‘De N-VA komt voort uit de Vlaams-nationalistische Volksunie. Deze was sinds de jaren zestig onderhevig aan tweespalt tussen een progressieve vleugel en nationalistische hardliners. In 2001 viel de unie uiteen in enerzijds een links-liberale partij en anderzijds de N-VA. Aanvankelijk leek geen van beide partijen levensvatbaar. Maar de N-VA begon aan een steile opmars. Bij de federale verkiezingen van juni vorig jaar kreeg zij bijna dertig procent van de Vlaamse kiezers achter zich.
Er zijn overeenkomsten met het Vlaams Belang, dat eveneens is opgericht door voormalige leden van de Volksunie. Zij splitsten zich in 1978 af uit onvrede over het feit dat de unieleiding akkoord was gegaan met het zogeheten Egmontpact over federalisering van België.
Het Vlaams Belang is groot geworden dankzij een sterk anti-immigratiestandpunt. Dat is een verschil met de N-VA. De Wever is voorstander van een streng immigratiebeleid, maar hij zet dat niet op de voorgrond. Bij de N-VA is geen sprake van platte xenofobie en ouderwets gezwaai met vlaggen. Zij presenteert zich als het fatsoenlijke alternatief voor het Vlaams Belang. Toch is de grens diffuus. De partijen komen voort uit dezelfde nationalistische subcultuur.
Een groot deel van het partijkader van de N-VA heeft een stamboom die teruggaat naar de Vlaamse collaboratie. De Wevers grootvader was actief in het collaborerende Vlaams Nationaal Verbond. Dit feit wordt in de Franstalige pers sterk in de verf gezet en dat maakt De Wever razend. Zijn frustratie is wel begrijpelijk, maar voor het Vlaamse nationalisme is de collaboratie niet zonder betekenis.
De Duitsers hebben tijdens de bezetting van België in de Eerste en Tweede Wereldoorlog het Vlaamse autonomiestreven ondersteund en veel nationalisten waren bereid tot samenwerken. Na 1944 zijn deze collaborateurs zwaar gestraft, wat door hen ten onrechte is geïnterpreteerd als Belgische aanval op Vlaanderen. Vrij snel na de oorlog is het Vlaamse nationalisme weer opgestaan, wat in 1954 leidde tot de oprichting van de Volksunie.
De Wever zal het verleden nooit radicaal afzweren, om bepaalde groepen niet van zich te vervreemden. Hij heeft het vermogen verschillende kiezers aan zich te binden. De Wever is tegelijkertijd een intellectueel en een typische middle man. Hij is geen populist, maar maakt wel gebruik van een brede weerzin tegen de politiek.
Bovenal speelt De Wever in op historische ressentimenten, die hij weet te mobiliseren rond een aantal symbooldossiers. Weinig Vlamingen weten waar de kwestie over het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde precies over gaat, maar De Wever slaat er politieke munt uit. Zijn boodschap is simpel: als eerst de verhouding tussen Vlaanderen en Wallonië maar opnieuw wordt geregeld, dan komt de rest daarna ook wel goed.
De Wever heeft uit de geschiedenis van de Volksunie en het Egmontpact geleerd dat hij geen compromis mag sluiten, wil hij een scheuring van de N-VA voorkomen. Daarom duurt de Belgische formatie zo lang. Misschien zal de publieke opinie zich van De Wever afkeren, als blijkt dat hij niets verwezenlijkt. Maar voorlopig heeft de politieke impasse geen invloed op zijn populariteit.’
