Alle artikelen
Een vrouw als sekteleider komt niet vaak voor. Maar het lukte de Britse Ann Lee om een groep volgelingen te laten geloven dat in haar de wederkomst van Jezus schuilging. The Testament of Ann Lee toont haar als een utopische idealist.
Een religieuze beweging die seks verbiedt? Niet handig, al is het maar omdat nieuwe zieltjes nodig zijn, maar voor Ann Lee (1736-1784) is seks de wortel van het kwaad. In haar geboorteplaats Manchester ziet de dochter van een arme smid zoveel seksuele ellende dat ze seksloos door het leven wil gaan. Maar haar vader dwingt haar tot een huwelijk. Ze baart vier kinderen, die geen van allen het tweede levensjaar halen. Lee ziet er een goddelijke straf in voor seks.
Korte tijd later richt ze de geloofsgemeenschap de Shakers op, die sterk is beïnvloed door de quakers, waartoe ze van huis uit behoorde. De naam komt van de extatische dans- en zangrituelen waarmee de leden zich bevrijden van zonden. Evenals de quakers predikt Lee pacifisme, sociale rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid van man en vrouw, maar er zijn ook verschillen. Het belangrijkste is het voorschrift om celibatair te leven en Lees geloof dat in haar Jezus schuilt.
De gevestigde orde in Manchester is not amused en Lee belandt geregeld in de gevangenis. Op haar 38ste maakt ze met een handvol volgelingen de oversteek naar New York om in Amerika voet aan de grond te krijgen met de Shakers. Dat lukt aardig; op het hoogtepunt telt de gemeenschap 6000 leden. Door het seksverbod komt de aanwas voornamelijk van adoptiekinderen en bekeerlingen. De Shakers, die niemand kwaad doen, zijn geregeld toch een prooi van agressieve plattelanders, met fatale gevolgen.
The testament of Ann Lee had makkelijk een neerbuigend, ironisch portret van een sekte en haar leider kunnen zijn, maar is dat niet. De wervelende film met muziek en dans gaat met Lee in het middelpunt over utopisch idealisme en het verlangen naar verbondenheid. Het is een poging om echt te begrijpen wat Lee dreef.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
The Testament of Ann Lee: utopiste met een afkeer van seks
Een vrouw als sekteleider komt niet vaak voor. Maar het lukte de Britse Ann Lee om een groep volgelingen te laten geloven dat in haar de wederkomst van Jezus schuilging. The Testament of Ann Lee toont haar als een utopische idealist. Een religieuze beweging die seks verbiedt? Niet handig, al is het maar omdat nieuwe zieltjes nodig zijn, maar voor Ann Lee (1736-1784) is seks de wortel van het kwaad. In haar geboorteplaats Manchester...
Na de Lewinsky-affaire ontbeerde Bill Clinton elk moreel gezag
Oud-president Bill Clinton en zijn vrouw Hillary getuigen in een onderzoek naar de zakenman en veroordeelde pedoseksueel Jeffrey Epstein. Dat Bill met hem omging, wekt geen verbazing: hij hield van luxe en mooie vrouwen. Zijn erotische avonturen kostten hem tijdens zijn tweede termijn zelfs bijna de kop. Ooit was Bill Clinton de hoop van een...
Geniale profeet Montesquieu zag al: te veel macht voor één persoon is desastreus
Waarom was Frankrijk tijdens het bewind van Lodewijk XIV in verval geraakt? Op zoek naar het antwoord bestudeerde Montesquieu het politieke systeem in tal van landen en kwam tot een theorie die wereldberoemd werd: de trias politica, de scheiding der machten. Wie de naam Montesquieu in een online-krantenarchief invoert, stuit uit op talloze artikelen over de zegeningen van de democratische rechtsstaat. Nog steeds...
De Nubische koningin die de Romeinen wist te weerstaan
Ze had maar één oog, schreef een tijdgenoot, en ze was een ‘mannelijke vrouw’: koningin Amanirenas leidde Nubië toen het in de eerste eeuw voor Christus botste met de Romeinen. En volgens bewonderaars deed ze dat opmerkelijk dapper. Amanirenas is populair. De Nubische kandake – vrij te vertalen als ‘koningin’ – speelt de hoofdrol in...
De ondergang van Sparta was onvermijdelijk
In Sparta liet een kleine bovenlaag zich bedienen door een grote groep ondergeschikten. Volgens Andrew Bayliss was dat systeem op den duur onhoudbaar. Sparta spreekt tot de verbeelding. Op Netflix behoort 300, de film over de heldhaftige strijd van de Spartaanse koning Leonidas en zijn manschappen tegen de Perzen in de slag bij Thermopylae, tot de populairste historische drama’s van...
De geschiedenis van huisdieren: van honden en katten tot krokodillen
Al duizenden jaren leven mensen samen met huisdieren. Soms is het contact vooral functioneel, maar dikwijls ontstaat er een diepe band. Veel dieren zijn vertrouwde huisgenoten die een vaste plek innemen in het dagelijks leven. De oude Egyptenaren hielden behalve honden en katten, ook bavianen, gazellen en soms zelfs jonge leeuwen. Hun honden vervulden praktische taken, zoals jacht en bewaking. Terwijl katten onmisbaar waren...
Radiopriester Charles Coughlin jutte zijn conservatieve gelovigen op
Populistische predikanten verkondigen de boodschap van Donald Trump in megachurches. In de jaren dertig bereikte de aartsconservatieve father Charles Coughlin via de radio een miljoenenpubliek met zijn radicale politieke boodschappen. Op het hoogtepunt van de Grote Depressie luisterden naar schatting 30 miljoen Amerikanen iedere zondag naar dezelfde stem. Niet die van een president of generaal, maar van...
Amerika liet briljante wetenschapper gaan, en gaf China zo zijn atoombom
Jarenlang profiteerden de VS van de kennis van de briljante raketwetenschapper Qian Xuesen. Maar uit angst voor het communisme stuurden ze hem in 1955 terug naar China. ‘Dat was het stomste dat ons land ooit heeft gedaan.’ China maakte dankzij Qian een enorme technische sprong voorwaarts. Chinese staatsmedia pakten groot uit toen bekend werd dat Qian Xuesen op 31 oktober 2009 op 98-jarige leeftijd was overleden. Persbureau Xinhua noemde hem...
Elektra stuwde Nederland op in de vaart der volkeren
De elektromotor is van cruciale betekenis geweest voor de industriële ontwikkeling in Nederland. De machine heeft een blijvende stempel gedrukt op een economie die zijn kracht vooral dankt aan het midden- en kleinbedrijf, en minder − zoals in de ons omringende landen − aan grote industriële ondernemingen. De industrialisatie in Nederland kwam gedurende de negentiende eeuw traag...
Kostscholen voor inheemse kinderen zijn een schandvlek voor Canada
Meer dan een eeuw lang moesten inheemse kinderen in Canada naar speciale kostscholen om tot ‘echte’ Canadezen te assimileren. Lijfstraffen, honger en kinderarbeid waren er aan de orde van de dag. Nog regelmatig volgen onthullingen over de manier waarop de kinderen zijn behandeld. Dat staat een verzoening met de inheemse bevolking in de weg. Op...
‘Michiel de Ruyters laatste dagen moeten verschrikkelijk zijn geweest’
Admiraal Michiel de Ruyter overleed 350 jaar geleden aan verwondingen die hij opliep tijdens de Zeeslag bij de Etna. Daar leidde hij een Nederlands-Spaanse vloot in de strijd tegen de Fransen. In 1676, het laatste levensjaar van Michiel Adriaenszoon de Ruyter reconstrueert conservator van het Marinemuseum Graddy Boven de aanloop naar die slag en De Ruyters laatste maanden. Waarom vond de Zeeslag bij de Etna plaats? ‘Sicilië was in 1676 Spaans...
Zwarte activist Jesse Jackson plaveide de weg voor Obama
De Amerikaanse burgerrechtenactivist Jesse Jackson is op 84-jarige leeftijd overleden. Hij heeft grote politieke betekenis gehad voor de zwarte gemeenschap in zijn land. Vóór Barack Obama was er Jesse Jackson. Als jonge correspondent maakte ik op 3 november 1983 mee hoe Jackson zich voor het eerst kandidaat stelde voor het presidentschap. Hij deed dat in...
