Home Zoektocht naar een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis

Zoektocht naar een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis

Op bezoek bij zijn oma ontmoette Jaïr Salomon van Dijk haar Joodse generatiegenoot Mieke, die gedurende haar leven nooit iets te weten kwam over haar biologische ouders. Van Dijk ging op onderzoek uit en ontdekte dat haar vader een Surinaamse jazzartiest was en haar moeder een moeilijke jeugd had in vooroorlogse kindertehuizen. Hij vertelt erover in zijn boek Wat verzwegen werd.

Zoektocht naar een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis

Gepubliceerd op: 17 november 2026

Hoe ontdekte u de identiteit van Miekes ouders?

‘Ik heb in het Amsterdamse stadsarchief gevraagd of ze een dossier hadden van Alida Mathilda de Jong, de naam van haar moeder. Daarin vond ik al snel dat Tilly, zoals zij werd genoemd, zwanger was geworden van de Surinaamse jazzartiest Alwin Jacob Garcia.’

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Wie waren Tilly en Alwin?

‘Tilly was een Joods meisje dat zich behoorlijk afzette tegen haar ouders Mozes en Mietje. Zij hadden een slecht huwelijk en Tilly vertoonde puberaal gedrag. Toen haar brutaliteit niet langer te tolereren viel, werd ze in 1935 in een tehuis geplaatst. Men wilde haar meer ‘moraal en zedelijkheid’ bijbrengen. Op haar negen tiende mocht ze de tehuizen verlaten. Ze ontmoette Alwin
daarna al vrij snel in Amsterdam. Hij was in 1932 op goed geluk naar Nederland was vertrokken om hier muzikant te worden. Toen Mieke in het najaar van 1940 werd geboren, wilde hij niets met Tilly en het kind te maken hebben. In 1941 werd hun dochter in een kleutertehuis ondergebracht.’

Hoe verging het Mieke en haar moeder?

‘Tilly werd vermoord in Auschwitz- Birkenau, Mieke overleefde de oorlog in onderduik bij de familie Groothuis in Amsterdam. Voor haar moest in 1945 een plek gevonden worden. De Joodse gemeenschap had er moeite mee dat veel pleegkinderen die zonder ouders uit de Tweede Wereldoorlog waren gekomen in een niet-Joods milieu terecht zouden komen. Er barstte een strijd los over deze kinderen. De Joodse gemeenschap zag hen als de toekomst van het Jodendom in Nederland en wilde de controle over hen niet verliezen. Sommige kinderen werden tijdens en na de oorlog slecht behandeld in pleeggezinnen: ze waren bijvoorbeeld in het geheim gedoopt of moesten van hun pleegouders christelijk worden. Ook binnen Joodse gezinnen hadden de kinderen het, mede door het oorlogstrauma van hun (pleeg-)ouders, niet altijd even makkelijk.’

Had Mieke daar ook last van?

‘Zij heeft geluk gehad omdat ze bij de socialistische en niet-kerkelijke familie Groothuis in Betondorp mocht blijven. Ze heeft het bij hen altijd goed gehad. Ze werd actief in het Joodse leven en trouwde met een Joodse man. In haar persoon zie je een soort smeltkroes van Surinaamse, Joodse, Sefardisch-Joodse, socialistische en Betondorpse invloeden. Dat vind ik heel mooi.’

Wat verzwegen werd. Een Joods-Surinaamse familiegeschiedenis

Jaïr Salomon van Dijk
336 p. Querido, €25,99

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2026

Nieuwste berichten

Speculeren over Emily Brontë
Speculeren over Emily Brontë
Recensie

Speculeren over Emily Brontë

Deborah Lutz schreef een biografie over de Brontë-zuster van wie het minst bewaard is gebleven. Daardoor blijven veel vragen onbeantwoord. Wellicht is over geen enkele familie in de letteren zoveel geschreven als die van de Brontës. De levens van Charlotte, Emily, Anne en Branwell spreken tot de verbeelding. Je moet dan ook van goeden huize...

Lees meer
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Radegunde voedt de armen. Miniatuur uit Leven van Sint-Radegunde, elfde eeuw.
Artikel

Twee middeleeuwse nonnen komen in opstand 

In 589 liep de opstand in een Frankisch vrouwenklooster uit op moord en doodslag. Tijdgenoot Gregorius van Tours sprak in zijn Historiën – de enige bron die over de nonnenopstand bestaat – van een schandaal waarin de duivel de hand had. Wat zat er werkelijk achter deze rebellie?  Omstreeks het midden van de zesde eeuw...

Lees meer
Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog
Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog
Recensie

Rivaliteit tussen Griekse stadstaten leidde tot een verwoestende oorlog

Soms waren ze bondgenoten. Maar hun rivaliteit leidde uiteindelijk tot een verwoestende oorlog tussen Griekenlands dominante poleis. Dit artikel krijg je van ons cadeau Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je...

Lees meer
Motor bij Kneppelfreed
Motor bij Kneppelfreed
Artikel

Op ‘knuppelvrijdag’ eisten de Friezen hun taal op

Op 16 november 1951 raakten boze Friezen in Leeuwarden slaags met de politie. Kneppelfreed, zoals deze confrontatie bekend kwam te staan, gaf een belangrijke impuls aan de emancipatie van de Friese taal. Aanleiding was een rechtszaak over een verkeersboete van zeven gulden. Eind oktober 1951 zorgde Fries statenlid en journalist Tsjebbe de Jong voor ophef...

Lees meer
Loginmenu afsluiten