Bastaarden mochten niets kosten
Vrouwen die ongetrouwd zwanger werden, hadden in de Republiek der Nederlanden meer speelruimte dan in de Duitse landen en Italië, schrijven historici in het tijdschrift The History of the Family. Als ze hun stad maar niet op kosten joegen. In de Republiek keurde de dominante gereformeerde kerk buitenechtelijke seks streng af, maar loste ze dat...
‘Bersiap kwam niet uit de lucht vallen’
In zijn boek Revolusi staat de Belgische cultuurhistoricus en schrijver David van Reybrouck onder meer stil bij de gewelddadige eerste fase van de Indonesische Revolutie in 1945. Gedurende de zogeheten Bersiap-periode vermoordden en verkrachtten jonge revolutionairen mogelijk duizenden Indische Nederlanders. Van Reybrouck sprak 75 jaar later met enkele van deze pemoeda’s. In een interview met...
Groningen betaalt de prijs voor gas
Emiel Hakkenes schreef het boek Gas over de geschiedenis van de Nederlandse aardgasindustrie. Hij vertelt dat verhaal vanuit het oogpunt van verschillende figuren binnen deze industrie, maar vooral vanuit de optiek van de Groningse bevolking. Zij zijn de grote verliezers. ‘Beloftes uit Den Haag zijn meermaals niet waargemaakt.’ Wanneer begon de Nederlandse zoektocht naar aardgas?...
Getuigen van Europa
Hoe kijken politici, ambtenaren, journalisten en andere betrokkenen terug op de Nederlandse Europa-politiek van 1970 tot heden? Dat gaat Studio Europa Maastricht (een samenwerkingsverband van de Universiteit Maastricht, de Gemeente Maastricht en de Provincie Limburg) vastleggen door ooggetuigen te interviewen. De resultaten staan vanaf de tweede helft van 2021 online. ‘De papieren bronnen over de...
‘De massawaan is kennelijk onuitroeibaar’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het benoemde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand spreekt emeritus hoogleraar Piet de Rooy over...
‘De Indonesische revolutie heeft de wereld veranderd’
In zijn nieuwe boek Revolusi voert David Van Reybrouck de lezer mee naar Indonesië. Aan de hand van vele interviews met ooggetuigen toont hij de diepe sporen die het Nederlandse kolonialisme, de Japanse bezetting en de strijd voor onafhankelijkheid hebben nagelaten. Van Reybrouck opent enkele deuren die voor Nederlandse historici gesloten bleven. ‘Ik was gebaat...
Vuurwerk afsteken begon in de Middeleeuwen
Voor vuurwerkliefhebbers is dit waarschijnlijk de laatste jaarwisseling dat ze zelf pijlen de lucht in mogen schieten. Een vuurwerkverbod zou een wending zijn in een traditie die wellicht wortels heeft in de vroege Middeleeuwen, maar pas na de Tweede Wereldoorlog massaal werd uitgeleefd, zegt historicus en etnoloog Peter Jan Margry. Vuurwerk met Oud en Nieuw...
Kolonieman krijgt een standbeeld
In Frederiksoord komt een standbeeld van Johannes van den Bosch, oprichter van de Koloniën van Weldadigheid en uitvinder van het cultuurstelsel in Indië. Zijn biograaf Angelie Sens ziet niets in het initiatief. Johannes van den Bosch richtte in 1818 de Maatschappij van Weldadigheid op, die behoeftige stedelingen grond gaf in Drenthe en Overijssel om te...
Gravin achter de schermen
Margaretha van Bourgondië (1374-1441) speelde op hoog niveau mee in de politiek van de Lage Landen. Zij was een dochter van Filips de Stoute, hertog van Bourgondië, en trouwde met Willem van Beieren, graaf van Henegouwen, Holland en Zeeland. De vrij onbekende gravin speelde een onderschatte rol in de diplomatie, betoogt historica Margreet Brandsma in...
Radicale nonsens over Sparta
Extreem-rechts identificeert zich de laatste jaren graag met antiek Sparta. Populair in deze kringen zijn vooral Leonidas en zijn mannen, die zich in 480 v.Chr. bij Thermopylae doodvochten tegen het leger van de Perzische koning Xerxes. De extreem-rechtse bewonderaars, van de Identitaire Beweging in Europa tot radicale Trump-aanhangers in de VS, zien Sparta als een...
Karel de Grotes heilige oorlog tegen de Saksen
In de achtste eeuw viel Karel de Grote het gebied van de heidense Saksen binnen. Een strijd op leven en dood ontbrandde. Ondanks een felle guerrilla dolven de Saksen het onderspit. Met veel geweld dwong Karel hen zich te bekeren tot het christendom. Van alle oorlogen die Karel de Grote tijdens zijn heerschappij tussen 768...
De student en haar opa
Het is maandag, tijd voor college, en al 250 dagen geleden dat ik mijn studenten echt heb gezien. Mijn grote hoorcolleges eigentijdse geschiedenis en contemporary history moet ik doen zonder de spanning van de grote collegezaal op de Uithof. Elk jaar moet ik weer door wat zenuwen heen trappen als ik op de fiets naar...