Home Bubbelheren: de grote graaiers anno 1720

Bubbelheren: de grote graaiers anno 1720

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 25 januari 2010

Update 7 april 2020

Vierhonderd jaar financiële geschiedenis van Amsterdam. Spannend! Mensen springen op van enthousiasme bij de tentoonstellingstitel Kapitaal Amsterdam. 400 jaar financiële geschiedenis. Scheringa en Borsato verloren hun geld. De actualiteit biedt het Gemeentearchief van Amsterdam een buitenkansje, nu daar een expositie is naar aanleiding van de oprichting van de Wisselbank in Amsterdam, vierhonderd jaar geleden.

De bezoeker treft dan ook een flink aantal medegeïnteresseerden. Het lijkt alsof je hen tegenkomt op een toren, op een zonnige zomerdag. Foto’s gemaakt vanaf de Zuiderkerk in Amsterdam bedekken de wanden van de tentoonstellingsruimte. Een reling en een bronzen verrekijker maken het panorama nog echter.

Veel van de gebouwen die je ziet blijken financiële instellingen. Koperen plaatjes met nummers en namen wijzen naar onder andere de Nederlandsche Bank, de Beurs van Berlage en het Oostindisch Huis. In het midden van de zaal staan vitrines die horen bij de genummerde gebouwen. Ze bevatten voorwerpen die ervandaan komen of ermee te maken hebben. Zo liggen er in de vitrine van de Munt ‘ponsoenen’, stempels om munten mee te slaan, en in die van de West-Indische Compagnie een boekhoudersverslag van een slavenreis.

Op tekstborden in de vorm van munten zijn anekdotes te vinden. Wist u bijvoorbeeld dat Spinoza zijn banvloek vermoedelijk niet aan zijn ideeën te danken had, maar aan schulden die hij van zijn vader erfde? Het is op te maken uit aantekeningen in het grootboek van de Wisselbank uit 1644.

Wie door zware kluisdeuren durft – het Gemeentearchief is gevestigd in een voormalig bankgebouw – kan een film bekijken. De stem van Hans ‘Andere Tijden’ Goedkoop begeleidt scènes die bekend zijn bij oudere Amsterdammers, zoals het jaarlijkse trommelfeest voor kinderen in de Beurs van Berlage en een Kabouteractie met nepgeld. Sommige beelden zijn zelfs herkenbaar voor nog-niet-zo-ouderen, zoals uitbetaling in een loonzakje of de eerste pinautomaat op het Frederiksplein in Amsterdam.

Nu de hamvraag: is deze tentoonstelling net zo spannend als de actualiteit? Kan de moreel verontruste burger van vandaag zich troosten met de ups and downs van vroegere Amsterdammers?

Troost is er wel. In de vergelijking met anderen: Joost van den Vondel moest op zijn 71ste nog een carrière als suppoost beginnen, omdat zijn kousenfabriek failliet was gegaan. Ook parallellen zijn er genoeg. Zo ligt er een boek met regels over aandelen en een spotgedicht over de ‘windhandel’ rond 1720. Degenen die de windhandel – in aandelen in de Amerikaanse koloniën – groot maakten worden daarin ‘Bubbelheren’ genoemd. De Bubbelheer wordt – hoe herkenbaar? – afgebeeld als een veel vlees en worsten vretende dikzak.

Maar helaas, de expositie gaat er niet op in. De audiotour houdt het zelfs bij het letterlijk voorlezen van contracten. Money talks, maar hier slechts met de stem van de archivaris die zoveel leuke voorwerpen die wat met geld te maken hebben aantrof in zijn depot, en toen niet goed wist hoe het verder moest. De inrichting is stijlvol, de film is leuk, maar het heden lijkt spannender. Dat kan toch niet kloppen?

Kapitaal Amsterdam. 400 jaar financiële geschiedenis
Stadsarchief Amsterdam
Vijzelstraat 32, Amsterdam. Tot 28 februari 2010. Open: di-vr 10-17 uur, za-zo 11-17 uur. Info 020-25 11 511of www.stadsarchief.amsterdam.nl

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten