‘Wij zijn het museum van alle Nederlanders’
Valika Smeulders is sinds 1 juli 2020 het nieuwe hoofd van de afdeling Geschiedenis van het Rijksmuseum. Terwijl ze de laatste hand legt aan de grote tentoonstelling over slavernij die half februari opengaat, spreken we met haar over de nieuwe richting van de geschiedenisafdeling. ‘We willen meer begrip kweken tussen mensen in Nederland en laten...
Britten en IJslanders riskeerden oorlog om kabeljauw
In de jaren zestig en zeventig hadden IJsland en het Verenigd Koninkrijk een conflict over de grenzen van de viswateren rond IJsland. De gemoederen liepen hoog op. ‘Er hoeft op een Engels schip maar één slachtoffer te vallen en dan is het een echte oorlog.’ Hoe kon een ruzie tussen twee NAVO-lidstaten midden in de...
Vrouwen kunnen sneeuwschuiven
‘Ik dacht: typisch een Jood, hij laat zijn vrouw het zware werk doen.’ Hoogleraar Ernst Hanisch sprak de woorden uit en keek de collegezaal in, waar we volgens het programma zouden leren over moderne geschiedenis. Maar het ging die dag vooral over hoe vooroordelen goede geschiedschrijving in de weg zitten. Zijn punt was dat iedereen...
De troost van de dodendans
Het aardige aan deze coronaperiode is dat er – naast al het onheil – door de crisis ook nieuwe allianties en samenwerkingsverbanden tot stand komen in onderzoek en wetenschap. Ik heb met bewondering en ontzag naar de wereldwijde gemeenschap van epidemiologen en virologen gekeken. En wellicht was u, net als ik, enorm trots op ‘onze’...
‘In de Dom denk ik aan de storm van 1674’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak volstrekt onverwacht kan worden opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand de Britse hoogleraar Jonathan Israel...
Appjes komen zelden in archief
Politici en ambtenaren mailen en appen als ieder ander. Voor historici van de toekomst zal dat een overvloed aan informatie opleveren, zegt Marens Engelhard, algemeen rijksarchivaris en directeur van het Nationaal Archief. Maar met gaten. Gebruik diensten als WhatsApp niet om beleid te bespreken, zegt de rijksoverheid tegen ambtenaren en politici. Doe je het toch,...
Het menu van de honger
Voor de haastige lezer doen de gerechten van virtueel restaurant Uncounted denken aan een hedendaagse menukaart: ‘Ongerezen brood van geraspt gras, gekneed in heet water met toegevoegd lijnzaad,’ staat er. En: ‘Gebakken en fijngesneden aardappelresten met overblijfselen van graan gemengd in heet water’, of: ‘Verkruimeld en gebakken stro met gierst en boekweitkaf met hennepzaadkoek, geplet...
Bij enquêtes rollen er koppen
Het kabinet vergaderde in 2021 over het snoeiharde rapport in de toeslagenaffaire en de politieke consequenties die daaraan verbonden moesten worden. Er komt steeds meer kritiek op het gebrek aan transparantie in de regering, ook omdat premier Rutte eerder een parlementair onderzoek naar de Nederlandse steun aan Syrische rebellen probeerde te dwarsbomen. Volgens parlementair historicus...
Bastaarden mochten niets kosten
Vrouwen die ongetrouwd zwanger werden, hadden in de Republiek der Nederlanden meer speelruimte dan in de Duitse landen en Italië, schrijven historici in het tijdschrift The History of the Family. Als ze hun stad maar niet op kosten joegen. In de Republiek keurde de dominante gereformeerde kerk buitenechtelijke seks streng af, maar loste ze dat...
‘Bersiap kwam niet uit de lucht vallen’
In zijn boek Revolusi staat de Belgische cultuurhistoricus en schrijver David van Reybrouck onder meer stil bij de gewelddadige eerste fase van de Indonesische Revolutie in 1945. Gedurende de zogeheten Bersiap-periode vermoordden en verkrachtten jonge revolutionairen mogelijk duizenden Indische Nederlanders. Van Reybrouck sprak 75 jaar later met enkele van deze pemoeda’s. In een interview met...
Groningen betaalt de prijs voor gas
Emiel Hakkenes schreef het boek Gas over de geschiedenis van de Nederlandse aardgasindustrie. Hij vertelt dat verhaal vanuit het oogpunt van verschillende figuren binnen deze industrie, maar vooral vanuit de optiek van de Groningse bevolking. Zij zijn de grote verliezers. ‘Beloftes uit Den Haag zijn meermaals niet waargemaakt.’ Wanneer begon de Nederlandse zoektocht naar aardgas?...
Getuigen van Europa
Hoe kijken politici, ambtenaren, journalisten en andere betrokkenen terug op de Nederlandse Europa-politiek van 1970 tot heden? Dat gaat Studio Europa Maastricht (een samenwerkingsverband van de Universiteit Maastricht, de Gemeente Maastricht en de Provincie Limburg) vastleggen door ooggetuigen te interviewen. De resultaten staan vanaf de tweede helft van 2021 online. ‘De papieren bronnen over de...