Alle artikelen
Poolse en Russische historici zijn het oneens over de rol van het Rode Leger tijdens de opstand van Warschau in september 1944. Dat bleek tijdens een videoconferentie van Russische en Poolse historici op 29 juli jongstleden, georganiseerd door het Russische persbureau RIA Novosti.
Elk jaar op 1 september wordt in Warschau stilgestaan bij de opstand. Op die datum in 1944 begon het Poolse ondergrondse leger, het Armia Krajowa, een gewapende strijd tegen de Duitse bezetters. De opstand werd mede ingegeven door de snelle opmars van het Rode leger. De Poolse regering in ballingschap vreesde dat Stalin eropuit was de rol van bezetter over te nemen van Hitler.
De opstandelingen hielden 63 dagen stand. Op 2 oktober moesten zij zich overgeven aan de Duitsers, mede vanwege gebrek aan steun van het Rode Leger. Dat was opgetrokken tot de oostelijke oever van de rivier de Wisla, die de stad doorkruist, maar hield vervolgens halt. ‘Door het ondergrondse leger niet te hulp te schieten, wilde het Rode Leger het Armia Krajowa vernietigen,’ zei de Poolse historicus Andrzej Kunert tijdens de Pools-Russische videoconferentie. ‘Deze beslissing had een zuiver politieke achtergrond.’
Maar volgens Nikolai Vassilyev, verbonden aan het onderzoekscentrum voor militaire geschiedenis van het Russische ministerie van Defensie, had het Sovjetleger op dat moment niet de kracht om de Wisla over te steken. Het vocht niet alleen aan de grens van Warschau, maar ook in de Baltische staten en Roemenië. Vassileyev kreeg steun van collega Valery Makowski. ‘Uit de documenten blijkt dat het Rode leger zeer verzwakt was. Er was eenvoudig geen andere mogelijkheid voor hen dan te wachten op versterkingen vanuit het oosten,’ aldus de Rus.
Dat Stalin niets moest hebben van de Poolse opstandelingen, staat vast. Vijf maanden na de bevrijding werden zestien kopstukken van het Armia Krajowa opgepakt, naar Moskou getransporteerd en tijdens een showproces berecht. Polen werd in één klap ontdaan van de mensen die het land moesten gaan leiden. ‘Zo is de oorlog voor ons afgelopen,’ zei Kunert.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Liet Stalin de Polen stikken?
Poolse en Russische historici zijn het oneens over de rol van het Rode Leger tijdens de opstand van Warschau in september 1944. Dat bleek tijdens een videoconferentie van Russische en Poolse historici op 29 juli jongstleden, georganiseerd door het Russische persbureau RIA Novosti. Elk jaar op 1 september wordt in Warschau stilgestaan bij de opstand....
Ook Frankrijk worstelt met geschiedenismuseum
De ene locatie is te sterk verbonden met het Franse koningshuis, de andere roept te veel associaties op met Napoleon. Net als Nederland wil Frankrijk een museum bouwen voor de vaderlandse geschiedenis, en net als hier is het geen sinecure een geschikte plek te vinden. In één opzicht is de zoektocht in Frankrijk aanzienlijk eenvoudiger:...
Onzichtbare Nederlanders
Emigratie is de Nederlanders verre van vreemd: al vanaf de Gouden Eeuw kozen velen van hen het ruime sop in de hoop op een beter leven overzee. Het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis besteedt er een themanummer aan. Vijf essays over Nederlandse emigratie overzee werpen licht op dit verschijnsel gedurende de negentiende en twintigste...
Nederlanden dankten rijkdom aan hun ligging
‘Ik ben een ontzettende materialist,’ spot Wim Blockmans met zichzelf. In zijn nieuwste boek Metropolen aan de Noordzee legt Blockmans sterk de nadruk op de geografie van de Lage Landen. Juist daardoor maakte het gebied volgens hem in de late Middeleeuwen een indrukwekkende economische groei door. ‘De positie ten opzichte van de grote rivieren en...
‘Celibaat is tegennatuurlijk’
‘Het celibaat is volkomen strijdig met het mens-zijn en kan tot seksueel wangedrag leiden,’ schrijft D. Borsboom. Hij reageert op de stelling dat de rooms-katholieke kerk nooit het celibaat had moeten invoeren. Van de 239 respondenten is 66 procent het met daarmee eens; 22 procent onderschrijft de stelling niet. Slechts weinig tegenstanders van het celibaat...
In beeld: Indië
In de laatkoloniale tijd was het verschil in levensstijl tussen de Nederlanders in Indië en de inheemse bevolking groter dan ooit. Terwijl de Europeanen zich nauwelijks buiten hun eigen elitaire wereld waagden, zagen de meeste inlanders hun leven lang geen blank gezicht. Tegen het eind van de negentiende eeuw vertrekt er elke week een stoomschip...
Marokko eist enclaves terug
Marokko wil met Spanje praten over de teruggave van Ceuta en Melilla, de twee Spaanse enclaves in het noorden van Marokko. De Marokkaanse premier Abbas el Fassi heeft de Spaanse regering gebeld om die boodschap over te brengen. Tegenover het Marokkaanse parlement heeft hij het zo geformuleerd: El Fassi wil een einde maken aan de...
Litouwen herdenkt pyrrusoverwinning
Op 15 juli herdenken de Litouwers dat zij zeshonderd jaar geleden de ridders van de Duitse Orde versloegen in de slag bij Tannenberg. De herdenking is doordrenkt met anti-Poolse sentimenten.De slag bij Tannenberg – Žalgiris in het Litouws, Grunwald in het Pools – vond plaats in 1410. Samen met de Polen versloegen de Litouwers de...
Signalementen film
Peter HoogendijkVerzet in Indië. Een film over een verloren strijdDammas Films, € 14,95 (bestellen via info@dammasfilms.nl) We weten alles over het Nederlandse verzet in de Tweede Wereldoorlog tegen de Duitse bezetter, maar was er in Indië ook verzet tegen de Japanse overheerser? Documentairemaker Peter Hoogendijk, kind van een Hollandse vader en een Indische moeder, ging...
Signalementen boeken
De duim van AlvaKisling & Verhuyck 239 p. De Arbeiderspers, € 19,95 In het zomernummer bespreek ik in deze rubriek traditioneel alleen historische romans. De duim van Alva speelt in Antwerpen, waar in de zestiende eeuw de dwangburcht stond van de gehate Spaanse hertog Alva. De Nederlandse journalist Cornelius Reyziger onderzoekt waarom elk jaar tijdens...
Tentoonstelling: ‘Een moffenkind, dat zie je zo’
Hoe geef je een tentoonstelling over liefde en de Tweede Wereldoorlog vorm? De makers van Liefde in oorlogstijd kozen voor roze. De wanden zijn oudroze. De ruimte is met canvas opgedeeld in halfronde kamertjes. Daarin staan diepe leunstoelen en bedden. Op een tafel ligt een tapijtje. Bij sommige onderwerpen, zoals het onderwerp liefde in concentratiekampen,...
Websites: Oud nieuws online
Wie voorheen wilde weten hoe de Nederlandse kranten destijds schreven over het Verdrag van Versailles of de Slag bij Waterloo, kon zich opmaken voor een tijdrovende speurtocht door de archieven. Het met fluwelen handschoenen omslaan van vergeelde krantenpagina’s op zoek naar de juiste artikelen is immers een langdurig proces, waarvoor het vele (amateur)historici helaas aan...
