Wellicht is over geen enkele familie in de letteren zoveel geschreven als die van de Brontës. De levens van Charlotte, Emily, Anne en Branwell spreken tot de verbeelding. Je moet dan ook van goeden huize komen wil je als biograaf iets nieuws toevoegen aan die enorme Brontëkunde. Is Deborah Lutz daarin geslaagd met Emily Brontë. Een leven?
Historisch Nieuwsblad scheurkalender 2027
- 365 dagen vol verrassende geschiedenis
- Van de Oudheid tot de eenentwintigste eeuw
- 1. Ontdek elke dag een bijzonder historisch verhaal
Historisch Nieuwsblad tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Lutz geeft in ieder geval grif toe dat ze op ‘de schouders van reuzen’ staat, voorganger als Juliet Barker en Elizabeth Gaskell uit wier werk ze rijkelijk citeert. De belangrijkste rechtvaardiging voor deze nieuwe biografie is dat eindelijk Emily in het middelpunt van de belangstelling komt te staan. Probleem alleen is dat er nauwelijks egodocumenten van haar bewaard zijn gebleven. Drie brieven, van de honderden die ze waarschijnlijk geschreven heeft. Geen dagboeken, op enkele korte notities na. En haar literaire nalatenschap, waaronder Wuthering Heights, is niet meteen autobiografisch te noemen.
We moeten het dan ook vooral met getuigenissen van anderen doen om kennis te nemen van haar onhebbelijke karakter. Volgens Elizabeth Gaskell, vriendin van Charlotte en haar eerste biograaf, was Emily nogal plomp in haar voorkomen. Mevrouw Ratcliffe, een huishoudster in het gezin, vond haar een manwijf, ‘en erg wilskrachtig’. En Ellen Nussey, eveneens een hartsvriendin van Charlotte, noemde Emily ‘extreem gereserveerd’. Karakterologische typeringen die de nodige vragen oproepen, ook over de seksuele oriëntatie van Emily. Was ze lesbisch? Wie zal het zeggen. Deze biografie staat bol van dit soort speculaties. Je vraagt je als lezer af waarom Lutz geen collectieve biografie geschreven heeft, zoals Juliet Barker in haar onvolprezen The Brontës uit 1994. Barker merkt over Emily en Anne op dat het vanwege een gebrek aan bronnen onmogelijk is een betrouwbare biografie over de jongste Brontë-zusters te schrijven.
Deugt er dan niets aan de biografie van Lutz? Haar beschrijving van het landschap van Yorkshire en de intense natuurbeleving waarvan Emily in haar oeuvre getuigt is meeslepend. Ook weet Lutz dat oeuvre in een historische context te plaatsen: die van de gothic novel. De omgang met geestverschijningen, duistere machten als seks en dood inspireerden Emily tot haar meesterwerk over de hartstochtelijke haat-liefdeverhouding tussen Heatcliff en Catherine Earnshaw .
Emily’s leven was door de vroegtijdige dood van haar moeder en oudste zussen doortrokken van rouw. Wat haar zuster Charlotte, de auteur van Jane Eyre, over haar eigen schrijverschap zei, geldt wellicht ook voor Emily. ‘Ik ga maar gewoon schrijven omdat ik niet anders kan.’ Maar ook dat is uiteindelijk een aanname.
Emily Brontë. Een leven
Deborah Lutz
424 p. Atlas Contact, € 34,99
