Handel op het Oostzee-gebied in de Gouden Eeuw
Het Nederlandse succes in de Gouden Eeuw was voor een belangrijk deel te danken aan inventieve scheepsbouwers. Zij ontwikkelden schepen die goedkoop bulkgoederen konden vervoeren. De handel met deze ‘fluiten’ op het Oostzee-gebied leverde grote winsten op. Graanhandel in de Gouden Eeuw: de ‘moedernegotie’ Nicolaes Witsen was misschien niet helemaal objectief toen hij in 1671...
IN BEELD: totalitarisme
In de eerste helft van de twintigste eeuw steken totalitaire regimes de kop op. Propaganda en repressie worden ingezet om de burgers te indoctrineren. Aan het hoofd van een totalitair bewind staat steevast een Grote Leider, die aanbeden dient te worden. ‘Alles in de staat, niets tegen de staat, niets buiten de staat.’ Zo beschrijft...
LESSEN: ZZP’er
Het kabinet wil schijnzelfstandigheid aanpakken en de fiscale voordelen van zzp’ers afschaffen ten gunste van de positie van werknemers in loondienst. Arbeidshistoricus Matthias van Rossum, verbonden aan het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), promoveerde op een dissertatie over arbeidsverhoudingen bij de VOC. Hij vertelt dat er door de geschiedenis heen altijd zzp’ers aan het...
STELLING: Noord-Korea
Anton van Hooff ‘Volgens mij kun je geen staten voor het Internationaal Strafhof dagen, maar enkel individuele staatslieden. In het geval van de Noord-Koreaanse leiders heeft dat geen enkele zin. Die komen toch niet. Zoals het ook geen zin heeft Bush en Blair voor het Strafhof te dagen. Ook al hebben die in Irak...
COLUMN: Martin Sommer
Met internationale bedrijfsfusies loopt het zelden mooi af. Laatst stond er een prachtige cartoon van Jos Collignon over de perikelen bij Air France/KLM in de Volkskrant. ‘Checklist,’ luidde de kop boven een afbeelding van een cockpit waarin een piloot van Air France en zijn collega van de KLM zaten. De Fransman met ontbloot bovenlijf, groene...
BOEKEN: ‘Als ik morgen niet op transport ga…’ & ‘Het hele leven is hier een wereld op zichzelf’
Wie over de Duitse vervolgings- en vernietigingsmachinerie in Nederland schrijft, moet zich verhouden tot Ondergang van Presser. Want al schreef Loe de Jong sober en inventariserend over de kampen, en is er de indringende reportage In Depot van journalist en kampingezetene Philip Mechanicus over Westerbork, Presser zette de standaard. In zijn boek, dus ook in...
BOEKEN: ‘De zondvloed’ – Adam Tooze
We zijn in dit herdenkingsjaar overspoeld door een zondvloed van literatuur over de Eerste Wereldoorlog. Veel van die boeken herkauwen bekende kost, andere werpen licht op tot nog toe veronachtzaamde details, en enkele wagen zich aan een nieuwe interpretatie. Wat dat laatste betreft gaat het vaak om de vraag waarom de oorlog in 1914 uitbrak,...
BOEKEN: ‘Keizers van het Colosseum’ – Anton van Hooff
Titus was slechts kort Romeins keizer, van 79 tot 81, maar in die twee jaar maakte hij met vaste hand een einde aan de kwalijke praktijken van allerlei verklikkers (delatores) en hun achtermannen. Dat vertelt Antoon van Hooff ons in zijn boek over Titus, diens vader Vespasianus en broer Domitianus. Van Hooff citeert vervolgens de...
BOEKEN: ‘Eigen meester, niemands knecht’ – Cees Fasseur
Uit de biografie van Pieter Sjoerds Gerbrandy van Cees Fasseur rijst het beeld op van een mannetje (1,61 meter) dat door zijn drammerige karakter veel weerstand opriep. Niets wees er aanvankelijk op dat deze koppige Fries met zijn martiale snor ooit ministerpresident zou worden. De bijbelvaste Gerbrandy, lid van de Antirevolutionaire Partij (ARP) studeerde rechten,...
BOEKEN: Nach dem Ersten Weltkrieg & Moralische Ordnungen des Nationalsozialismus
De grote les van de Eerste Wereldoorlog was dat de staat regulerend kon optreden in economie en samenleving. Tegelijkertijd ontstond na 1918 de massademocratie. De grote vraag was hoe de nieuwe macht van de staat kon worden gebruikt om de vruchten van het kapitalisme eerlijker te verdelen en zo de massademocratie een stevig fundament te...
SIGNALEMENTEN: Coming Home
Zhang Yimou is met afstand de beroemdste Chinese regisseur. Na zijn internationale doorbraak in 1987 met het geweldige historische drama Het rode korenveld bewees hij in de decennia erna dat hij alle genres beheerst. Van intiem drama tot zwaardvechtfilm: Zhang Yimou maakt het allemaal. En passant ontwierp hij in 2008 de openings- en afsluitingsceremonie...
FILM: Mr. Turner
Heeft de operateur zich in de bioscoop vergist en kijken we naar een Nederlands polderdrama? In de openingsscène van Mr. Turner lopen twee oer-Hollandse vrouwen in klederdracht door een oer-Hollands polderlandschap met een molen. De vrouwen kletsen, grinniken en roddelen. Ze worden gadegeslagen door een man met een schetsboek. Zo introduceert regisseur Mike Leigh (Secrets...