Home Alle artikelen

Alle artikelen

Een overzicht van de artikelen die we recent hebben gepubliceerd.

‘Ten tijde van de Koude Oorlog waren de machtsblokken keurig verdeeld en hielden ze elkaar in evenwicht,’ schrijft. A.J.W. Wuite. Hij is een van de 122 lezers die hebben gereageerd op de stelling: ‘De wereld is na het einde van de Koude Oorlog gevaarlijker geworden.’ Hiermee is 50 procent het eens en 44 procent oneens.

Volgens menige respondent waren de verhoudingen tussen de wereldmachten tijdens de Koude Oorlog overzichtelijker en stabieler dan tegenwoordig. ‘Toen wist je nog wie de vijand was,’ schrijft M.P.C. Celie. ‘Alle andere potentiële vijanden werden min of meer onder controle gehouden door de grote twee: Amerika en de Sovjet-Unie.’ Rick Moermans vult aan: ‘Tegenwoordig is de vijand een groepering of een persoon, vaak een global village idiot’.

Karl Brandt ziet het gevaar opdoemen in de voormalige Sovjetrepublieken. ‘In deze gebieden is chaos ontstaan. Het is zeer wel mogelijk dat allerlei facties wapens in handen krijgen, ook nucleaire.’ Ook A.J. Kon wijst erop dat het gevaar van nucleair geweld met het einde van de Koude Oorlog niet is geweken: ‘Kernwapens bestaan nog steeds.’

Volgens andere respondenten komt de dreiging tegenwoordig uit het Midden-Oosten, dat – in de woorden van H. van Scherrenburg – ‘wordt bewoond door vele godsdienstgestoorden, die hun mening op gewelddadige wijze willen opdringen’. M.M.J.G. Voncken vindt juist dat na het einde van de Koude Oorlog ‘de dominantie van de Verenigde Staten te ver is gegaan’.

Volgens A. Tanis is het gevaar helemaal niet groter geworden. ‘De wereld lijkt gevaarlijker, maar is hooguit ingewikkelder. Vergeet niet dat er tijdens de Koude Oorlog veel kritieke momenten waren.’ Ook G. van Hall memoreert dat ‘de wereld vele malen op de grens heeft gestaan van een atoomoorlog. Denk aan Berlijn 1949 en Cuba 1962.’

Vooral de schaal van het (potentiële) geweld maakte de situatie toen bedreigender, vinden sommigen. ‘Tijdens de Koude Oorlog kon de hele aarde in één klap worden vernietigd,’ schrijft A.H.C. Kroon. ‘Nu zijn er meer lokale conflicten.’ Bovendien vindt Jaap van Deelen ‘het aantal doden in Irak, Afghanistan en de Twin Towers beperkt vergeleken met de slachtoffers in Korea of Vietnam’.
Tot slot wijst Bart Soens erop dat de huidige gevaren niet nieuw zijn. ‘Het terrorisme is een belangrijke factor vandaag, maar was dat tijdens de Koude Oorlog ook al.’

DE STELLING VAN DEZE MAAND:

‘DE WERELD IS NA HET EINDE VAN DE KOUDE OORLOG GEVAARLIJKER GEWORDEN’

EENS 50 %
ONEENS 44 %
GEEN MENING 7 %

OPMERKELIJK
‘Iedereen is nu een gevaar, waar er vroeger duidelijke partijen waren.’
– E.H.M. Elschot

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van vandaag. Je hebt al een abonnement voor €4,99 per maand.
Artikel

‘Je wist wie de vijand was’

‘Ten tijde van de Koude Oorlog waren de machtsblokken keurig verdeeld en hielden ze elkaar in evenwicht,’ schrijft. A.J.W. Wuite. Hij is een van de 122 lezers die hebben gereageerd op de stelling: ‘De wereld is na het einde van de Koude Oorlog gevaarlijker geworden.’ Hiermee is 50 procent het eens en 44 procent oneens....

Lees meer
Artikel

In beeld: Amsterdam door buitenlandse ogen

Peperdure grachtenpanden, marmeren stoepen en mooie meiden. Ter gelegenheid van de Dag van de Amsterdamse Geschiedenis, 26 juni aanstaande, een beeldverhaal over Amsterdam bezien door de ogen van een zeventiende-eeuwse toerist. Rond 1600 is reizen vooral voorbehouden aan diplomaten, handelaren, pelgrims en een enkele jonge aristocratenzoon. Maar in de loop van de zeventiende eeuw strijken...

Lees meer
ZEELIEDEn TIJDENS STAKInGEn DE ZEELIEDEN StAKING VAN 1911 VERZAMELEN StAKERS ZICH BIJ EEN VERGADERZAAL Amsterdam, 1911. Foto Spaarnestad Photo
ZEELIEDEn TIJDENS STAKInGEn DE ZEELIEDEN StAKING VAN 1911 VERZAMELEN StAKERS ZICH BIJ EEN VERGADERZAAL Amsterdam, 1911. Foto Spaarnestad Photo
Artikel

De arbeider eist zijn rechten op

In 1911 legden Amsterdamse en Rotterdamse bootwerkers en matrozen massaal het werk neer tijdens de Zeeliedenstaking. De staking was er een van vele. Vanaf het eind van de negentiende eeuw zetten arbeiders steeds vaker stakingen in om loonsverhoging of verbetering van arbeidsomstandigheden te eisen. In de tweede helft van de negentiende eeuw moderniseert Nederland in...

Lees meer
Column

Presidenten doen er niet toe

Het is gebruikelijk de recente Amerikaanse geschiedenis te structureren aan de hand van de verschillende presidenten en hun ambtstermijnen. Dit is een voor de hand liggende en simpele methode om enige orde te brengen in de historische chaos. Een historicus kan dan mooi beginnen met een biografische schets en de vaak opwindende verkiezingscampagne. Deze historiografische...

Lees meer
Oscar Mohr (1907-1952)
Oscar Mohr (1907-1952)
Artikel

Oscar Mohr (1907-1952)

Temidden van alle dood en verderf in concentratiekamp Natzweiler wist Oscar Mohr zijn medegevangenen op te beuren met een uit het gezamenlijk geheugen samengesteld dichtbundeltje. De internationaal georiënteerde journalist en verzetsheld wist de verschrikkingen te overleven dankzij zijn vindingrijkheid en levenslust. Kortgeleden kreeg het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies een prachtige schenking: de...

Lees meer
Roelof Overakker (1890-1945)
Roelof Overakker (1890-1945)
Artikel

Roelof Overakker (1890-1945)

Tijdens de bezetting van Nederlands-Indië was de Japanse inlichtingendienst in de greep van een vermeend complot van oud-KNIL-militairen, die op Sumatra verzetsacties voorbereidden. Tientallen verzetsleden werden opgepakt, mishandeld en doodgeschoten. De spil van het complot was volgens de Japanners de Nederlandse generaal-majoor Roelof Overakker. Sumatra, 9 januari 1945. Op een heuvel vlak bij Fort de...

Lees meer
20 boeken die u moet lezen over de Tweede Wereldoorlog
20 boeken die u moet lezen over de Tweede Wereldoorlog
Artikel

20 boeken die u moet lezen over de Tweede Wereldoorlog

Voor de special Oorlogsjaren. Nederland in 1940-1945 selecteerde de redactie van Historisch Nieuwsblad 20 belangrijke boeken over de Tweede Wereldoorlog. De ondergang van het Derde Rijk, de Slag bij Stalingrad, Jodenvervolging in Nederland, massa-executies in Polen, biografieën over Adolf Hitler en Heinrich Himmler. De Amsterdamse hoogleraar Presser schreef in 1965 een opzienbarende geschiedenis van de...

Lees meer
Elizabeth koningin van Groot-Brittannië
Elizabeth koningin van Groot-Brittannië
Artikel

Elizabeth I: echtgenote van het volk

Er komt een eerbetoon voor de vorig jaar overleden koningin Elizabeth. Haar zestiende-eeuwse naamgenoot, de 'Virgin Queen', wist een invasie te voorkomen en religieuze twisten te matigen.

Lees meer
De Berlijnse Muur wordt gebouwd
De Berlijnse Muur wordt gebouwd
Artikel

Hoe de Berlijnse Muur de Sovjet-Unie overeind hield

Met de bouw van de Berlijnse Muur in 1961 maakte het DDR-regime een einde aan de niet te stoppen vluchtelingenstroom naar het Westen. Meer dan 120 kilometer beton, prikkeldraad, antitankversperringen en wachttorens omringden voortaan West-Berlijn. De Berlijnse Muur maakte pijnlijk duidelijk dat het socialistische experiment was mislukt. Maar hij bood het regime zoveel stabiliteit dat...

Lees meer
Artikel

‘De Wever zal het verleden nooit afzweren’

De Belgische kabinetsformatie zit al meer dan 300 dagen muurvast. Struikelblok is de staatshervorming die de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA) van Bart de Wever eist. Deze partij is relatief nieuw, maar heeft lange historische wortels. Marnix Beyen, docent politieke geschiedenis aan de Universiteit Antwerpen, legt uit welke. ‘De N-VA komt voort uit de Vlaams-nationalistische Volksunie. Deze...

Lees meer
George Custer: held of lafaard?
George Custer: held of lafaard?
Artikel

George Custer: held of lafaard?

Bij Little Bighorn in de Amerikaanse staat Montana vond in 1876 een van de laatste en meest mythische gevechten tussen Indianen en het Amerikaanse leger plaats. Prairie-Indianen doodden generaal George Custer en 262 soldaten. Die veldslag is vandaag de dag nog zo controversieel dat Little Bighorn zijn hele archief en museumcollectie verliest. Volgens de National...

Lees meer
Artikel

Klus-Polen in voetsporen Chopin en Curie

Het afgelopen decennium boterde het niet zo lekker tussen Frankrijk en Polen. Oud-president Jacques Chirac was verbitterd toen hij in 2003 merkte dat Polen en een aantal andere Centraal-Europese landen de Amerikaans-Britse invasie in Irak steunden. De jonge democratieën ‘hadden een goede kans gemist om zich stil te houden,’ zei hij. ‘Laten we eerlijk zijn:...

Lees meer
Loginmenu afsluiten