Jos Palm

BOEKEN: Misverstanden, stijfkoppigheid, betweterige goede bedoelingen

Er is iets eigenaardigs met ons koloniaal verleden. Dat, zoals in buurland België, een boek over het voormalige koloniale rijk een bestseller wordt, is bij ons moeilijk voor te stellen. Een verklaring daarvoor is nog niet eens zo makkelijk te geven. Het eerste wat opvalt bij vergelijking is dat we kennelijk geen inktzwart koloniaal...

BOEKEN: Engeland won de oorlog, de zwarten verloren de vrede

Het was de eerste keer dat het Britse imperium verslagen werd, althans de eerste keer in de negentiende eeuw. Bij Bronkhorstspruit en even later bij Majuba moest de British army in 1880 haar meerdere erkennen in een stelletje Boeren. Het zou de Engelsen nog een keer overkomen in 1899. In de zogenoemde Black Week...

BOEKEN: De geldingsdrang van Paulus

Als het om een voorbeeldige marteldood gaat, wint Petrus het van Paulus. Volgens de overlevering werd ‘de sleutelbewaarder van de hemelpoort’ op zijn kop gekruisigd, op eigen verzoek. Dat maakte hem kampioen in zelfvernedering. Paulus daarentegen werd ‘gewoon’ onthoofd. Maar op het moment van executie spatte er melk in plaats van bloed op de...

BOEKEN: Ditjes en datjes uit de Goelag

‘De geschiedenis van onze riolering,’ stond boven het tweede hoofdstuk van het meest ontluisterende werk over de Goelag Archipel, het ruim duizend pagina’s tellende gelijknamige epos van Alexander Solzjenitsyn. Het boek – het mag bekend worden verondersteld – verhaalt gedetailleerd over het meest willekeurige kampsysteem uit de vorige eeuw, dat inderdaad veel weg had van...

De gruwelijke dynamiek van een guerillaoorlog

Komt dat zien! Komt dat zien! Het Pentagon hield in 2003 bepaald niet geheim dat het een vertoning organiseerde van de klassieke stadsguerrillafilm The Battle of Algiers, in 1966 winnaar van de Gouden Leeuw op het filmfestival van Venetië. Met flyers werd het militaire kader uitgenodigd om te komen kijken naar de film van...

De factor X van Henk Wesseling (1937-2018)

Henk Wesseling, overleden op 18 augustus 2018, was niet zomaar een historicus. ‘Hij durfde op superieure wijze simpel te zijn, of beter gezegd: hij had het lef om te doen alsof hij dat was.’ In 2012 schreef Jos Palm voor Historisch Nieuwsblad deze ode aan Wesseling. De voormalige Leidse hoogleraar algemene geschiedenis is beschreven als...

Het museum dat er niet kwam

Het waren zielige beelden. We zagen jongemannen in dure maatpakken, gereden in auto’s alsof ze minister waren. Het ene moment lag de wereld aan hun voeten, het andere moment werd duidelijk dat aan hun kleine rijk een eind was gekomen. Ze hadden een groot historisch pretpark met de nieuwste attracties gewild, en dat hadden ze...

Een Napoleon zonder wereldrijk

Het was begin jaren zestig. Mannen als Churchill en Roosevelt – de laatsten in een lange rij van Alexanders en Julius Caesars, schreef Bob Dylan in zijn herinneringen aan die tijd – hadden alweer een paar decennia geleden ontslag gekregen van de geschiedenis. De wereld maakte kennis met een nieuw type leider, zoals Van Mierlo...

Van superioriteitsbesef tot wantrouwen

Het was midden jaren zestig en ik las Kara Ben Nemsi, de held van de woestijn, uitgegeven als prismapocket door de katholieke uitgeverij Het Spectrum. Kara Ben Nemsi, een schepping van de negentiende-eeuwse schrijver Karl May, was omgeven door enkele edele en veel woeste Arabieren die vrouwen roofden en alles deden wat God verbood en...

Soldaat van de wetenschappelijke revolutie

Hoe keek de vroegmoderne mens naar de wereld? Waarschijnlijk als iemand die geloofde dat alles voor hem geschapen was.

De oorlog die maar niet ‘normaal’ wil worden

Eigenlijk heb ik nooit een betere analyse gehoord van de bezetting dan die van de huisschilder uit het Achterhoekse dorpje Hummelo. ‘De meeste mensen stonden in de oorlog nog in de grondverf,’ zei hij. Dat was toen weleens lastig, maar vooral logisch, want ‘kleur bekennen’, wist hij, was geen vanzelfsprekende gewoonte. Pas veel later, in...

Alles over het regeringspluche

Politiek brengt niet vanzelf het beste in de mens naar boven, maar levert wel spektakel op. Dat concludeerde Plato al in de vierde eeuw voor Christus in zijn antipolitieke dialoog ‘Gorgias’. De waarheid van die bewering was op 2 oktober 2010 live te zien op de nationale televisie. Bijna 800.000 Nederlanders zaten die dag urenlang...