COLUMN: Maarten van Rossem
Op 1 oktober overleed de Engelse historicus Eric Hobsbawm. Hij groeide onder andere op in Wenen en Berlijn. In die laatste stad maakte hij in de vroege jaren dertig de opkomst van Hitler van nabij mee. In 1933 vertrok hij naar Engeland. Bij zijn dood werd hij door zijn collega’s gevierd als de grootste historicus...
COLUMN: Martin Sommer
Als u dit leest, zal de formatie nog wel voortduren. Tot nu toe – half oktober – is het aan het Binnenhof een druilerige en dulle aangelegenheid. Niet alleen vanwege het weer en omdat men achter potdichte deuren timmert aan een nieuw kabinet, maar ook omdat de koningin niet meer mag meedoen. ...
Gevangen in Auschwitz – na de oorlog
Na de bevrijding zaten in Auschwitz 20.000 à 30.000 Sileziërs vast in het kamp. Laura Starinks tante Lotte was een van hen. Met een hongerige maag moest ze de fabriek van IG Farben helpen demonteren. Voor de Russen, die honderdduizenden tonnen materiaal opeisten als herstelbetaling. ‘Je hebt geen idee wat een mens kan uithouden.’ Aan...
BOEKEN: De Nederlandse Clintons
In meer dan één opzicht laat Rutger Jan Schimmelpenninck (1761-1825) zich misschien wel het best begrijpen als de Job Cohen van zijn tijd. Nu goed, hij was liberaal, stamde in de verte uit de Gelderse adel (hoewel van een bastaardtak; zijn vader was wijnhandelaar) en hij werd als ‘raadpensionaris’ tussen 1805 en 1806 kortstondig...
BOEKEN: Charmante inbreker wordt dubbelspion
Op 16 december 1942 werd Eddie Chapman ’s nachts door een Duits vliegtuig gedropt boven Cambridgeshire. Zijn missie was om de fabriek op te blazen waar de effectieve Mosquito-bommenwerpers werden gemaakt. Chapman was een Engelse crimineel die half oktober 1941 op het eiland Jersey uit de gevangenis was ontslagen. Drie dagen later viel de Kanaaleilanden...
BOEKEN: De stoïcijnse keizer
Op Twitter en elders op internet is het tegenwoordig de gewoonte dat mensen een note to (one)self plaatsen. Het heeft iets paradoxaals, een dergelijke openbare zelfvermaning. Een persoonlijke notitie kun je immers ook op een briefje schrijven of gewoon in je computer opslaan. Waarom moet iedereen meelezen? Maar het patroon is vrij herkenbaar: iemand heeft...
BOEKEN: Het onzingehalte van de Bosma-these
Nadat Adolf Hitler in 1933 in Duitsland aan de macht was gekomen, werd in bepaalde kringen binnen de Nederlandse Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP) serieus nagedacht over de oprichting van een eigen militie, de ‘arbeidersweer’. Had de Schutzbund in Oostenrijk geen mooie successen geboekt bij het in bedwang houden van de bruine horde? Een Nederlandse ‘arbeidersschietvereniging’...
BOEKEN: Geschiedenis van een teleurstelling of van hoop?
Wat maakte de Verenigde Staten tot een onweerstaanbare wereldmacht? Hoe kan Amerika de huidige neergang keren? Wat heeft het de wereld nog te bieden? Die existentiële vragen houden Amerikaanse historici in toenemende mate bezig. De academische discussie over de aard en toekomst van het Amerikaanse imperium staat hoog op de agenda. ...
BOEKEN: Signalementen
Historia Augusta. Keizers en tegenkeizers in de tweede en derde eeuw 573 p. Athenaeum-Polak & Van Gennep, € 49,95 Deze biografieën van keizers zijn ontstaan tegen het einde van de vierde eeuw. De historische betrouwbaarheid lijkt dubieus: veel nevenfiguren en ‘officiële’ stukken zijn fictief. Maar over veel van de besproken personen hebben...
Hartstochtelijk verlangen naar een betere wereld
Roem is vergankelijk. Annie Romein Verschoor vergeleek de gedichten van Henriette Roland Holst (1869-1952) met het werk van Dante en Homerus. Johan Huizinga merkte op dat de rest van de wereld ooit Nederlands zou gaan leren om haar gedichten te kunnen lezen. Maar ruim een halve eeuw na haar dood is Roland Holst vergeten....
FILM: Signalementen
Israël. Een monument in film Willy Lindwer Source1Media, € 49,50 De 66-jarige Willy Lindwer maakt sinds hij in 1985 een eigen productiemaatschappij oprichtte films over het Jodendom, Israël en de Holocaust. Zijn verzamelbox Israël. Een monument in film bevat zes dvd’s met tien documentaires over Israël. Aan bod komt de geschiedenis van...
WEBSITE: Personen op Papier
Als gastdocent op universiteiten verbaas ik me erover hoe weinig geschiedenisstudenten (en -docenten) weten over zoeken naar bronnen en documenten op internet. Van termen als ‘invisible’ of ‘deep web’ en ‘archiefvormers’ heeft men zelden gehoord. Terwijl dat essentiële onderdelen zijn van de ‘digitale heuristiek’. Wat bijvoorbeeld een archiefvormer is valt te...