Anton van Hooff

De oude Grieken wisten al dat het volk ongelijk kon hebben

Het Nederlandse volk, dat per referendum over de Europese grondwet besliste, maakte een grote vergissing, meent classicus Anton van Hooff. Dat het volk ook ongelijk kan hebben, beseften de Atheners al in de zomer van 427 v.Chr. ‘Het volk heeft altijd gelijk.’ Als een mantra herhaalden Nederlandse politici op de avond van woensdag 1 juni...

De Romeinen hadden het lastig tegen Hannibal en de Carthagen

Hij was een groot veldheer en de gezworen vijand van Rome. Dankzij zijn tactisch inzicht verloren de Romeinen slag na slag. Maar het lukte de Carthaagse veldheer Hannibal niet zijn militaire successen om te zetten in de overwinning. Hannibal Lecter, alias Hannibal the Cannibal, is de hoofdfiguur in de thrillers van Thomas Harris. De naam...

Oerchristendom

‘Wat is er waar van De Da Vinci Code? Was Jezus echt met Maria Magdalena getrouwd?’ Deze vraag werd mij serieus gesteld door een paar studenten geschiedenis. Zelfs voor hen was het niet duidelijk dat de roman van Dan Brown pure fictie is. Nu hebben romanschrijvers en pseudo-wetenschappers makkelijk spel met het christendom: er staat...

Een antieke Jules Verne

Dit najaar in het filmtheater: Alexander de Grote! Nog steeds levert de antieke wereldveroveraar stof voor een film. En het blijft niet bij Alexander van Oliver Stone. Volgend jaar al komt Baz Luhrmann met Alexander the Great.        De Nederlandse bioscoopbezoeker kan zich uitstekend voorbereiden op al dit moois. De belangrijkste brontekst over Alexander door...

‘Ik geloof omdat het idioot is’

‘Maar hoe weten wij wat Jezus in de Hof van Olijven tot Zijn vader bad? Zijn leerlingen lagen toch te slapen, dat vertellen de evangelies toch?’ Toen ik dit zei, werd de zeer roomse mevrouw Stienstra echt boos. We zaten op 1 april in Barend en Witteman te discussiëren over Mel Gibsons The Passion of...

Nationale oerrebel

Bij ons is Civilis de nationale oerheld; Portugal gaat prat op Viriathus en Roemenië op Decebalus. Zo heeft bijna elk Europees land een leider die het de Romeinen militair moeilijk heeft gemaakt en aldus de nationale eer heeft gered. In Frankrijk is de honneur bewaard door Vercingetorix. Toen Caesar meende Gallië in zijn geheel gepacificeerd...

De olifant en de walvis

Elke zondag na het eten vertelden mijn ouders over `de oorlog’. Net zo moet het in het antieke Griekenland zijn gegaan, met de verhalen over de Peloponnesische Oorlog. Dit conflict, dat de Griekse wereld van 431 tot 404 verscheurde, heeft zijn Loe de Jong gevonden in de Athener Thucydides. Met zijn recente vertaling (Eburon, 2002)...

In de Oudheid gebruikten soldaten al ‘biochemische’ wapens

Oekraïne beschuldigt Rusland van het structurele gebruik van chemische wapens aan het front. In de Oudheid had men al weinig scrupules als het op oorlogvoeren aankwam.

De weg naar Osiris. Leven in het Oude Egypte door John Ray

De zweverige titel doet anders vermoeden, maar dit is niet het zoveelste boek over het oude Egypte. De weg naar Osiris herhaalt nu eens niet de bekende verhalen over geheimen van de piramides, de vloek van de farao’s, de ketterkoning Echnaton en de weergaloze pracht van Toetanchamons graf. Aan de hand van acht levens wandelt...

De gevleugelde woorden van Marcus Tullius Cicero

Zijn kracht lag in het gesproken woord, in een tijd dat gewapende generaals het voor het zeggen hadden. De Romeinse politicus Cicero klom op tot het hoogste ambt, maar vond een gewelddadig einde. Op 29 juni 2003 kwam ik in Berlijn Cicero tegen. Bij de zijstraat van Unter den Linden die naar de Amerikaanse ambassade...

Het Rome van Cicero door Anthony Everitt. Vertaald uit het Engels door Emile Salomons. 428 p. Ambo, euro 24,90

Eerst was er een hele tijd niets, en nu zijn er opeens twee boeken in het Nederlands over Marcus Tullius Cicero (106-43 v. Chr.). De aanleiding voor deze ‘overvloed’ is niet eens het eindexamen Latijn van 2004, waarvoor Cicero de nationaal voorgeschreven auteur is. Anthony Everitt, gasthoogleraar kunstgeschiedenis in Nottingham en publicist, ontkent zelfs elk...

Grieken en Romeinen zagen euthanasie als ‘goed sterven’

Griekse helden sneuvelden eervol in de strijd, rechtschapen Romeinse keizers mochten sterven in bed. Stoïsche filosofen zagen de dood als bevrijding van het domme gewone volk. Euthanasie – wel-sterven – was voor hen geen uitweg uit het lijden, maar een zelf verkozen, passende bekroning van het leven. Op de vooravond van kerstmis 2002 bevestigde de...