BOEKEN: De stoïcijnse keizer
Op Twitter en elders op internet is het tegenwoordig de gewoonte dat mensen een note to (one)self plaatsen. Het heeft iets paradoxaals, een dergelijke openbare zelfvermaning. Een persoonlijke notitie kun je immers ook op een briefje schrijven of gewoon in je computer opslaan. Waarom moet iedereen meelezen? Maar het patroon is vrij herkenbaar: iemand heeft...
BOEKEN: Het onzingehalte van de Bosma-these
Nadat Adolf Hitler in 1933 in Duitsland aan de macht was gekomen, werd in bepaalde kringen binnen de Nederlandse Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP) serieus nagedacht over de oprichting van een eigen militie, de ‘arbeidersweer’. Had de Schutzbund in Oostenrijk geen mooie successen geboekt bij het in bedwang houden van de bruine horde? Een Nederlandse ‘arbeidersschietvereniging’...
BOEKEN: Geschiedenis van een teleurstelling of van hoop?
Wat maakte de Verenigde Staten tot een onweerstaanbare wereldmacht? Hoe kan Amerika de huidige neergang keren? Wat heeft het de wereld nog te bieden? Die existentiële vragen houden Amerikaanse historici in toenemende mate bezig. De academische discussie over de aard en toekomst van het Amerikaanse imperium staat hoog op de agenda. ...
BOEKEN: Signalementen
Historia Augusta. Keizers en tegenkeizers in de tweede en derde eeuw 573 p. Athenaeum-Polak & Van Gennep, € 49,95 Deze biografieën van keizers zijn ontstaan tegen het einde van de vierde eeuw. De historische betrouwbaarheid lijkt dubieus: veel nevenfiguren en ‘officiële’ stukken zijn fictief. Maar over veel van de besproken personen hebben...
Hartstochtelijk verlangen naar een betere wereld
Roem is vergankelijk. Annie Romein Verschoor vergeleek de gedichten van Henriette Roland Holst (1869-1952) met het werk van Dante en Homerus. Johan Huizinga merkte op dat de rest van de wereld ooit Nederlands zou gaan leren om haar gedichten te kunnen lezen. Maar ruim een halve eeuw na haar dood is Roland Holst vergeten....
FILM: Signalementen
Israël. Een monument in film Willy Lindwer Source1Media, € 49,50 De 66-jarige Willy Lindwer maakt sinds hij in 1985 een eigen productiemaatschappij oprichtte films over het Jodendom, Israël en de Holocaust. Zijn verzamelbox Israël. Een monument in film bevat zes dvd’s met tien documentaires over Israël. Aan bod komt de geschiedenis van...
WEBSITE: Personen op Papier
Als gastdocent op universiteiten verbaas ik me erover hoe weinig geschiedenisstudenten (en -docenten) weten over zoeken naar bronnen en documenten op internet. Van termen als ‘invisible’ of ‘deep web’ en ‘archiefvormers’ heeft men zelden gehoord. Terwijl dat essentiële onderdelen zijn van de ‘digitale heuristiek’. Wat bijvoorbeeld een archiefvormer is valt te...
TENTOONSTELLING:Chauvinisme met nuances
Het vernieuwde gebouw van het Stedelijk Museum Alkmaar, dat onlangs in gebruik is genomen, oogt ambtelijk en functioneel. Meer een plek waar rijbewijzen worden verstrekt dan waar de rijke historie van een van Hollands mooiste steden wordt getoond. De expositieruimte is een betonnen kelder. Maar wat daar te zien is, maakt alles goed. ...
IN BEELD: De val van een despoot
Standbeelden zijn symbolen van macht en blijvendheid. Hoe narcistischer een dictator, des te groter het standbeeld. Ze zijn voor de eeuwigheid opgericht, maar blijken verbazingwekkend snel te kunnen verdwijnen. Hoe de groten der aarden van hun voetstuk tuimelen. Als iconen van standvastigheid en macht kijken in brons gevatte heersers uit over het volk. Het liefst...
LEZERSFORUM: ‘Willem de Zwijger was een opportunist’
Willem van Oranje wordt de Vader des Vaderlands genoemd, maar is hij ook de grootste Nederlandse held uit de geschiedenis? Ja, zegt 25 procent van de forumdeelnemers. Nee, vind 59 procent. ‘Willem was een kundig politicus, een slimme pragmaticus, een intelligente opportunist. Soit. Maar een held? Nee, dank u,’ zo...
INTERVIEW: ‘Spionage was Chapmans redding’
‘Eddie Chapman was een calculerende opportunist,’ zegt Times-journalist Ben Macintyre, ‘maar hij heeft ook enorme risico’s genomen voor zijn land.’ In het boek Agent Zigzag beschrijft Macintyre hoe de geboren boef Chapman (1914-1997) tijdens de Tweede Wereldoorlog de Engelsen aan belangrijke informatie hielp, terwijl de Duitsers geloofden dat hij aan hun kant stond. Macintyre heeft...
ONDERZOEK: Karels verbeterslag
Aan het eind van de achtste eeuw lanceerde Karel de Grote een grootscheeps hervormingsprogramma dat tot doel had zowel het bestuurlijke als het religieuze peil van het Frankische Rijk te verhogen. Tussen de wereldlijke en kerkelijke organisatie werd in de vroege Middeleeuwen nauwelijks onderscheid gemaakt. Beide waren volgens Karel dringend toe aan correctio (correctie) en...