SIGNALEMENTEN FILM
Stonden de communisten in Indonesië in het najaar van 1965 op het punt om de macht te grijpen? Zeker is dat generaal Soeharto als reactie op de al dan niet bestaande communistische dreiging op 1 oktober 1965 een staatsgreep pleegde. Naar schatting minimaal een half miljoen communisten werden vermoord. ...
FILM: Geen spijt van een radicaal verleden
Achteraf was het een strovuurtje, maar in het voorjaar van 2008 leek het er even op dat het Barack Obama het presidentschap kon kosten. De Republikeinen, wanhopig door de achterstand in de peilingen van hun presidentskandidaat John McCain, beschuldigden Obama ervan dat hij een ‘terroristenvriend’ was. Een explosieve bewering in een land dat nog...
WEBSITE: Volkstelling en manumissie-aktes
Er staan 255.000 scans uit het Surinaams archief op de website van het Nationaal Archief (www.gahetna.nl/actueel/nieuws/2013/): Doop-, Trouw- en Begraafboeken 1662-1838; Notariële Archieven 1828-1845 (waarin bijvoorbeeld de akten betreffende de vrijlating van slaven) en de Eerste Algemene Volkstelling uit 1921. In de scans zoeken is echter mijl op zeven, want een centrale doorzoekbare index...
TENTOONSTELLING: Gevelstenen en chocoladeletters
Een kaart van Afrika, een wand met tekeningen uit een negentiende-eeuws dagboek, en een vitrine met pijpen en andere tabaksgerelateerde zaken. Direct bij binnenkomst geeft het Amsterdamse Geelvinck-huis het karakter prijs van de lopende tentoonstelling Swart op de gracht, over Amsterdam en de slavenhandel: los zand. Er is geen lijn in te ontdekken. ...
IN BEELD: Conquista
In het kielzog van de Portugezen, die kapitalen vergaarden met de handel in luxegoederen uit Azië, verlegden de Spanjaarden hun grenzen in westelijke richting. Enkele decennia na Columbus’ onopzettelijke ontdekking van Amerika stroomden goud en zilver naar Spanje. Conquistadores als Cortés en Pizarro baanden de weg naar het fortuin, maar de kosten van hun meedogenloze...
Oorlogspost
Op de vlucht voor de Duitsers kwam de Joodse familie Weening terecht in het Zuid-Franse kuuroord Aulus-les-Bains. In 1942 trokken ze de Pyreneeën over. De stapel post van huis die ze toen achterlieten, dook zeventig jaar later weer op. Het was het begin van een zoektocht naar het lot van de Weenings. ‘Van huis,...
Piet van Staveren (1925- )
Als Indonesië zich losmaakt van Nederland, weigert communist Piet van Staveren te vechten tegen de inwoners. Hij deserteert en wordt Pitojo Koesoemo Widjojo. Waarom Piet van Staveren nu juist de nacht van 13 op 14 juni 1947 uitkiest om over te lopen is niet duidelijk. Een opwelling is het in elk geval niet. Dat bewijst...
Fatale liefde voor bevolkingsregisters
Voor de Jodenvervolging maakten de nazi’s dankbaar gebruik van het uitstekende Nederlandse bevolkingsregister. Geestelijk vader Jacob Lentz zou zich ook tijdens de oorlog monomaan wijden aan de administratie, overtuigd dat hij het juiste deed. Er is ‘geen politieman, geen V-Mann, zelfs geen provocateur geweest’, schreef Loe de Jong in Het koninkrijk der Nederlanden in de...
LEZERSFORUM: ‘Het geeft geen pas op 4 mei Duitse collaborateurs te herdenken’
‘Zolang er mensen leven die de oorlog hebben meegemaakt, is 4 mei geen goede dag om Duitsers of collaborateurs te gedenken. Dat moeten de mensen die dat willen maar in eigen kring doen.’ Zo reageert Marlies Schmitz op de stelling van deze maand. Die luidde: ‘Het geeft geen pas op 4 mei Duitsers of...
De poes van Anne Frank en goedkope ‘konijnenbouten’
‘Ik heb een primeur waar Amerikanen dol op zullen zijn,’ zegt journalist Paul Arnoldussen: ‘Ik heb achterhaald waar de poes van Anne Frank is gebleven.’ Anne moest haar pikzwarte Moortje achterlaten toen ze naar het Achterhuis vertrok, en tijdens de onderduik was dat haar ‘zachte en zwakke punt’, schreef ze in...
Eigen armen eerst
In de geschiedschrijving is er heel lang van uitgegaan dat er zich in de zestiende eeuw op het terrein van de armenzorg grote veranderingen hebben voltrokken. De religieus geïnspireerde liefdadigheid van de late Middeleeuwen zou geleidelijk plaats hebben gemaakt voor een meer rationele, op seculiere motieven gefundeerde armenzorg, die kenmerkend was voor de vroegmoderne...
Notre Dame is historisch, maar nep
Frankrijk wil voor het eerst geld vragen voor een bezoek aan de Notre Dame. De kathedraal stamt uit de Middeleeuwen, maar wat is er nog origineel aan de Notre Dame?