De Griekse oudheid is momenteel weer erg in de mode. Christoper Nolans blockbuster The Odyssey is een bioscoophit en Alkibiades van Ilya Leonard Pfeijffer, over het verval van de Atheense democratie, is een bestseller die momenteel in veel landen wordt vertaald. Nu is het werk van Homerus natuurlijk pure fictie, maar de roman over ‘de mooiste man van Griekenland’ is wel degelijk gebaseerd op talrijke bronnen, die de auteur apart publiceerde in De luimen van de leeuw (2025).
Historisch Nieuwsblad scheurkalender 2027
- 365 dagen vol verrassende geschiedenis
- Van de Oudheid tot de eenentwintigste eeuw
- 1. Ontdek elke dag een bijzonder historisch verhaal
Historisch Nieuwsblad tijdelijk al vanaf 4,99 per maand
- Ontdek onbekende feiten en verbanden met tophistorici
- Lees & luister en krijg volledige toegang
- Papier én digitaal via de Historisch Nieuwsblad-app
Over de strijd van de Grieken tegen de Perzen (eerste helft vijfde eeuw v.Chr.) en de Peloponnesische Oorlog (431-404 v.Chr.) zijn heel wat historische studies verschenen, maar toen de Britse oudhistoricus Adrian Goldsworthy en bestsellerauteur bij het schrijven van zijn boek over Philippus II van Macedonië (382-336 v.Chr.) en diens zoon Alexander de Grote zocht naar een handzaam boek waarin de hele voorgeschiedenis werd behandeld, kon hij geen geschikte titel vinden. Zijn nieuwe boek, Athene en Sparta, is bedoeld om in die leemte te voorzien.
De twee machtigste stadstaten van Griekenland waren, zoals alle Griekse poleis, rivalen en verschilden in een aantal opzichten sterk van elkaar. Het militaristische, sobere en steeds sterker in zichzelf gekeerde Sparta was een heel andere samenleving dan het democratische en cultureel hoogontwikkelde Athene, dat zich steeds meer ontpopte als agressieve maritieme mogendheid. Sparta was een relatief egalitaire staat met een brede groep burgers met medezeggenschap, zodat het volgens Goldsworthy in zekere zin ook een vorm van democratie was, al was die minder radicaal die de Atheense.
Goldworthy beschrijft uitvoerig en helder hoe deze stadstaten zich vanaf circa 1400 v.chr. ontwikkelden, en hoe zij in de strijd tegen de Perzische invasielegers van Darius en Xerxes elkaars bondgenoten waren en beide een cruciaal aandeel hadden in de Griekse overwinning. Ook vertelt hij hoe in 510 v.Chr. Atheense aristocraten de hulp inriepen van Spartaanse troepen om hun eigen tiran te verdrijven. Nadat de Perzen waren teruggeslagen laaide de rivaliteit echter weer op, wat resulteerde in de verwoestende Peloponnesische Oorlog. De twee dominante steden voerden allianties van andere steden aan en klopten beide aan bij de Perzen voor financiële steun. Uiteindelijk won Sparta de oorlog, maar doordat de eigen bevolking bleef krimpen wist men de dominante positie niet lang te behouden. De enorme verdeeldheid van de Griekse stadstaten zou niet lang daarna de Macedonische heersers Philippus en Alexander in de kaart spelen.
Athene en Sparta. De rivaliteit die de loop van de Griekse geschiedenis bepaalde
Adrian Goldsworthy
587 p. Omniboek, € 39,99
