige historische context waarin de samenstellers ze hebben geplaatst. Het Rijksmuseum wordt verbouwd, en is dicht tot 2008. In de tussentijd zijn De Meesterwerken uit de collectie te...