Artikelen geschreven door Luc Panhuysen
Ontevreden burgers plunderden het huis van de burgemeester
De voldane kalmte op de zeventiende-eeuwse regentenportretten was eerder een wens dan realiteit. De politieke cultuur van de Gouden Eeuw was hardhandiger dan we denken. Onvrede van de lagere standen kon af en toe explosief de kop opsteken. De predikant van de Grote Kerk van Dordrecht is zonder meer een volleerd spreker. Zijn woorden zijn...
Daar komen de Turken
In augustus 1683 staan de Turken voor de poorten van Wenen. Al twee eeuwen zijn islamitische Ottomanen steeds verder Europa binnengedrongen. Maar omdat de Poolse koning met zijn gevreesde huzaren de Habsburgers te hulp schiet, verliezen de Turken deze krachtmeting met christelijk Europa. Het vormt een keerpunt in de machtsbalans tussen Oost en West. Wenen,...
Jaloers op de hufters uit Holland
Buitenlandse waarnemers klaagden in de zeventiende en achttiende eeuw over de lompheid van de Nederlanders. Die misten volgens hen ieder gevoel voor verfijning en hiërarchie. Maar vormde de jonge Republiek echt het afvoerputje van de beschaving? Of stak achter alle kritiek eigenlijk afgunst? Nederlanders hebben nooit hoog aangeschreven gestaan als het ging om...
Willem III: De grote bruggenbouwer
Willem III groeide op in een misvormd en ziekelijk lichaam, dat zijn staatkundige overbodigheid nog eens leek te benadrukken. Toch redde hij zijn vaderland uit de kaken van de onverzadigbare Zonnekoning, wist hij de Engelse troon te bemachtigen en de wankele Europese verhoudingen te stabiliseren. Londen, 18 december 1688. De regen gutst neer. Voor het...
Dankzij ratten greep de pest razendsnel om zich heen
Uit onderzoek blijkt dat opwarmende steden steeds meer last krijgen van ratten. In de veertiende eeuw was dat ongedierte de belangrijkste verspreider van de pest.
Robert Jacob Gordon: dansen met kaffers
Nederlandse kolonisten in Zuid-Afrika voerden in de achttiende eeuw bloedig oorlog tegen de zwarte bevolkingsgroepen. VOC-commandant Robert Jacob Gordon bezag het met gemengde gevoelens. Als antropoloog en avonturier koesterde hij sympathie voor de inheemse volken.
De Martelaren van Gorcum
Het staat bekend als een van de dieptepunten in de opstand tegen Spanje: de moord in 1572 op negentien katholieke geestelijken in Gorcum, op bevel van de roekeloze geuzenleider Lumey. Toch is het deze bloedige daad die het verzet tegen Spanje van moeizame plannenmakerij omzet in een slagvaardiger organisatie.
‘Ontziet uw vijanden niet, God is met ons’
Hoorn schuift opnieuw een besluit voor zich uit over wat er met het standbeeld van J.P. Coen moet gebeuren. Hij was de belichaming van de VOC-mentaliteit: doortastend en meedogenloos.
De baanbrekende werken van Hugo de Groot
De gelovige en geleerde Hugo de Groot wilde de Republiek en de universele rechtvaardigheid dienen. Maar in conflict met Maurits moest hij zijn land verlaten, om er nooit meer terug te keren. Grotius’ werken over het internationaal recht waren echter baanbrekend en cruciaal. Hugo de Groot was achttien toen zijn eerste tragedie, Adamus Exul, het...
De Synode van Dordrecht: afrekenen met de nieuwlichters
Na bijna vier weken is de Synode in het Vaticaan voorbij. Tijdens de Synode van Dordrecht in 1618 vergaderden honderd predikanten een halfjaar lang over de grondslagen van het gereformeerde geloof.
Hoe de Republiek het Rampjaar overleefde
Het Rampjaar 1672 betekende bijna het einde van de Republiek. Toch pakte de oppermachtige vijand na anderhalf jaar weer zijn biezen.
Het Plakkaat van Verlatinghe
Het Plakkaat van Verlatinghe (1581) wordt gezien als een eerste aanzet tot de stichting van een aparte, eigen staat. Maar met dit geschrift legde de jonge Republiek haar lot ook in handen van een vreemdeling. Het tekent deze fase van de Opstand, waarin Willem van Oranje nog niet geloofde dat hij zich op eigen kracht van de Spanjaarden kon ontdoen.