Jos Palm

Hollanders naar het Chinese hof

In 1795 reisden drie Nederlandse gezanten naar China om de keizer te feliciteren met zijn 60-jarige jubileum. Over hun avonturen en de warme ontvangst aan het hof schreef Tonio Andrade een mooi verhaal, dat wringt bij de conclusie. Manifestaties van westerse superioriteit waren een open zenuw in het China van de keizers en zijn dat...

Biografie over Stalin

Jos Palm las de nieuwe biografie over Stalin, en moest gelijk aan zijn jonge jaren denken bij de toen nog marxistisch-leninistische SP.

BOEKEN De fantoomterreur – Adam Zamoyski

Er heerste paniek in de beschaafde wereld. Sinds de bloedbaden die Robespierre en de jakobijnen aanrichtten en sinds de ‘buiten het menselijk ras’ opererende Napoleon leek niets meer veilig tussen hemel en aarde – de koningen niet, de constituties niet en de kerk niet. Er was crisis in Europa, die duurde van de Franse Revolutie...

BOEKEN Oorlogsenthousiasme Ewoud Kieft

Als we aan een heilige oorlog denken, zien we vanzelf beelden van mannen met baarden die moorden en vernietigen in naam van hun godheid en de gewenste zuiverheid. We verzuchten dat we dat probleem hier ook hadden in de kindertijd van onze beschaving, ten tijde van de kruistochten. Dat het concept ‘heilige oorlog’ in een...

BOEKEN: Anton van der Lem – De Opstand in de Nederlanden

‘In Den Briel verloor Alva zijn bril’ en ‘In Alkmaar begon de Victorie’ leerden wij op de katholieke lagere school. Maar we leerden ook nog iets anders: in Gorcum nabij datzelfde Den Briel slachtten in het jaar des Heren 1572 de bloeddorstige geuzen onze priesters af en maakten hen tot martelaren. De Opstand verenigde en...

BOEKEN: ‘Als ik morgen niet op transport ga…’ & ‘Het hele leven is hier een wereld op zichzelf’

Wie over de Duitse vervolgings- en vernietigingsmachinerie in Nederland schrijft, moet zich verhouden tot Ondergang van Presser. Want al schreef Loe de Jong sober en inventariserend over de kampen, en is er de indringende reportage In Depot van journalist en kampingezetene Philip Mechanicus over Westerbork, Presser zette de standaard. In zijn boek, dus ook in...

BOEKEN: ‘Het Wenen van Hitler’ van Brigitte Hamann

Wat maakte Hitler tot Hitler? Dat houdt historici al decennia bezig. Beroemde biografen als Kershaw en Fest kwamen er niet helemaal uit. Natuurlijk was er de wisselwerking tussen hem en het verongelijkte Duitse volk, waren er de droom en machtshonger van de politiek actieve Hitler. Maar waar kwam zijn ideologie van verachting en verheerlijking vandaan?...

BOEKEN Loe de Jong: Historicus met een Missie – Boudewijn Smits

Loe de Jong publiceerde het eerste deel van Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog in het jaar dat het vaderland met de Maagdenhuisbezetting de zoveelste klap kreeg van een generatie die de pantoffeldragers, brave nine-to-five-werkers en alwetende professoren, beu was. Voorspel verscheen in 1969 en staat net als alle volgende delen van zijn epos in...

BOEKEN: 1914. Hoe Europa de vrede liet varen voor de Eerste Wereldoorlog door Margaret MacMillan en 1914. Het trauma van Europa door Max Hastings

Het drama van 1914 laat zich in één zin beschrijven: Europa is de vrede uitgerommeld, omdat oorlog een manier was om lastige zaken te regelen. Oorlog was ‘voortzetting van politiek met andere middelen’, zoals de Duitse generaal Von Clausewitz minder dan een eeuw daarvoor luchtigjes had geschreven. En ook al kon men rond 1914 vermoeden...

BOEKEN: Collaborateurs in de Tweede Wereldoorlog

Zou er ooit een oorlog zijn geweest die naderhand fout zo scherp onderscheidde van goed als de Tweede Wereldoorlog? De Tachtigjarige Oorlog en de Franse bezetting lieten hun sporen na en verdeelden het land in vaderlanders en niet-vaderlanders. Maar dat een politieke misstap werd aangerekend tot in het zoveelste geslacht, en dat fout alleen...

BOEKEN: Speelplaats Nederland

En toch was in 1966 ook de gemiddelde Nederlander, oftewel de gewone man of vrouw uit het ‘klootjesvolk’, onder de indruk van het levensgevoel dat het liedje ‘Sammy’ opriep. Dat schrijft historicus Han van der Horst ergens halverwege zijn nieuwste boek, een populaire studie over Nederland tussen 1950 en 2000. Het is een even...

BOEKEN VAN DE MAAND: De natie staat is dood. Leve de natiestaat

‘Vierentwintig jaar geleden ben ik geboren in een land dat af is.’ Zo opent de ene historicus zijn boek. Zijn collega en leeftijdgenoot doet nauwelijks voor hem onder met zijn bondige omschrijving van het Nederland van zijn jeugdjaren. Hij begint met: ‘Ik ben een kind van Pim Fortuyn.’ Dat zijn nog eens andere zinnen...