Alle artikelen
De Franse koning begon ermee en daarna wilden andere vorsten het ook: een paleis beladen met goud, marmer en spiegels. Allemaal imiteerden ze Versailles.
In 1662 besloot de Franse koning Lodewijk XIV dat het bescheiden jachtverblijf dat zijn vader bij Versailles had laten bouwen moest uitgroeien tot het centrum van zijn rijk. Het nieuwe paleis moest zijn absolute macht uitstralen. De beste tuinontwerpers, architecten, kunstenaars en ambachtslieden trokken naar het dorp twintig kilometer ten westen van Parijs om samen te werken aan het paleis en de tuinen.
Vanaf 1678, toen Lodewijk zijn hof officieel naar Versailles verplaatste, was het gebouw toegankelijk voor bezoekers. Zo konden zowel Fransen als buitenlanders het hoogtepunt van de Franse kunsten en architectuur bewonderen. Bezoekers zagen barokke pracht en praal, alles in symmetrie. Het interieur wemelde van goud, marmer, spiegels en plafondschilderingen. De buitenkant werd opgeluisterd door grote bordessen en gevels met sierlijke krullen en zuilen. Tuinarchitect André le Nôtre gaf de tuinen strak vorm met geometrische patronen, lange zichtassen en fonteinen.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Versailles was een stad in het klein
Aan het hof van Versailles woonden in de hoogtijdagen 10.000 hovelingen, personeel en soldaten. Met theaters, stallen, kapellen en 800 hectare aan grond was het een minisamenleving voor de elite.
De Nederlandse stadhouder Willem III, vaak gezien als Lodewijks aartsvijand, wilde niet onderdoen voor zijn rivaal. Hij liet in Apeldoorn Paleis Het Loo bouwen, in typisch Nederlandse baksteen en op een wat bescheidener formaat, maar de tuinen met zichtassen, parterres en waterpartijen waren duidelijk door Versailles geïnspireerd. De ontwerper van de tuinen was dan ook een neef van Le Nôtre.
Ook elders in Europa verrezen paleizen naar Frans voorbeeld, zoals het Zweedse Drottningholm vlakbij Stockholm. De strakke geometrische lijnen van de tuinen werden ontworpen door Nicodemus Tessin. Toen tsaar Peter de Grote in de achttiende eeuw de Russische staat wilden omvormen naar West-Europees voorbeeld, wilde ook hij een paleis met de allure van Versailles. Hij liet bij zijn nieuwe hoofdstad Petersburg een paleizencomplex bouwen door een leerling van Le Nôtre. Peterhof werd het Versailles aan zee, met kanalen die het paleis verbonden met de Oostzee.
Zelfs in de negentiende eeuw bleef de invloed van Versailles voelbaar. Koning Ludwig II van Beieren was gefascineerd door het hof van Lodewijk XIV en liet op het eiland Herrenchiemsee een kopie van Versailles bouwen. Ook dat paleis had een spiegelzaal, om het absolutisme na 200 jaar in Beieren te laten herleven.
Spiegelzaal was het pronkstuk
De Spiegelzaal is het beroemdste vertrek van Versailles. In deze overdadig glimmende zaal werden ontvangsten, concerten en bals georganiseerd. Nog eeuwenlang bleef het een belangrijke plek: Wilhelm I werd er in 1871 tot keizer van Duitsland uitgeroepen en in 1919 werd het Verdrag van Versailles er getekend.
Versailles was niet alleen het politieke centrum van de absolute macht van koning Lodewijk XIV, maar ook een etalage van Franse cultuur en vakmanschap, die vorsten in heel Europa inspireerde om hun eigen Versailles te creëren.
In Trumps balzaal zie je de invloed van Versailles
De Franse koning begon ermee en daarna wilden andere vorsten het ook: een paleis beladen met goud, marmer en spiegels. Allemaal imiteerden ze Versailles. In 1662 besloot de Franse koning Lodewijk XIV dat het bescheiden jachtverblijf dat zijn vader bij Versailles had laten bouwen moest uitgroeien tot het centrum van zijn rijk. Het nieuwe paleis...
Trumps bewondering voor Poetin doet denken aan een historische bromance
Donald Trump noemt Vladimir Poetin een ‘genie’ en een ‘sterke leider’. Tot ongenoegen van zijn NAVO-bondgenoten stelde de Amerikaanse president samen met Moskou een 28-puntenplan op, dat wordt gezien als een capitulatie voor Oekraïne. In de achttiende eeuw zette een onverwachte vriendschap tussen Frederik de Grote van Pruisen en de Russische tsaar Peter III de...
Moord op Mirabal-zussen kost dictator Trujillo zijn kop
Met de moord op de Mirabal-zussen op 25 november 1960 overspeelde dictator Rafael Trujillo van de Dominicaanse Republiek zijn hand. Daarna maakte het verzet met Amerikaanse steun een einde aan zijn regime. De dag waarop de zussen werden gedood is inmiddels Internationale Dag voor de Uitbanning van Geweld tegen Vrouwen. Op 25 november 1960 kreeg...
George Orwells 1984 is nu weer relevant, laat documentaire zien
Lange tijd werd George Orwells 1984 gezien als een dystopische ver-van-ons-bed-roman, maar die tijd is voorbij. De Haïtiaans-Franse documentairemaker Raoul Peck trekt in de meanderende essayfilm Orwell 2+2=5 parallellen tussen het boek en onze tijd. Daarnaast geeft de film met foto’s en archiefbeelden een beknopt beeld van Orwells leven vanaf zijn jeugd tot aan het...
Snipersafari in Sarajevo: wat bezielt een ‘mensenjager’?
Het openbaar ministerie in Milaan onderzoekt of Italianen in de jaren negentig geld hebben betaald om tijdens de Bosnische Burgeroorlog op inwoners van Sarajevo te schieten. Gewelddadige conflicten hebben altijd een grote aantrekkingskracht op sadistische types, zeggen historici. De belegering van Sarajevo tijdens de Bosnische Burgeroorlog duurde van 1992 tot 1996 en is daarmee het...
‘De internetbubbel van 2001 zorgde voor een overschot aan emigranten’
Sinds 1865 kreeg Nederland er door migratie bijna twee miljoen inwoners bij, blijkt uit een nieuwe tijdlijn van het CBS. Vooral toen het aantal EU-landen groeide, nam de immigratie sterk toe. Maar er vertrokken ook steeds meer mensen uit Nederland. De eerste officiële Nederlandse statistieken over migratiestromen stammen uit 1865. In een tijdlijn met zes...
Leerden de Romeinen hun scheepsbouwtechnieken echt van de Maleisiërs?
In een video, die onlangs viral ging, beweert de Maleisische wetenschapper Solehah Yaacob dat de Romeinen hun scheepsbouwtechnieken leerden van de Maleisiërs. Hoe moeten wetenschappers met dit soort vergezochte theorieën omgaan? Solehah Yacoob, die Arabisch doceert aan een islamitische universiteit, beroept zich op Arabische bronnen en enkele secundaire westerse studies. De Leidse historicus Jos Gommans,...
Queer-politicus Harvey Milk sprong in de bres voor homoseksuele Amerikanen
Rob Jetten schrijft geschiedenis als de eerste openlijk homoseksuele premier van Nederland. In de VS was de verkiezing van Harvey Milk in 1977 groot nieuws: het gemeenteraadslid van San Francisco was een van de eerste verkozen openlijk homoseksuele politici in het land. Hij gold als een belangrijke voorvechter van de homobeweging. ‘Zijn identiteit en geaardheid...
‘Zonder de Westelijke Sahara is het gedaan met Marokko, zo gaat het verhaal’
In de straten van Marrakesh barstte een volksfeest los, toen begin deze maand de VN hun goedkeuring uitspraken voor de Marokkaanse plannen voor de Westelijke Sahara. Historicus Nadia Bouras legt uit waarom de bevolking zo sterk hecht aan het stuk woestijn. ‘Zelfs in Nederland gingen in de jaren zeventig Marokkanen met elkaar op de vuist...
Links en rechts hadden weinig zin in een paars kabinet, maar ze moesten wel
D66 staat het liefst met een paars kabinet op het bordes, maar de VVD ziet een samenwerking met sociaal-democraten niet zitten. Hoogleraar Klaartje Peters schreef in haar boek Een doodgewoon kabinet over eerdere paarse kabinetten. ‘Politici gaan zo’n samenwerking alleen aan als het echt moet.’ De eerste paarse coalitie tussen het liberale blauw van de...
Vincent Karremans start een nieuwe Opiumoorlog, maar dit keer wint China
Is het een erfenis van de VOC-mentaliteit dat minister Vincent Karremans van Economische Zaken in oktober de topman van het Nijmeegse chipbedrijf Nexperia op non-actief zette? Mag een Nederlandse regering zo maar een Chinese CEO ontslaan vanwege ‘wanbestuur’? China vond van niet. Dit was een eenzijdige schending van de belangen en een ongehoorde inmenging in...
Marie Tak van Poortvliet was spiritueel, modern en pro-Duits
Marie Tak van Poortvliet (1871-1936) was kunstverzamelaar, antroposoof en pionier in de biologisch-dynamische landbouw. Ze was de spil in het Zeeuwse culturele leven, tot ze partij koos voor Duitsland. In Domburg staat sinds 1994 het Marie Tak van Poortvliet Museum. Oprichter en kunsthistoricus Jacqueline van Paaschen schreef nu ook haar biografie. Levendig portretteert ze het...
