Alle artikelen

Uit oorlog komt vrede voort: ex bello pax. Dat was het motto van de gebroeders Trip, dé wapenfabrikanten van de zeventiende eeuw. Hun bedrijf was het Rheinmetall van nu.

Je ziet het nog verbeeld op diverse plaatsen in het Trippenhuis aan de Amsterdamse Kloveniersburgwal, waar tegenwoordig de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) zit. Bijvoorbeeld door engeltjes met kanonnen in het plafond van een van de zalen. Ze sierden ooit een kerstkaart van de Akademie.

Tussen oorlog en vrede zit nog het heikele moment van onderhandelen. En dat is helaas net zo’n koffieautomatenonderwerp geworden als terrorisme. Op elk feestje en op elke borrel weet iedereen meteen hoe het zit met terrorisme en met onderhandelingen: ‘Hamas moet vernietigd worden’, ‘De EU moet een vuist maken tegen Israël’, ‘Oekraïne moet gewoon onderhandelen’ en ‘Diplomatie is beter dan oorlogvoeren’.

Maar uit de geschiedenis blijkt dat onderhandelen een van de meest complexe en ingewikkelde kwesties is. Tot aan de zeventiendeeeuw was onderhandelen in Europa eigenlijk een voortzetting van oorlog met andere middelen. Er werd met de punt van de sabel onderhandeld tussen krijgsheren en vorsten. Denk bijvoorbeeld aan de vernedering waaraan Napoleon de Pruisische koning Frederik Wilhelm III in 1807 onderwierp, nadat de Fransen de veldslag tegen de Vierde Coalitie bij Friedland hadden gewonnen. Tsaar Alexander mocht vanwege zijn oorlogsprestaties en Napoleons respect voor zijn militaire kracht wél deelnemen aan de onderhandelingen op een vlot in de Memel, maar de Pruisische koning moest als loser vanaf de kant toekijken.