Home De nevelmaand brumaire

De nevelmaand brumaire

Marchien den Hertog

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 17 april 2007

Update 7 april 2020

De nevelmaand brumaire
Al maanden heerste er opwinding in Parijs. Eindelijk komen de Staten Generaal bijeen. De gesprekken, ook onder de adel, gaan alleen maar over politiek. 'In het theater in Versailles werd geapplaudisseerd voor republikeinse teksten, onder de edelen ging het over democratie, op de bals over filosofie en in de boudoirs over moraal,' schrijft de comte de Ségur.

Zo herinnert ook de Franse hofdame Lucy, markiezin de La Tour du Pin, zich het voorjaar van 1789. Ze zal de revolutie die op stapel staat in angstige momenten - aanhoudingen, opstootjes en onderduik - aan den lijve meemaken, tot ze in 1794 vlucht naar Amerika, waar ze aantal jaren heel gelukkig leeft als boerin.

Aan de hand van Lucy's memoires schetst Caroline Hanken een verrassend en genuanceerd beeld van de Franse Revolutie. Niet - wat gezien haar bron voor de hand zou liggen­ - dat van onschuldige edelen die weerloos naar de guillotines worden gesleept. Maar evenmin dat van een adel die zo decadent aan het feesten is dat de revolutie haar volledig overvalt.

Want ook Lucy ervaart haar leven aan het hof vaak als benauwend, duf en zinloos. Veel edelen omarmen de nieuwe ideeën, en het hoofd van de koning ligt in 1789 nog zeker niet op het hakblok; zo wordt hij op de eerste herdenking van de Bastillebestorming nog luid toegejuicht door het volk.

Antropologe Hanken heeft een fijn oog voor veelzeggende details. Zo ontdekt ze een woordenboek uit 1790, met nieuwe woorden als comité, égalité, élire en citoyen. Achterin wordt sterk afgeraden termen als serf, vasal, privilégés, ordre du roi en petit peuple ooit nog te gebruiken.

Ze verwondert zich over de nieuwe kalender die in 1793 wordt ingevoerd (de jaartelling begint in '92, een week duurt tien dagen, een deel van oktober vormt met november de nevelmaand brumaire); raakt de bevolking hierdoor niet totaal gedesoriënteerd? En ze vraagt zich af waar de lichamen van al die Terreurslachtoffers eigenlijk gebleven zijn.

Zo laat ze op een boeiende manier zien hoe de revolutie zichzelf nog moest uitvinden. Er heerste chaos en besluiteloosheid; door de spanningen kon een kleine gebeurtenis een grote symbolische lading krijgen. Dat revoluties hun eigen kinderen plegen op te eten, moest zelfs Robespierre nog ontdekken.

Nieuwste berichten

Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Metereologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Interview

In Florence waren niet de huizen, maar de huwelijken onbetaalbaar

Wie een woning wil, moet vaak overbieden: twee derde van de huizen in Nederland wordt boven de vraagprijs verkocht. In de Renaissance hadden Florentijnen ook last van overbiedingsgekte: doordat rijke families de prijs opdreven, ontstond er ‘bruidsschatsinflatie’, vertelt historicus Marlisa den Hartog. ‘Bruidsschatten werden een financiële markt op zich.’ Hoe zag de vijftiende-eeuwse Italiaanse huwelijksmarkt...

Lees meer
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Loginmenu afsluiten