Mussert of Moskou? Crisis in de Nederlandse democratie
In 1935 kozen de Nederlanders nieuwe volksvertegenwoordigers voor de provincies en gemeenten. Daarbij stemden velen op extreme partijen, die het politieke bestel omver wilden blazen. Was de democratie in gevaar? Hoe reageerde de gevestigde orde? ‘Landgenooten! Ook in ons land streven verschillende groepen naar het invoeren van een dictatorialen regeeringsvorm. Zoowel communisten als fascisten en...
Anachronistische pingpongballen
Deze ‘korte wereldgeschiedenis van het denken over gelijkheid en cultuurverschil’ is ambitieus, soms duizelingwekkend en vaak aandoenlijk, niet alleen vanwege de evidente goede bedoelingen van de auteur, maar tevens vanwege de opeenstapeling van bijzonder basale geschiedkundige uitglijders. Dat is zonderling, want Siep Stuurman is geen beginneling. Stuurman werd opgeleid als politicoloog en bezet thans de...
‘Eerst kwam de intolerantie en toen pas de islam’
Toen James Kennedy (Orange City, Iowa, 1963) in 2003 naar Nederland verhuisde om hoogleraar te worden aan de Vrije Universiteit, viel hij met de neus in de boter. Acht jaar eerder had hij naam gemaakt met een studie over de ingrijpende transformatie van de jaren zestig, en nu maakte hij ter plaatse een volgende ‘radicale...
Napijn van de wereldwijde expansie
De ‘totoks’ (Europeanen die soms al sinds generaties in Indonesië hun bestaan hadden gevonden) en ‘Indo’s’ (mensen met gemengd bloed) die na de dekolonisatie van Indonesië in grote aantallen naar Nederland kwamen, waren maar matig welkom. Wat konden zij aan nuttigs bijdragen aan economie en cultuur? Waren zij wel Nederlanders, of toch vermomde Aziaten? Zelf...
Ook Groot-Brittannië is nu een modern Europees land
Wij van het vasteland vinden Groot-Brittannië vaak nogal eigenaardig: titels als ‘lord’ en ‘sir’ worden er nog volop gebruikt, betalen met euro’s gaat niet en de Britten rijden nog steeds aan de linkerkant van de weg. Maar al blijft het land geografisch van ons afgescheiden, alles bij elkaar genomen is het toch vooral ook een...
Signalementen: films
Haile GerimaTeza Vanaf 21 januari in de bioscoop Ethiopië is niet het enige Afrikaanse land waar de bevolking afwisselend door de kat en hond wordt gebeten. Na het pompeuze keizerrijk van Haile Selassie, die na een coup in 1974 werd afgezet, leek Ethiopië een modern land te worden, maar het raakte al snel in de...
Het vrolijke actieleven op de Rainbow Warrior
Voetballers stoppen ergens in de dertig, omdat hun benen dan niet stevig en snel genoeg meer zijn. Ook de ruige actievoerders van Greenpeace kunnen niet tot hun 65ste in rubberbootjes op zee rond schepen blijven cirkelen. Met hoge snelheid over golven denderen vereist een stevig lichaam en een goede conditie. Wat gebeurt er eigenlijk met...
Het Nationaal Historisch Museum zoekt het vooral in cyberspace
‘Hoe moeilijk kan het zijn?’ moeten ze hebben gedacht – Beth Harris and Steven Zucker, beiden docent kunstgeschiedenis aan het Fashion Institute of Technology in New York. Ontevreden met de ontoegankelijke en vooral dure kunsthistorische handboeken begonnen ze in 2005 een weblog met lesstof voor hun studenten. Vijf jaar later is Smarthistory.org uitgegroeid tot een...
Bubbelheren: de grote graaiers anno 1720
Vierhonderd jaar financiële geschiedenis van Amsterdam. Spannend! Mensen springen op van enthousiasme bij de tentoonstellingstitel Kapitaal Amsterdam. 400 jaar financiële geschiedenis. Scheringa en Borsato verloren hun geld. De actualiteit biedt het Gemeentearchief van Amsterdam een buitenkansje, nu daar een expositie is naar aanleiding van de oprichting van de Wisselbank in Amsterdam, vierhonderd jaar geleden. De...
Signalementen: boeken
In naam van God. Een nieuwe geschiedenis van de kruistochten Jonathan Phillips 464 p. Nieuw Amsterdam, € 29,95In 1095 deed paus Urbanus II de oproep voor de eerste kruistocht. Zestigduizend mensen gingen op weg in een voettocht van 4500 kilometer naar een onbekend land. Kruistochten staan voor de strijd tussen christendom en islam, bloed, wapengekletter...
De kampen van Soekarno
Er is altijd veel aandacht geweest voor de politieke repressie onder het bewind van de Indonesische president Soeharto (1967-1998). Maar ook zijn voorganger Soekarno sloot dissidenten op. De koloniale praktijken van het Nederlands-Indische regime waren een goede leerschool voor de latere machthebbers in Indonesië. Biografen van Soekarno hebben weinig aandacht gehad voor de repressieve kanten...
In beeld: Mobilisatie 1939
Zeventig jaar geleden mobiliseerde het Nederlandse leger. Op 29 augustus 1939 meldden tienduizenden soldaten zich bij verzamelplaatsen door het hele land. Nederland maakte zich klaar voor de gewapende neutraliteit. Enkele dagen voordat Hitlers troepen Polen binnenvallen, kan de Nederlandse regering niet meer om het oorlogsgevaar heen. Op 24 augustus 1939 kondigt ze de voormobilisatie aan...