Alexandrië – Edmund Richardson
Het leven van de negentiende-eeuwse ontdekker van Alexandrië is grotendeels een mysterie. Zelfs zijn naam was een dekmantel. Toch weet biograaf Edmund Richardson veel van zijn avonturen te reconstrueren. De titel Alexandrië. De zoektocht naar een verdwenen stad is natuurlijk een noodgreep. ‘Alexandrië’ was eeuwenlang verdwenen en werd in 1833 teruggevonden door de Engelse archeoloog...
Chef-kok in IG Auschwitz – Dick Verhofstadt
Willy van Paemel had het goed als Vlaamse dwangarbeider in de keuken van IG Auschwitz. Hij maakte er de heerlijkste gerechten. ‘Spijtig dat ge hier niet zijt,’ liet hij zijn verloofde weten. Na de dood van haar moeder in 2008 durfde Annie van Paemel eindelijk de brieven te lezen die jarenlang in een bureaulade van...
De muzikale mens – Michael Spitzer
Zolang er mensen op aarde rondlopen, hebben ze muziek gemaakt. Michael Spitzer betoogt dat muziek een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van individuen en beschavingen. Een ‘wereldgeschiedenis’ van de muziek lijkt een onmogelijke opgave. Om te beginnen vormt ‘de westerse muziek’ al een onafzienbaar terrein, terwijl er elders in de wereld nog tal...
Ongemakkelijk erfgoed – Jos van Beurden
Teruggave van gestolen erfgoed is makkelijker gezegd dan gedaan, maakt Jos van Beurden duidelijk. Want de grens tussen roof, eerlijke koop en schenking is dikwijls vaag. En wie is de rechtmatige eigenaar? Jos van Beurden bouwde ruim dertig jaar ervaring op in wat hij ‘ongemakkelijk erfgoed’ noemt. Zijn interesse beperkte zich in eerste instantie tot...
Politiek via de hostie
Amerikaanse bisschoppen stemden onlangs in met een onderzoek naar de mogelijkheid om de communie te weigeren aan prominente katholieken die voorstander zijn van keuzevrijheid inzake abortus. De maatregel leek vooral gericht tegen president Joe Biden, en deed daarom veel stof opwaaien. Een paar dagen later hebben de bisschoppen verklaard dat zij ‘geen nationale richtlijn om...
Nieuws: Wit-Rusland viert inval in Polen 1939
Tot woede van Polen heeft de dictatuur in Wit-Rusland 17 september tot nationale feestdag uitgeroepen. Op die datum in 1939 viel de Sovjet-Unie Polen binnen en dat is aanleiding voor de regering in Minsk om dan de Dag van Nationale Eenheid te vieren. Door de Sovjet-inval kreeg Wit-Rusland namelijk grondgebied terug dat het eerder, met...
Nieuws: Vakantie-bunker
Een Duitse telefoonbunker uit 1943 bij Hoek van Holland doet sinds kort dienst als vakantiehuisje. De Atlantikwall-bunker in het natuurgebied Vinetaduin bevatte in de oorlog een telefooncentrale, die werd beschermd door gewapend beton. Daarnaast stond een bakstenen verblijf voor de twee soldaten die de centrale bemanden. In de directe omgeving liggen nog tientallen bunkers. Ook...
Nieuws: Enorme kastelen in de Lage Landen
Rond 1250 verrees in de huidige gemeente Heemskerk een opvallend groot kasteel. Oud Haerlem, inmiddels allang weer verdwenen, besloeg een terrein van 90.000 vierkante meter. Dat blijkt uit recente bodemscans in opdracht van de gemeente. De ontdekking zet het beeld van kastelenbouw in de Lage Landen op zijn kop. Op het terrein stonden een hoofdburcht...
‘Het was of ik Van Lennep kon ruiken’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand neerlandicus Marita Mathijsen. ‘Ik werk om de...
De hete zomer van 1921
Antimilitaristen, anarchisten, kunstenaars en socialisten lieten in 1921 luidkeels van zich horen. Ze waren tegen de stemplicht en de dienstplicht, en voor de revolutie. De gemoederen liepen zo hoog op dat vier anarchistische jongeren zelfs een bomaanslag pleegden. Het was misschien wel de beste grap uit de Nederlandse politieke geschiedenis: de verkiezing van de zwerver...
Vakvrouw in de schilderkunst
In 1633 werd Judith Leyster als eerste Nederlandse vrouw erkend als meesterschilder. Tijdgenoten hadden bewondering voor haar vakmanschap en hielden van de volkse taferelen die ze schilderde. Toch raakte ze na haar dood al snel in vergetelheid. Pas twee eeuwen later volgde de herontdekking. Meestal signeerde Judith Leyster haar schilderijen met het monogram ‘J.L.’, gevolgd...
‘Mijn ontwikkelingsbeleid bestaat niet meer’
Het kabinet wil alleen nog ontwikkelingshulp bieden in direct Nederlands belang. In 2021 concludeerde oud-minister Jan Pronk al dat het tijdperk van de ontwikkelingssamenwerking voorbij is.