Home Gezien: Republiek en wereldmacht

Gezien: Republiek en wereldmacht

  • Gepubliceerd op: 15 januari 2004
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Sabien Onvlee

Waardering: drie sterren

De tentoonstelling De Meesterwerken in het Rijksmuseum moet kunst en geschiedenis integreren. Maar de prachtige objecten komen niet echt tot hun recht in de warrige historische context waarin de samenstellers ze hebben geplaatst.

 
 Het Rijksmuseum wordt verbouwd, en is dicht tot 2008. In de tussentijd zijn De Meesterwerken uit de collectie te bewonderen in de Zuidvleugel van Cuypers’ cultuurpaleis. De nadruk ligt daarbij vanzelfsprekend op de Gouden Eeuw – een periode waarvan de gemiddelde Nederlander maar bar weinig af weet, zo wees onderzoek van hetzelfde museum onlangs uit. 
Het is maar de vraag of de nieuwe tentoonstelling in die lacune weet te voorzien. Er is gekozen voor een integratie van kunst en geschiedenis, zoals die ook in het nieuwe Rijksmuseum gestalte moet krijgen. Op de begane grond is te zien wat de Gouden Eeuw historisch betekent. Dit deel van de tentoonstelling vervangt de oude opstelling over de Nederlandse geschiedenis, die was ondergebracht in een met grindtegels bestrate uithoek van het museum. 
Iedereen die deze afdeling ooit bezocht, ziet onmiddellijk dat de nieuwe opstelling wat vormgeving betreft een grote verbetering is. Maar de gewenste integratie tussen kunst en geschiedenis verloopt nogal stroef. Er is gekozen voor twee overkoepelende thema’s om de zeventiende eeuw in beeld te brengen: ‘Republiek’ en ‘wereldmacht’. De keuze om het ene voorwerp in de eerste en het andere voorwerp in de tweede categorie te plaatsen is echter behoorlijk arbitrair. Wat doet de kist van Hugo de Groot bijvoorbeeld bij de sectie


Wereldmacht? 
De onderverdeling helpt de bezoeker niet om de objecten in een verhelderend kader te plaatsen. Hetzelfde geldt voor de verklarende teksten. Die zijn niet altijd even soepel geschreven en ook niet consequent: nu eens gedetailleerd, dan weer erg algemeen. 
De tentoonstelling blijft zo steken in fragmentarische, warrige informatieoverdracht. En dat is jammer, zeker als je beschikt over zo’n unieke historische collectie, met het wandelstokje van Van Oldenbarnevelt, de beker van Michiel de Ruyter, het grachtengordelpoppenhuis van Petronella Oortman en de wapenrok van Frederik Hendrik. 

De Meesterwerken
. Philipsvleugel Rijksmuseum, Jan Luijkenstraat 1, Amsterdam. Open: dag. 9-18 uur. Info: 020-6747000 of www.rijksmuseum.nl

 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer