Ongemakkelijk erfgoed – Jos van Beurden
Teruggave van gestolen erfgoed is makkelijker gezegd dan gedaan, maakt Jos van Beurden duidelijk. Want de grens tussen roof, eerlijke koop en schenking is dikwijls vaag. En wie is de rechtmatige eigenaar? Jos van Beurden bouwde ruim dertig jaar ervaring op in wat hij ‘ongemakkelijk erfgoed’ noemt. Zijn interesse beperkte zich in eerste instantie tot...
Politiek via de hostie
Amerikaanse bisschoppen stemden onlangs in met een onderzoek naar de mogelijkheid om de communie te weigeren aan prominente katholieken die voorstander zijn van keuzevrijheid inzake abortus. De maatregel leek vooral gericht tegen president Joe Biden, en deed daarom veel stof opwaaien. Een paar dagen later hebben de bisschoppen verklaard dat zij ‘geen nationale richtlijn om...
Nieuws: Wit-Rusland viert inval in Polen 1939
Tot woede van Polen heeft de dictatuur in Wit-Rusland 17 september tot nationale feestdag uitgeroepen. Op die datum in 1939 viel de Sovjet-Unie Polen binnen en dat is aanleiding voor de regering in Minsk om dan de Dag van Nationale Eenheid te vieren. Door de Sovjet-inval kreeg Wit-Rusland namelijk grondgebied terug dat het eerder, met...
Nieuws: Vakantie-bunker
Een Duitse telefoonbunker uit 1943 bij Hoek van Holland doet sinds kort dienst als vakantiehuisje. De Atlantikwall-bunker in het natuurgebied Vinetaduin bevatte in de oorlog een telefooncentrale, die werd beschermd door gewapend beton. Daarnaast stond een bakstenen verblijf voor de twee soldaten die de centrale bemanden. In de directe omgeving liggen nog tientallen bunkers. Ook...
Nieuws: Enorme kastelen in de Lage Landen
Rond 1250 verrees in de huidige gemeente Heemskerk een opvallend groot kasteel. Oud Haerlem, inmiddels allang weer verdwenen, besloeg een terrein van 90.000 vierkante meter. Dat blijkt uit recente bodemscans in opdracht van de gemeente. De ontdekking zet het beeld van kastelenbouw in de Lage Landen op zijn kop. Op het terrein stonden een hoofdburcht...
‘Het was of ik Van Lennep kon ruiken’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand neerlandicus Marita Mathijsen. ‘Ik werk om de...
De hete zomer van 1921
Antimilitaristen, anarchisten, kunstenaars en socialisten lieten in 1921 luidkeels van zich horen. Ze waren tegen de stemplicht en de dienstplicht, en voor de revolutie. De gemoederen liepen zo hoog op dat vier anarchistische jongeren zelfs een bomaanslag pleegden. Het was misschien wel de beste grap uit de Nederlandse politieke geschiedenis: de verkiezing van de zwerver...
Vakvrouw in de schilderkunst
In 1633 werd Judith Leyster als eerste Nederlandse vrouw erkend als meesterschilder. Tijdgenoten hadden bewondering voor haar vakmanschap en hielden van de volkse taferelen die ze schilderde. Toch raakte ze na haar dood al snel in vergetelheid. Pas twee eeuwen later volgde de herontdekking. Meestal signeerde Judith Leyster haar schilderijen met het monogram ‘J.L.’, gevolgd...
‘Mijn ontwikkelingsbeleid bestaat niet meer’
Het kabinet wil alleen nog ontwikkelingshulp bieden in direct Nederlands belang. In 2021 concludeerde oud-minister Jan Pronk al dat het tijdperk van de ontwikkelingssamenwerking voorbij is.
Flexwerk achter de typmachine
Rond 1920 ontdekte het Holland Typing Office een gat in de markt: steeds meer bedrijven hadden behoefte aan tijdelijke typistes en stenografen. Zo ontstond het eerste uitzendbureau van Nederland. Met als devies: ‘Stel niet uit tot morgen wat gij heden door een ander kunt laten doen.’ ‘Een heel legertje van vroolijke, vlotte meisjes rept zich...
Archeologie is oorlog
Ineens begon het me op te vallen. Als er archeologie in de krant staat, gaat het heel vaak over Israël. Een quick and dirty onderzoekje via Google Nieuws bevestigde mijn vermoeden: van alle opgravingen die de afgelopen drie maanden de media haalden, was zeker de helft in de Joodse staat. De – mogelijke – tempel...
Online juichen voor de promovendus
Vandaag vind de laatste promotie voor de vakantie plaats, en hopelijk ook de laatste hybride. De helft of meer van de hoogleraren online voor het schermpje, met baret en op pantoffels. Dat is toch eigenlijk te zonde voor woorden. De promovendus ploetert jarenlang in zijn of haar zweet des aanschijns, kan familie, vrienden, verenigingsleven steeds...