Pogroms op Joden in Oekraïne
Vlak na de Eerste Wereldoorlog werden in Oekraïne massaal Joden gedood door verschillende groepen antisemieten. De Amerikaanse historicus Jeffrey Veidlinger haalt deze geweldsorgie uit de vergetelheid. Hij laat ook zien dat hier de basis werd gelegd voor de Holocaust. Tussen 1918 en 1921 vonden in Oekraïne bloedige antisemitische pogroms plaats, met meer dan 100.000 dodelijke...
Willem van Oranje als schaker
Tijdens de Opstand opereerde Willem van Oranje vanuit een zwakke stelling. Zijn bondgenoten waren onbetrouwbaar en hij had schrijnend geldgebrek. Toch hield hij vol en streefde naar een ‘religievrede’. Uit deze nieuwe biografie komt hij, ondanks zijn fouten, naar voren als een groot man. Op de eerste bladzijden van René van Stipriaans biografie van Willem...
Te laat voor de revolutie
Woningnood, werkloosheid en een wapenwedloop. Rond 1980 leek de situatie van jongeren hopeloos. ‘No future!’ krijsten de punkers. Jan Konst beschrijft hoe hij en zijn leeftijdgenoten van de ‘verloren generatie’ hun jeugdjaren beleefden. ‘Op de middelbare school deel ik met mijn klasgenoten het gevoel dat we te laat zijn geboren. Het is als de weemoed...
‘Het was alsof Dick voor me stond’
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand Annejet van der Zijl, die ineens in...
Angela Merkels lievelingsboek
Soms lijkt het erop dat we meer schrijven, texten en appen dan lezen. Ik zie tal van collega’s om me heen worstelen met deadlines van bookproposals. Het lukt me amper om bij te houden wat iedereen aan het schrijven is, laat staan het ook te lezen of te beluisteren. Want ik moet natuurlijk ook zelf...
4 vragen aan Emily Hemelrijk
Over de Romeinse vrouw werd lange tijd weinig anders geschreven dan: ‘Zij sponde wol en zat thuis.’ Emily Hemelrijk wil dit beeld nuanceren. In Verborgen levens, publieke figuren laat ze zien dat Romeinse vrouwen niet binnenshuis werden weggestopt, maar openbare functies konden bekleden. Ze konden zelfs tot ‘moeder van de stad’ uitgroeien. Dan moesten ze...
Vulkanen bliezen Chinese dynastieën omver
Vulkaanuitbarstingen in China waren niet alleen rampzalig voor omliggende dorpen, maar ook voor Chinese heersers. Onderzoekers hebben een verband gevonden tussen erupties die de afgelopen tweeduizend jaar het klimaat veranderden en de val van Chinese dynastieën. Een donkere hemel, droogte en kou gaven tanende keizershuizen dikwijls het laatste zetje. De wetenschappers, die hun onderzoek publiceerden...
CollectieCentrum wil het fysieke geheugen van Nederland zijn
Een gigantisch gebouw in Amersfoort is gevuld met bijna een half miljoen historische objecten: van schilderijen tot kandelaars en van hertengeweien tot koningstronen. Vier culturele instellingen sloegen de handen ineen en bouwden een gezamenlijk depot voor hun rijkscollecties. De redactie van Historisch Nieuwsblad bracht een bezoek aan dit unieke magazijn. De opslagplaats is niet te...
Spot als antikoloniaal verzet
Tijdens de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog maakten de nationalisten gebruik van satire om de bevolking in een anti-Nederlandse stemming te brengen. Historicus Muhammad Yuanda Zara deed hier onderzoek naar en presenteert zijn conclusies in het tijdschrift BMGN. Zodra na de Tweede Wereldoorlog duidelijk werd dat de Nederlanders zouden proberen hun koloniale gezag in Indonesië te herstellen, publiceerden...
Leon & Juliette
Sommige levensverhalen spreken zo tot de verbeelding dat je er meteen een film bij ziet. Zoals dat van Leon Herckenrath, jongste zoon van de baljuw van het Zuid-Hollandse kustdorpje Monster, die in 1818, achttien jaar oud, naar Amerika voer om daar zijn geluk te beproeven. Er bestaat een schilderij van hem waarop je kunt zien...
Geschiedenisleraar van het jaar 2021
Marco van Vemde, docent geschiedenis op het Lingecollege in Tiel, is uitgeroepen tot Geschiedenisleraar van het jaar 2021, een initiatief van het Rijksmuseum, Nationaal archief en NTR. Wat is het geheim van deze leraar? ‘We moeten als geschiedenisdocenten meer beseffen dat we leerlingen trainen om kritische burgers te worden.’ Foto: Wim Kluvers Waarom springt u...
Veel doden in Indonesië door gekozen tactiek
De strijdwijze die de Nederlandse krijgsmacht toepaste om de Indonesische Revolutie neer te slaan leidde tot hoge aantallen (burger)slachtoffers. Zo blijkt uit onderzoek van de Leidse promovendus Christiaan Harinck. Harinck onderzocht voor zijn proefschrift Zoeken, aangrijpen, en vernietigen! welke tactiek het leger in de periode 1945-1950 toepaste tegen de Indonesische Republiek. ‘De Nederlandse legerleiding wilde...