Alle artikelen
Ongetwijfeld bevreesd voor de traditionele, slaapverwekkende chronologische benadering heeft Haugen gekozen voor een thematische aanpak. Eerst legt hij uit wat geschiedenis eigenlijk is en hoe historici aan hun kennis komen; vervolgens gaat het over de opkomst en ondergang van beschavingen, godsdienst, filosofie en politieke ideologie, oorlog en mensen (hier worden enige beknopte levensbeschrijvingen van historische prominenten gegeven). Het boek sluit af met onvergetelijke jaartallen en essentiële documenten.
Teneinde tegemoet te komen aan de minuscule aandachtsspanne van de televisiekijker heeft Haugen zijn tekst voorzien van honderden tussenkopjes en duizenden witregels. Nergens wordt de lezer bedreigd door aaneengesloten stukken tekst van meer dan een tiental regels. In de kantlijn maken icoontjes duidelijk wat er in de tekst aan de hand is. Is er sprake van een mijlpaal, van een letterlijk citaat, van een technische kwestie of van een zaak die de lezer echt moet onthouden? Er is een speciaal icoon om aan te geven of Hollywood een film over de beschreven historische gebeurtenis heeft gemaakt. En dan zijn er ook nog tientallen kadertjes.
Hoewel Haugen hier en daar heel bruikbare informatie biedt, is het project als geheel mislukt. Het ontbreekt dit boek vooral aan een heldere structuur en duidelijke analyse. De thematische aanpak is meer schijn dan werkelijkheid, maar leidt wel tot hinderlijke herhalingen en een rommelige chronologie. Het lange hoofdstuk over de opkomst en ondergang van beschavingen is in feite een klassiek staaltje van slaapverwekkende ‘en toen en toen’-geschiedenis. Het oerwoud van tussenkopjes maakt dat de lezer door de bomen het bos niet meer ziet en de leuke iconen voegen eigenlijk niets toe.
Veel ernstiger is dat de twee belangrijkste gebeurtenissen uit de menselijke geschiedenis, de agrarische revolutie en de industriële revolutie, onvoldoende analytisch beschreven worden. De werkelijke oorzaken en het verloop van deze twee processen worden niet helder gepresenteerd. Hier had ook een comparatieve aanpak – waarom wel een industriële revolutie in Engeland en niet in China? – veel duidelijk kunnen maken. Van de flauwe grappen die Haugen zich permitteert zal ik uit medemenselijke overwegingen geen voorbeelden geven.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Geschiedenis voor uilskuikens
Het is een aardig idee: een wereldgeschiedenis voor mensen die niets van geschiedenis weten, maar bereid zijn zich de essentialia van de menselijke geschiedenis eigen te maken, mits dat niet al te veel moeite kost. Peter Haugen, de auteur van World History for Dummies, schrijft met nadruk dat geschiedenis leuk is en het best kan...
Stad & Land
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, een boek over beroemde plaatsgenoten – in heel Nederland houden mensen, archieven en verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. Deze maand: het album amicorum voor Anna Bosboom-Toussaint. In de negentiende eeuw was ze veruit de belangrijkste Nederlandse schrijver van historische romans: Anna Louisa...
Souvenir
In de serie ‘Souvenir’ tonen bekende Nederlanders hun aandenken aan een roerige periode in hun leven. Dit keer Dries van Agt met een boek over de treinkaping door Molukkers bij De Punt. ‘Je kunt ervan uitgaan dat wat hij schrijft bijna zeker waar is,’ zegt Dries van Agt. De voormalig minister-president heeft De Molukse acties...
Mijn verhaal
In ‘Mijn Verhaal’ vertellen lezers over een historische gebeurtenis waarbij zij aanwezig waren. Bob Bakker (72) kwam in de nazomer van 1944 als twaalfjarige jongen met zijn familie terecht in kamp Vught. ‘”Zoekt u hem maar op,” zei mijn moeder tegen de Duitse officier die haar op het SD-kantoor verhoorde. “Ik vind het ook schandelijk...
Historische lichaamsdelen
De vlecht van Jacoba van Beieren, het hart van Lodewijk XVII, de middelvinger van Galileo Galilei en de haarlok van Beethoven. Door de jaren heen zijn er veel lichaamsdelen van historische figuren bewaard gebleven. De twaalf bizarste verhalen op een rijtje. 12. De vlecht van Jacoba van Beieren (1401-1436) Uitgerekend in Dordrecht, in het museum...
De oude Grieken wisten al dat het volk ongelijk kon hebben
Het Nederlandse volk, dat per referendum over de Europese grondwet besliste, maakte een grote vergissing, meent classicus Anton van Hooff. Dat het volk ook ongelijk kan hebben, beseften de Atheners al in de zomer van 427 v.Chr. ‘Het volk heeft altijd gelijk.’ Als een mantra herhaalden Nederlandse politici op de avond van woensdag 1 juni...
Het verbod op ambtenarenstakingen in Nederland
Met de worgwetten van Abraham Kuyper was het ambtenaren en rijdend spoorwegpersoneel tussen 1903 en 1981 verboden te staken. Nog in 1955 werden 62 ‘onrustige elementen’ na een staking oneervol ontslagen, onder wie enkele helden van de Februaristaking. In 2005 stond het stakingsrecht in ons land staat nog steeds onder druk. Nederlandse stakers moesten het vooral hebben...
Problematische denazificatie van Oostenrijk na de Tweede Wereldoorlog
Hoewel de massa Adolf Hitler in 1938 op de Heldenplatz had toegejuicht en veel Oostenrijkers verantwoordelijk waren voor de holocaust, bleef in het land de mythe bestaan dat Oostenrijk in de Tweede Wereldoorlog het eerste slachtoffer was van Hitler-Duitsland. Maar in het naoorlogse Oostenrijk waren de deuren voor joden gesloten en werden voormalige nazi’s massaal...
‘Het Joegoslavië Tribunaal heeft de oorlog niet humaner gemaakt’
Op 9 oktober 1995 vond de eerste hoorzitting van het Joegoslavië Tribunaal plaats tegen de Servische Dragan Nikolic. ‘Je merkte dat achter de schermen allerlei politieke belangen speelden. Westerse inlichtingendiensten die informatie achterhielden, VN-onderhandelaars die niet mochten getuigen.’ `Gaat dit interview over Srebrenica?’ vraagt Cees Hindriks (63) voorzichtig. `Ik denk niet,’ zegt hij na een...
De mislukte poging een nationale omroep te vormen
De coalitiepartners willen honderd miljoen bezuinigen op de publieke omroep. In de jaren vijftig stuitten hervormingsplannen op hevige tegenstand.
Het Nederland van koning Willem I
Wat moeten we weten van onze vaderlandse geschiedenis? Historici Piet de Rooy en Jan Bank maakten een canon van het Nederlandse verleden. Hoogtepunten uit dit overzicht treft u aan in Historisch Nieuwsblad. Deze maand: de centralistische regering van koning Willem I. In het voorjaar van 1821 deed zich in Amsterdam een incident voor dat zowel onder...
Eelco Runia over het Srebrenica-rapport
Psycholoog en historicus Eelco Runia liet een psychologische theorie los op de totstandkoming van het Srebrenica-rapport van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Een aantal karakteristieken van de Dutchbat-missie heeft zich tijdens het onderzoek van het NIOD herhaald, meent hij. Volgens Peter Romijn, hoofd Onderzoek van het NIOD, is Runia’s beschrijving van de gang van...
