SIGNALEMENTEN: Le grand cahier
Le grand cahier János Szász Vanaf 16 september in de filmtheaters ‘Moeder huilt, wij niet,’ schrijft een 13-jarige Hongaarse jongen in een leeg schrift als hij en zijn tweelingbroer door hun moeder naar hun oma op het platteland worden gebracht. Het is 1944, de oorlog woedt en hun moeder vindt het in...
FILM: Pride – Cultuurclash met happy ending
De Britse makers van de sociale komedie Pride hebben uit de grimmige Britse mijnstaking van 1984 een opbeurend verhaal gesleept. Dat lijkt een onmogelijkheid bij de één jaar (!) durende staking tegen de sluiting van ruim twintig kolenmijnen die geregeld uitliep op een veldslag tussen de politie en de stakers. Voor premier Margaret Thatcher draaide...
TENTOONSTELLING: WOI in Huis Doorn
Het wemelt in ons land van de herdenkingsplaatsen voor de Tweede Wereldoorlog, maar de Eerste kwam er tot nu toe bekaaid vanaf. De Nederlandse neutraliteit maakte de Grote Oorlog jarenlang minder urgent. De strijd had hier geen sporen nagelaten in het landschap of voorvaderen het leven gekost. De modder en de loopgraven waren – gelukkig...
‘Onder die schijnbare zelfverzekerdheid verborg Hitler een onzeker karakter’
De Duitse historicus Volker Ullrich (1943) schreef een tweedelige biografie van Adolf Hitler. Het eerste deel, Opkomst, verscheen in 2014. In zijn boek gaat Ullrich uitgebreid in op het persoonlijke leven van de dictator. ‘Hitlers monsterlijke kant valt niet te begrijpen zonder die andere, menselijke kant.’ U schrijft dat Hitler vermeed zijn bevelen schriftelijk vast...
Petronella Moens (1762-1843)
In 1798 ontpopte de blinde Petronella Moens zich tot de eerste vrouwelijke opinieleider van Nederland. Ze richtte een eigen blad op, waarin ze de revolutionaire gebeurtenissen van haar tijd van onverbloemd patriots commentaar voorzag. ‘Opnieuw, geliefde Landgenoten,’ schrijft Petronella Moens in het eerste nummer van haar weekblad De Vriendin van ’t Vaderland, ‘opnieuw treed ik...
Alida de Jong (1885-1943)
Alida de Jong moest vele horden nemen om hogerop te komen in de politiek. Ze was Joods en kwam uit een arbeidersmilieu. Toch schopte ze het in 1931 als een van de weinige vrouwen tot lid van de Tweede Kamer. Toen journalist en schrijver Meijer Sluyser nog een Joods jochie van elf jaar was, barstte...
Koopman van de Hanze Albert van de Korenmarkt
Nederland heeft zijn welvaart te danken aan het lef en de ondernemingszin van de ‘vrije jongens’. Een van hen was Hanzekoopman Albert van de Korenmarkt. Hij emigreerde in het voorjaar van 1428 van Zutphen naar Danzig en deed daar goede zaken. In de twaalfde eeuw sloten groepjes handelaren in het noordwesten van Europa zich regelmatig...
Karl Marx en de Internationale
De gevreesde Internationale kwam in het najaar van 1872 bijeen in Den Haag. De burgerlijke pers waarschuwde voor dit ‘Europese bandietenverbond’ onder leiding van Karl Marx. De regering hield voor de zekerheid soldaten achter de hand. Op donderdag 5 september 1872 loopt een keurig geklede heer zoekend door de Lange Lombardstraat in Den Haag, een...
Panamakanaal was een eeuwenoud idee
Eeuwenlang droomden schippers van een snelle route van de Atlantische naar de Stille Oceaan. Er lagen plannen voor een kanaal tussen Noord- en Zuid-Amerika, maar die leken onhaalbaar. Tot de Amerikanen zich ermee bemoeiden. Op 15 augustus 1914 voer de SS Ancon van de Atlantische naar de Stille Oceaan via een gloednieuwe shortcut: het Panamakanaal. Tijdens...
LESSEN: IS roept kalifaat uit
De extremistische beweging ‘Islamitische Staat’(voorheen ISIS, de Islamitische Staat in Irak en Syrië) riep op 1 juli het kalifaat uit. Hiermee claimt ze in het grensgebied tussen Irak en Syrië een streng islamitische staat te hebben gesticht. Isis wil de soennitische Irakezen beschermen en zet zich af tegen handlangers van de Amerikanen, waaronder de sjiieten....
STELLING: inkomensverschillen
‘De groei van inkomensverschillen bedreigt de Nederlandse stabiliteit’ Anton van Hooff: ‘Nee, ik zie de mensen niet echt in opstand komen. Ik vrees eerder het tegenovergestelde. Dat ze zich neerleggen bij de grote inkomensverschillen en de zelfverrijking van de bestuurders. Dat ze dit beschouwen als iets waar...
COLUMN: Martin Sommer
Ik lees in de krant over de Oostenrijks-Joodse schrijver Stefan Zweig (1881-1942). Er schijnt een kleine Zweig-hausse gaande te zijn. Dat komt door het succes van de film The Grand Budapest Hotel, en vooral door herlezing van zijn boek Die Welt von Gestern. Ik heb het niet bij de hand – uitgeleend aan zoonlief –,...