Marchien den Hertog

Een geschiedenis van het duister, Roger Ekirch, 396 p. De Bezige Bij, euro 29,90

Nooit werd er in de vroegmoderne tijd over prachtige zonsondergangen gerept, constateert de Amerikaanse historicus Roger Ekirch in zijn Nacht en ontij, een sociaal-culturele ‘geschiedenis van het duister’. De nacht, concludeert Ekirch, was een onheilspellend oord, beladen met angst: oeroud en kinderlijk soms, maar vaak ook voor reële gevaren als diefstal, brand, moord of ongelukken...

BOEKEN: Het hemels vaderland – Bart Rijs

Op 17 maart 1911 stappen vijf gezinnen uit een Hollandse kolonie in Polen met al hun levende have in een veewagon, ‘geschikt voor 12 paarden of 43 man’. Ze reizen af naar de Russische taiga, waar de tsaar hun land heeft beloofd. Bijna een eeuw later ontdekte Bart Rijs het dorp met hun nazaten. Op...

De waanzin van de oorlog in historische kinderboeken

Veel historische kinderboeken gaan over de oorlog. Die oorlog is geen spannend avontuur, met een goede afloop en duidelijke goeien en slechten. Oorlog is een gekkenhuis, is de boodschap, met alleen maar slachtoffers. ‘Iedereen is naar Alkmaar gevlucht. Maar wij wilden de oorlog zien, hè Jakob?’ zei Siempie. ‘Wij wel,’ zei Jakob. ‘Maar de oorlog...

Een klein kringetje

Ze kijken allemaal buitengewoon ernstig. Fotografie was immers een serieuze zaak. Wie bewoog werd gereduceerd tot ‘een spookachtige figuur’ op de galerij van een imposante villa aan het Koningsplein in Batavia – en ook de gehurkte huisjongetjes kunnen zichtbaar moeilijk stilzitten. Hoe warm moet het voor de Nederlanders zijn geweest in de geïmproviseerde studio, ingesnoerd...

Een dure voordeur

De Verdronkene door Margriet de Moor. 332 p. Contact, euro 18,90 ‘Waar u naar kijkt, mevrouw, is een getij dat het grenspeil van meerdere peilstations vandaag ruimschoots zal overschrijden,’ zegt een dronken ingenieur van Rijkswaterstaat op het veer naar Schouwen-Duivenland tegen Lidy. Zij brengt op verzoek van haar zusje Armanda een bezoek aan Zeeland om...

5 tentoonstellingen over de Tweede Wereldoorlog

Vijf tentoonstellingen over de Duitse bezetting laten zien dat de mythes over het heldhaftige Nederland ook bij een groot publiek hebben afgedaan. Vooral de complexiteit van de oorlogservaringen krijgt veel aandacht.   Op 15 maart, bijna twee maanden voordat Nederland zestig jaar Bevrijding herdenkt, stierf historicus Loe de Jong. Zijn ideeën over ‘goed’ en ‘fout’...

Anne Frank is de grootste Nederlander

Nederland kiest de Grootste Nederlander aller tijden. Volgens Historisch Nieuwsblad staat Anne Frank op de eerste plaats.   ‘Moeder heeft de voorlopig onuitvoerbare wens geuit dat ze mijnheer Van Daans gezicht veertien dagen niet hoefde te zien,’ verzucht Anne Frank (1929-1945) op zaterdag 15 januari 1944 in haar dagboek. En in dezelfde alinea: ‘Ik vind...

Keurslijf

Engelbertha Teljeur Wiggelaar was de overgrootmoeder van schrijfster Nelleke Noordervliet. Ze werd geboren in 1856 en kreeg een onecht kind van een heer van stand. Na haar huwelijk baarde zij nog eens tien kinderen. Strijdbaar en koppig bestuurde ze gezin en huishouden met strenge hand. ‘Ze had geen talent voor ondergeschiktheid’ en probeerde de standaard...

Gewone-mensenoorlog

349 p. Contact, euro 19,90 Steffie van den Oord houdt van oude mensen. Het bracht haar eerder op het eenvoudige maar briljante idee honderdjarigen hun levensgeschiedenis te laten vertellen in haar boek Eeuwelingen. Voor haar nieuwste bundel sprak ze zo=n 25 mensen over hun zeer uiteenlopende liefdes tijdens de Tweede Wereldoorlog. In hun herinnering was...

Vieze pap

‘Je lijdt gewoon aan de ziekte van Sjaan,’ zegt dokter Monteyn tegen de kleine Jan Brokken, die last heeft van angsten en een onverklaarbare allergische aandoening. ‘En hoe kom ik daarvan af?’ ‘Door weg te gaan, zo ver mogelijk weg.’ Sjaan is de bakkersvrouw die Brokkens vader, predikant van de Nederlands-Hervormde Kerk in het Zeeuwse...

EEUWELINGEN. LEVENSVERHALEN VAN HONDERDJARIGEN IN NEDERLAND door Steffie van den Oord

Wás vroeger alles beter?         Nee, zegt Marinus van der Goes van Naters (1900), die mobiel wordt gebeld door zijn zestig jaar jongere vriendin. Nee, meent ook Gerard Timmermans (1896), die twijfelt over een abonnement op internet.         Ja, vinden de meeste honderjarigen die Steffie van den Oord interviewde voor haar boek Eeuwelingen. ‘De mensen waren gelukkiger...

Voornamen in Nederland

Chayenne, Naomi, Lisa of Tim; de huidige Nederlandse voornamen verdwijnen even snel als ze gekomen zijn. Maar tot de jaren zestig worden kinderen gewoon vernoemd naar opa, en draagt de helft van de bevolking dezelfde tien namen. ‘Je kon precies voorspellen hoe kinderen uit een huwelijk gingen heten.’ ‘Op 10 augustus 1941 werd tot onze...