Wie Athene als bakermat van de moderne democratie ziet, vergeet maar al te graag dat de stadsstaat op slavernij gedijde en van onafhankelijke en vrije verkiezingen niets moest weten. Bovendien was Athene zo misogyn als de pest. Classicus Mary Beard vindt het maar niks dat de klassieke Oudheid overduidelijk in het straatje past van extreem-rechts. Niet alleen ontleent het fascisme zijn naam aan de bundel roeden die symbool stond voor het Romeinse staatsgezag, de fasces, ook zijn de nodige ‘klassieke’ overblijfselen in hedendaags Rome, zoals de Tempel van Vesta, onder auspiciën van Benito Mussolini tot stand gekomen. En de Apollo van Belvedère geldt in extreem-rechtse kringen als het toonbeeld van witte suprematie en menselijke volmaaktheid.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De studie van de ‘dode talen’ vindt in Beard ook geen warm pleitbezorger. De beheersing van het Grieks en Latijn is volgens haar in het leven geroepen om rijkeluiszoontjes de academische wind in de rug te geven, de armere sloebers moesten een echt vak leren. Over de ‘Griekse kwestie’, de vraag of je de klassieke talen moest beheersen om tot de universiteit toegelaten te worden (in Oxford en Cambridge nog lang een vereiste), zegt ze dan ook dat die kennis voor heel wat studierichtingen niet nodig is. Je zou als classicus bijna denken dat je met zo’n vriend geen vijanden nodig hebt.
Maar Beard beschrijft ook wat je wél hebt aan bestudering van de Oudheid. De klassieken leren je vooral goede vragen te stellen. Wat is rechtvaardigheid? Wat is schoonheid? Bestaat er zoiets als een ziel? In die vragen liggen de ethica, esthetica en metafysica verscholen.
Haar boek is opgedragen aan de curator die haar als 6-jarige, tijdens een bezoek aan het British Museum, een versteend broodje uit Egypte liet aanraken. Toen werd haar verwondering geboren, die klassiekers heeft opgeleverd over het dagelijks leven in Pompeï en humor in het oude Rome. Dit boek is geen hoogtepunt in dat rijke oeuvre, maar door de aanstekelijke humor van Beard wel amusant om te lezen.
We moeten het over de klassieken hebben. De schok van het oude
Mary Beard
224 p. Athenaeum, € 25,-
