Home Joods Ajax

Joods Ajax

  • Gepubliceerd op: 10 februari 2004
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Frans Groot

Simon Kuper, een in Nederland opgegroeide Engelsman en zoon van joodse ouders uit Zuid-Afrika, heeft zijn sporen in de historische voetbaljournalistiek ruimschoots verdiend. In Ajax, the Dutch, the War, waarvan delen eerder verschenen in voetbaltijdschrift Hard Gras, is hij kritisch over het weinig heroïsche optreden van de Nederlanders tijdens de oorlog en verbaast hij zich over hedendaagse vormen van antisemitisme. Voor de Nederlandse lezer is dit weinig verrassend, maar daar staat tegenover dat Kuper een mooi tijdsbeeld schetst van een massasport in Europa in de schaduw van de oorlog. Zo beschrijft hij de legendarische interland Duitsland-Engeland (3-6) in Berlijn in 1938, waarbij de Engelsen de Hitlergroet brachten. Achteraf werd dit afgekeurd als een typisch voorbeeld van appeasement, maar destijds gold het als een beleefd gebaar.

 
En dan Ajax. Had deze club uit De Meer in de jaren dertig een joods karakter, en hoe verging het de Godenzonen tijdens de oorlog? Kuper maakt veel werk van dit thema. Toch is het joodse aandeel vermoedelijk niet erg indrukwekkend geweest: een beperkt aantal joodse leden en een groter aantal joodse supporters. De clubgeschiedenis tijdens de oorlog geeft het vertrouwde beeld van een beetje verzet, enkele pijnlijke vormen van collaboratie en veel ‘grijs’ gedrag. Het joodse imago van de club was vooral een uitvinding van de ‘gouden’ jaren zestig en zeventig. Toen begonnen de tegenstanders de club van voorzitter Jaap van Praag, spelers Sjaak Swart en Bennie Muller en sponsor Maup Caransa voor joden uit te maken. Erger werd het eind jaren zeventig toen de hooligans er een onsmakelijk oorlogscarnaval van maakten door het sissen van gas na te bootsen. Het joodse Ajax is een voorbeeld van de invention of tradition.
Blijft de vraag waarom het Ajax-bestuur Kuper de toegang weigerde tot het archief. Wat heeft de club te verbergen? Volgens Kuper poogt de club voormalige collaborateurs uit de wind te houden, met name enkele belangrijke sponsors uit de jaren zestig. Dit gedrag klinkt tamelijk paranoïde zo’n zestig jaar na de oorlog.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer